Анализ классификации, видов и характеристик осмотра

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада ЖПКга рақамли (электрон) маълумотларни, ҳодиса содир бўлган транспорт воситасини кўздан кечиришни тури сифатида жойни кўздан кечириш, киритиш лозимлиги тавсия қилинган, кўздан кечириш мурдани кўздан кечириш, ҳайвонларни кўздан тергов ҳаракатининг турларини таснифланган, унинг кечириш, объектлари, дастлабки, қўшимча ва қайта кўздан теварак-атроф, кечиришнинг шакллари таҳлил қилинган. иншоот ва биноларни кўздан кечириш, нарсаларни кўздан кечириш, ҳужжатларни кўздан кечириш, транспорт воситасини кўздан кечириш, рақамли маълумот ташувчиларни кўздан 1 PhD, Academy of Law Enforcement of the Republic of Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 1 (2024) / ISSN 2181-1415 кечириш. Анализ классификации, видов и характеристик осмотра АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье рекомендуется включить в УПК цифровые осмотр места (электронные) данные как вид досмотра транспортного происшествия, средства, классифицируются виды досмотра, осмотр трупа, анализируются его объекты, формы первичного, осмотр животных, осмотр местности, дополнительного и повторного досмотра. осмотр помещений, осмотр предметов и документов, осмотр транспортного средства, осмотр цифровых носителей. “Ҳозирги шароитда жиноятларни тергов қилишда ижобий натижаларга эришиш кўп жиҳатдан тергов ҳаракатлари тактикаси билан белгиланади”. “Кўздан кечириш тергов ҳаракати тергов ҳаракатларининг юраги ҳисобланиб, айнан у туфайли жиноят ишини очиш учун зарур бўлган асосий ашёвий далиллар қўлга киритилади”. Кўздан кечириш тергов ҳаракати йиғинди тушунча бўлиб, у ўз ичига бир қатор турларни қамраб олади. Улар ҳодиса жойини, теварак-атрофни, бинолар, мурда ва унинг қисмлари, ҳайвон ва унинг жасадини ёки улардан қолган изларни, нарса ва ҳужжатларни, транспорт воситалари, рақамли маълумотларни кўздан кечириш. Охирги икки объект кўздан кечириш тури сифатида ЖПКга киритилмаганлигини инобатга олиб, ЖПКнинг кўздан кечириш учун асослари деб номланган 135-моддасига унинг тури сифатида транспорт воситаларини ҳамда рақамли (электрон) маълумотларни киритиш таклиф қилинади. “Шунингдек, тирик одам баданини кўздан кечириш гувоҳлантириш ёки экспертиза ўтказиш қоидаларига асосланган амалга оширилади. Бундан ташқари, почта-телеграф жўнатмаларини кўздан кечириш ЖПКнинг 167-моддасига асосан амалга оширилади”. Ҳуқуқшунос олимлар кўздан кечириш турлари бўйича бир қатор ўз фикр ва мулоҳазаларини билдирганлар. Шунингдек, кўздан кечириш тергов ҳаракатининг турларини таснифлаш бўйича ҳам якдиллик мавжуд эмас. Анъанага кўра, кўздан кечириш тергов ҳаракатининг турларини таснифлаш учун асослардан бири кўздан кечириш объектлари ҳисобланади. Шу асосда, “бундай текширув турлари одатда ҳодиса содир бўлган жойни, объектларни, ҳужжатларни, мурдани, ҳодиса жойи бўлмаган ҳудудларни ва биноларни текшириш сифатида ажратилади”. “Кўздан кечириш объектлари (турлари) бўйича бир қатор муаллифлар қуйидагиларни ажратиб кўрсатишади: изларни текшириш”; ҳайвонлар ва уларнинг жасадларини текшириш; транспорт воситаларини текшириш; “машиналар ва механизмлар, сув ва ҳаво муҳити, ҳашаротлар, ўсимликлар, асори- атиқалар; энергия иншоотлари”; “тирик одамларни текшириш”. 157 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 1 (2024) / ISSN 2181-1415 “Кўздан кечириш турларига объектларни кўздан кечиришни ҳам киритиш мумкин. Жиноятга алоқадор нарса ва ҳужжатларни улар топилган жойда ёки кўп вақт, техник воситалар талаб қилса бошқа жойда кўздан кечирилади”. Биз моддий дунё объектларининг (кўздан кечириш турларини) криминалистик мақсадлар учун ҳаддан ташқари бўлакларга бўлинишига қаршимиз. Изларни текшириш (моддий излар) объектлар, ҳужжатлар, ер участкалари ёки биноларни текширишдан алоҳида тур ҳисобланмайди. Агар криминалистик адабиётларда одатда дастлабки, қўшимча ва қайта кўздан кечиришнинг шакллари моҳияти очиб берилган бўлса-да, уларнинг асосийси ҳақида ҳеч нарса айтилмаган. О.Я. Баев кўздан кечиришнинг асосийси, қоида тариқасида дастлабки кўздан кечиришдир, деб таъкидлайди. Аввал кўздан кечирилган объектни қўшимча кўздан кечириш зарурати, моҳиятига кўра, қайта кўздан кечириш сабабларига кўра тайинланади. Савол туғилади, такрорий кўздан кечириш асосий бўлиши мумкинми? Бизнингча, мумкин. Шу билан бирга, қўшимча кўздан кечиришнинг сабаблари ҳам такрорий билан жуда яқиндир. Шундай қилиб, кўздан кечириш турларини кетма-кетлик билан ажратиш мақсадга мувофиқ: бирламчи ва такрорий, улар ўз навбатида ҳажмига қараб: асосий ва қўшимча. Фикримизча, қўшимча кўздан кечириш – дастлабки кўздан кечириш объектнинг тафсилотлари ўрганилмаган, жараёнда бўшлиқлар, ҳаракатлар тўлиқ амалга оширилмаганда ўтказиладиган кўздан кечиришнинг процессуал тури ҳисобланади. Фикримизча, қайта кўздан кечириш – объектни самарали кўздан кечириш учун бирламчи кўздан кечириш ноқулай шароитларда ўтказилганда, янги маълумотлар олишга эҳтиёж сезилганда, сифатсиз амалга оширилганда ўтказиладиган кўздан кечириш туридир. Айтиш жоизки, юқорида қайд қилинган тергов