Теоретико-правовые основы прокурорского надзора за законностью актов органов государственной власти на местах

Аннотация

Калит сўзлар: Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг норматив- прокурор, ҳуқуқий ҳужжатларининг қонунийлигини назорат назорат, қилишнинг самарали тизимини яратиш Конституция прокурорнинг таъсир билан кафолатланган маҳаллий давлат ҳокимияти чоралари, норматив- ҳуқуқий ҳужжат, органларининг ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва амалга норматив-ҳуқуқий ҳужжат оширишни таъминлайдиган муҳим давлат вазифасидир. устидан протест Маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг ноқонуний билдириш. норматив-ҳуқуқий ҳужжатларининг асосий қисми 1 Doctoral student, Law Enforcement Academy Republic of Uzbekistan Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2024) / ISSN 2181-1415 прокуратура томонидан аниқланади. Мақолада маҳаллий давлат ҳокимияти органларининг норматив-ҳуқуқий ҳужжатларининг қонунийлиги устидан прокурор назоратининг назарий-ҳуқуқий асослари кўриб чиқилади. Теоретико-правовые основы прокурорского надзора за законностью актов органов государственной власти на местах АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Создание эффективной системы контроля за законностью прокурор, нормативных правовых актов органов государственной надзор, власти на местах является важной государственной задачей, акты прокурорского обеспечивающей защиту и реализацию гарантированных реагирования, нормативно-правовой акт, Конституцией прав органов государственной власти на опротестование местах. Основной массив незаконных нормативных правовых нормативно-правовых актов органов местной власти определяется органами актов. прокуратуры. В статье рассматриваются теоретико-правовые основы прокурорского надзора за законностью нормативных правовых актов органов государственной власти на местах. Автор излагает свои взгляды на предмет и объект прокурорского надзора в целях совершенствования правового регулирования деятельности прокуратуры в данной сфере. Маҳаллий норматив-ҳуқуқий ҳужжатлар ҳуқуқ ижодкорлигининг маҳсулидир. Ҳуқуқ ижодкорлиги давлат характерига эга бўлган актив фаолиятдир. Давлат идоралари жамият тараққиёти эҳтиёжларидан келиб чиққан ҳолда ижтимоий муносабатларни ҳуқуқий тартибга солиш функциясини амалга ошириб борадилар. Т.В. Губаева таъбири билан айтганда, жамиятдаги ижтимоий муносабатларни тартибга солишда ҳуқуқ ижодкорлигини доимийлиги таъминлаш муҳим. Ҳуқуқ ижодкорлиги фаолиятининг бевосита маҳсули турли-туман норматив-ҳуқуқий ҳужжатлардир. Юридик адабиётларда ҳуқуқшунос олимлар томонидан маҳаллий давлат ҳокимияти норма ижодкорлиги фаолияти соҳасини янада ривожлантириш масаласига алоҳида эътибор қаратилмоқда. Хусусан, Э. Хожиевнинг таъкидлашича, ижро ҳокимият органлари ўзининг функцияларини бевосита давлат номидан амалга оширар экан, улар фаолиятининг ташқи кўриниши(шакли) ҳуқуқ нормалари билан тартибга солинган бўлиши керак. У ёки бу давлат органининг ҳуқуқий мақомини белгилаб берувчи маъмурий-ҳуқуқий нормалар, улар фаолиятининг ташқи кўриниши(шакллари)ни ҳам белгилаб беради. Жумладан, Ю.А. Тихомиров фикрича, маҳаллий норматив-ҳуқуқий ҳужжат- белгиланган орган томонидан ўз қонуний асослари ва доирасида қабул қилинган ёзма ҳужжат ҳисобланади. Мазкур таърифдан фақатгина икки жиҳатга урғу берилганини, яъни маҳаллий норматив-ҳуқуқий ҳужжат ваколатли орган томонидан чиқарилганини ва ёзма ҳужжат эканлигини кузатиш мумкин. Лекин мазкур таърифлар батафсил эмас. 176 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2024) / ISSN 2181-1415 С. Бошно маҳаллий норматив-ҳуқуқий ҳужжат тушунчасига “ваколатли ҳуқуқ субъекти томонидан қабул қилинган, расмий хусусиятга ва мажбурий кучга эга бўлган, ҳокимият кўрсатмаларини ифодалайдиган ва ижтимоий муносабатларни тартибга солишга қаратилган, ҳуқуқ нормаларини белгилайдиган, ўзгартирадиган ёки бекор қиладиган ёзма ҳужжат” сифатида қараган. Бундай назариянинг илгари сурилиши фикримизча маҳаллий норматив- ҳуқуқий ҳужжатнинг мазмунини очиб беришга яқин ҳисобланади. О. Файзиевнинг таъкидлашича, маҳаллий норматив-ҳуқуқий ҳужжат – бу вазирлик, давлат қўмитаси ёки идора томонидан ўз ваколатлари доирасида ҳамда ўзига юкланган функцияларни амалга ошириш, тегишли бошқарув ва ижтимоий ҳаётнинг бошқа турли соҳаларида фаолиятни ҳуқуқий таъминлаш мақсадида, юқори турувчи норматив-ҳуқуқий ҳужжатларга асосланган ҳолда ва уларни ижро этиш учун қабул қилинган норматив-ҳуқуқий ҳужжатдир. Мазкур таърифни қолган таърифларга қараганда батафсил деб аташ мумкин. Мамлакатимизда маҳаллий давлат ҳокимияти фаолиятининг ҳеч қандай тўсқинликсиз амалга оширилишини таъминлаш, локал маъмурий бошқарув учун зарур шарт-шароит ва муҳитни яратиш ҳамда республиканинг инвестициявий жозибадорлигини оширишда маҳаллий ҳокимликлар ролини оширишга қаратилган кенг кўламли ислоҳотлар амалга оширилмоқда. Бу эса прокуратура органларининг бутун диққат-эътибори мазкур жараёнларда “локомотив” ролини бажаришга, ҳокимликлар қарорлари қонунийлиги устидан қатъий назорат ўрнатиш орқали ҳуқуқ субъектларининг ҳуқуқ ва қонуний манфаатларини ҳимоя қилишга, шу жумладан, давлат ҳокимияти органлари томонидан