Психологический анализ понятия уверенности в себе

Аннотация

Калит сўзлар: Мақола ўзига ишонч тушунчасининг психологик шахс, жиҳатларига бағишланади. Унда ўзига ишонч ўзига ишонч, тушунчасининг мазмуни, бу борадаги психологик назария ишонч, ва қарашларнинг таҳлиллари берилган. Айниқса, шахснинг қизиқиш, қобилият, ўзига бўлган ишончининг таркиб топтиришнинг асосий интеллектуал соҳа, кўрсаткичлари ва механизмлари келтирилган. ўзини ўзи баҳолаш, ўзини ўзи англаш, 1 Basic Doctoral Student, Scientific Research Institute of Family and Gender. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2024) / ISSN 2181-1415 вазиятга бўлган ишонч, шахсий сифатлар, муваффақиятга бўлган мотивация, ўзини назорат қилиш, кучли ирода, хавотирланиш, ўзи қабул қилиш қобилияти, ижтимоий алоқаларни ўрнатиш қобилияти. Психологический анализ понятия уверенности в себе АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Статья посвящена изучению психологических аспектов личность, уверенности в себе, включая анализ соответствующих уверенность в себе, теорий и взглядов. Особое внимание уделяется ключевым уверенность, показателям и механизмам, лежащим в основе интерес, способности, формирования самоуверенности человека. интеллектуальная сфера, самооценка, самосознание, ситуационная уверенность, личностные качества, мотивация успеха, самоконтроль, сильная воля, тревожность, самопринятие, способность устанавливать социальные связи. “Ўзига ишонч” феномени ўнлаб йиллар давомида турли соҳалардаги олимларнинг эътиборини тортди. Мазкур концепция тадқиқотчилар учун илмий қизиқиш уйғотади, чунки у ижтимоий йўналтирилган хусусиятга эга. Бу шахснинг шахсий таркибининг муҳим таркибий қисмларидан бири бўлиб, унинг турли соҳалардаги муваффақиятини белгилайди Замонавий психологияда “ўзига ишонч” тушунчасини аниқлашга нисбатан хорижий олимларнинг ёндашувларини батафсил кўриб чиқайлик [8]. Хориж олимлар орасида “ишонч” тушунчаси ҳақида кўплаб қарашлар мавжуд. Турли тадқиқотчилар ушбу концепцияни маълум психологик конструкциялар орқали изоҳлайдилар. Психологик-педагогик луғатда “ишонч” тушунчаси инсоннинг ҳаётда дуч келадиган вазифаларига ҳам, ўз олдига қўйган вазифаларига ҳам адекват бўлган имкониятларининг тажрибаси деб таърифланади [2]. П.А. Рудик ўзининг илмий ишларида ўзига бўлган ишончни кучли иродали инсоннинг хусусиятлари сифатида ифодалайди. 168 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2024) / ISSN 2181-1415 Бу хусусият қуйидаги сифатларни ўзида мужассам этган: ташаббускорлик, қатъиятлилик, мардлик [13]. А. Лазурскийнинг фикрича, “ўзига ишонч” тушунчаси шахснинг талаблар даражаси ва уларни қондиришга эришиш қобилияти сифатида изоҳлайди [11]. Мазкур ёндашувга кўра, А.Т.Пунининг назарияси алоҳида қизиқиш уйғотади. У ўз асарларида ўзига ишонч вақтинчалик руҳий ҳолатни назарда тутади, деб таъкидлайди. Бу бир неча сония давом этадиган ва бир неча кунгача етиши мумкин бўлган вақтинчалик руҳий ҳолат билан боғлиқ [13]. Шуни таъкидлаш керакки, Э.П. Ильин томонидан олиб борилган илмий ишда ўзига бўлган ишонч ҳолат сифатида белгиланмайди, балки шахснинг ихтиёрий хусусиятига тааллуқли бўлмаган ҳодисадир. Унинг фикрича, бу ўзига ишонч ва шахснинг интеллектуал соҳаси ўртасидаги боғлиқлик ҳисобланади. Натижада, у бошқа руҳий ҳолатни (ташвиш) келтириб чиқариши мумкин бўлган фаолиятни тахминий баҳолашини ифодалайди [9]. Юқорида келтирилган тушунчалар И.Л. Зиновьева томонидан умумлаштирилди. Унинг таъкидлашича, ушбу мавзу доирасида муҳокама қилинган тушунчалар ўзига хос “симптомлар мажмуасини” ифодалайди. Бундан келиб чиқадики, “ишонч” психологик ҳодиса сифатида субъектнинг ягона семантик тузилиши хулқ-атворининг намоён бўлишидир. Муаллиф ўзига ишонч турли шаклларда мавжуд бўлиши мумкинлигини таъкидлайди [7]. И.В. Вайнер ўз тадқиқотида ушбу икки кўринишини аниқ ажратиб кўрсатди. Хусусан: 1. Вазиятга бўлган ишончни ифодаловчи ўз ҳукмига бўлган ишонч. 2. Шахсий ишончни ифодаловчи ўзига ишонч. Мазкур икки турдаги ишонч ўртасидаги муносабатлар, муаллифнинг фикрига кўра, муайян вазиятда муайян фаолиятга бошқача таъсир қилади. Бундан ташқари, И.В. Вайнер, субъектив ишончнинг шаклланиши субъектив фонга таъсир қилади. Бу фон шахснинг аллақачон эга бўлган тажрибасини, шунингдек, маълум бир вазият учун унда шаклланган муносабатлар тизимини ифодалайди [3]. Э.П. Шчербаков ўзининг мантиқий мулоҳазасига таяниб, ўзига ишончнинг ихтиёрий ҳолатлар билан уйғунлиги субъектнинг ўзига хос хусусияти эканлигини таъкидлади. Бу хусусиятлар субъектнинг руҳий ҳолатига қараб юзага келади. Е.Ю. Сосников ва В.И. Селивановлар ўз асарларида ўзига ишонч шахсий хусусият бўлиши мумкин эмаслигини, лекин айни пайтда у иродавий хулқ- атворларнинг белгиларида намоён бўлиши мумкинлигини таъкидлади [9]. Тадқиқотлар олиб боргач, Е.А. Серебрякова шахсий тажриба ташқи баҳолашга нисбатан устун роль ўйнашини аниқлади. Ушбу шахсий тажриба ўзига нисбатан адекват муносабатни шакллантиришга таъсир қилади. Бошқа томондан, жуда адекват ташқи баҳолаш ўзини ўзи баҳолаш учун жуда кучли, аммо бир томонлама таъсир қ