Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
Ремёсла Хорезма в XIII-XIV веках
Craft in Khorezm XIII–XIV centuries · Baxir TURGANOV · Nurlan JAMALOV · Golden Horde period (Nukus branch of Samarkand State University of Veterinary Medicine, Animal Husbandry and Biotechnology) · Zhanpik-kala became (Nukus branch of Samarkand State University of Veterinary Medicine, Animal Husbandry and Biotechnology)
Общество и инновации · 5 · 48-61 · 2024
Аннотация
Калит сўзлар: Мазкур мақолада Олтин Ўрда давлати таркибидаги Хоразм, Хоразм шаҳарларининг XIII–XIV асрлардаги ҳунармандчилик шаҳарлар, соҳалари ривожи ўрганилган. Мавзуни ёритишда ёзма Олтин Ўрда даври, манбалар ва археологик материаллардан фойдаланилди. 1 Candidate of Historical Sciences, Associate Professor, Nukus State Pedagogical Institute named after Ajiniyaz. 2 Assistant Teacher, Nukus branch of Samarkand State University of Veterinary Medicine, Animal Husbandry and Biotechnology. E-mail: turganovbaxit@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2024) / ISSN 2181-1415 савдо-иқтисодий Мақолада шунингдек, Хоразм шаҳарларидаги кулолчилик ва алоқалар, тоштарошлик ҳунармандчилиги ҳақида маълумотлар ҳунармандчилик, берилган. ҳунармандчилик маҳаллалари, кулолчилик, тоштарошлик, тўқимачилик, металлсозлик. Ремёсла Хорезма в XIII–XIV веках АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Статья посвящена исследованию развития ремесел в Хорезм, городах Хорезма, находившихся в составе государства города, Золотой Орды в XIII–XIV веках. В качестве основы для золотоордынский период, анализа использованы письменные источники, а также торгово-экономические отношения, археологические находки. В этот период укрепление ремесла, торгово-экономических связей между Хорезмом и ремесленные кварталы, городами Восточной Европы, Золотой Орды, а также с керамика, кочевыми народами способствовало значительному резьба по камню, развитию ремесленного производства. Важную роль текстиль, металлообрабатывающее сыграло также прохождение северной ветви Великого ремесло. шелкового пути через территорию Хорезма. В XIII–XIV веках города, такие как Старый Ургенч, Миздакхан, Шемаха-кала, Шехрлик и Жанпик-кала, стали важными центрами торговли и ремесленного производства. В этих населенных пунктах активно развивались ремесленные кварталы и цехи. Особое внимание в статье уделяется развитию таких ремесел, как гончарство и резьба по камню в городах Хорезма в указанный период. Продукция хорезмских мастеров, включая керамические изделия, текстиль, шелковое сырье, а также изделия из талькохлорита, находила своих покупателей как в городах Восточной Европы, так и в Золотой Орде. Ўзбекистон тарихида мўғиллар босқинчилигидан (1221 йил) сўнгги даврдаги иқтисодий ва маданий ҳаёт тарихи ўрганилмаган муаммоли мавзулардан биридир. Бу даврда ҳозирги Ўзбекистон ҳудуди Чиғатой ва Жўжи улусларига ажратилган эди. Чиғатой улуси тасарруфидаги Мовароуннаҳр ҳудудида XIII аср охирига қадар маданий ва иқтисодий соҳалардаги инқирозлар давом этади. XIII–XIV асрларда Хоразм ҳудуди ҳам Чиғатой ва Жўжи улуслари орасида бўлиб олинади. Жанубий Хоразм (Кат, Хива) ҳудудлари Чиғатой улусига, маркази Урганч бўлган шимоли-ғарбий Хоразм Волга бўйидаги Олтин Ўрда давлати таркибига киритилади. Хоразм Жўжи улусининг жануби-шарқий сарҳадларидаги муҳим иқтисодий ва маданий марказларидан бирига айланади. Бу даврга оид археологик материаллар Кўҳна-Урганч, Миздакхан, Шемаха-кала, Шехрлик, Джанпык-кала, Пулжой каби ёдгорликларда савдо-иқтисодий муносабатлар ва ҳунармандчилик соҳалари тараққий қилганлигини кўрсатади. 49 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2024) / ISSN 2181-1415 Араб тарихчиси Ибн ал-Асир (1160–1234 йй) асарида мўғилларининг Кўҳна- Урганчни вайрон қилганликларидан сўнгги даврда мўғил хонларнинг шаҳарни қайта тиклаш ишларини олиб борганлигига доир маълумотлар мавжуд. Унинг маълумотларига кўра, мўғиллар Мовароуннаҳрда тўла ҳокимиятини ўрнатгандан сўнг Кўҳна-Урганч яқинида янгидан шаҳар қурадилар [21, 38]. Топографик ва аэрофотосъемкалик тадқиқотлар Ибн ал-Асир маълумотларини тасдиқлайди, ҳақиқатдан ҳам янги шаҳар эски жойидан бошқа жойга қурилган [14, 15]. Хоразм цивилизацияси тадқиқотчиси С.П. Толстов таъкидлашича, XIII аср охирида ғарбий Хоразмда деҳқончилик, ҳунармандчилик ва шаҳарсозлик маданиятининг янги ўчоғи вужудга келган. Бунинг сабаби шунда эдики, – Олтин Ўрда давлати ҳукмдорлари Хоразмнинг маданий анъаналаридан ва иқтисодий салоҳиятидан ўз манфаатлари йўлида фойдаланишдан манфаатдор эдилар. Олтин Ўрда хонлари учун бебаҳо бойликлар манбаи сифатида зарур бўлган Урганч яна кулдан қад ростлаб, йирик савдо ва ҳунармандчилик марказига айланиш имконини қўлга киритади” [22, 309]. Дарҳақиқат, XIII асрнинг иккинчи ярмидан Хоразм Олтин Ўрда давлатидаги иқтисодий ва маданий ривож топган ўлкалардан бирига айлана бошлайди. Бу даврда Хоразм Олтин Ўрда, Шарқий Европа шаҳарлари ва кўчманчиларидан, ташқари Ғарбий Европа билан ҳам савдо-иқтисодий муносабатларни йўлга қуйилади. Европалик савдогарлар ва миссионерлар Олтин Ўрда давлати, жумладан Хоразм ҳудудига савдо-сотиқ ва бошқа турли мақсадларда ташриф буюришган. Олтин Ўрда таркибидаги Хоразм хусусидаги илк маълумотлар Рим папаси Иннокентий IV элчиси Плано Карпини (1246 йил), ака-ука Николо ва Маффео Пололар (1260 йил) хотираларда Хоразм тўғрисида бой, кўплаб бозорларга ва кўп сонли аҳолига эга бўлган Орнас (Урганч) шаҳри ҳақида ҳикоя қилади [11,
Доказательный фрагмент
«Калит сўзлар: Мазкур мақолада Олтин Ўрда давлати таркибидаги Хоразм, Хоразм шаҳарларининг XIII–XIV асрлардаги ҳунармандчилик шаҳарлар, соҳалари ривожи ўрганилган.»
Образец извлечения
Демо-превьюКалит сўзлар: Мазкур мақолада Олтин Ўрда давлати таркибидаги Хоразм, Хоразм шаҳарларининг XIII–XIV асрлардаги ҳунармандчилик шаҳарлар, соҳалари ривожи ўрганилган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- Khorezm, the northern branch of the Great Silk Road through the territory, савдо-иқтисодий алоқалар, metalworking craft, тоштарошлик, ремесла, ceramics, trade and economic relations, textiles, тўқимачилик, металлсозлик, stone carving, Golden Horde period, текстиль, ҳунармандчилик, керамика, золотоордынский период, ремесленные кварталы, металлообрабатывающее ремесло, шаҳарлар, Хорезм, Олтин Ўрда даври, резьба по камню, cities, города, Хоразм, handicraft neighborhoods, ҳунармандчилик маҳаллалари, handicrafts, кулолчилик, торгово-экономические отношения
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Магистерские диссертацииЮлдашев Ж.Х2014
Журнал универсальных научных исследованийAND RESTORATION, Khatamov Orif Yusupovich2024