Законодательство об образовании детей с особыми образовательными потребностями и вопросы совершенствования нормативно-правовых документов в этой области

Аннотация

Ключевые слова: Данная статья освещает вопросы организации ребенок с особыми образования детей с особыми образовательными образовательными потребностями в Узбекистане, а также рассматривает потребностями, проблемы, с которыми сталкиваются в настоящее время в инклюзивное образование, этой сфере, и существующую практику. На основе опыта основной коррекционный других стран мира рассматриваются вопросы дальнейшего класс, расширения инклюзивного образования и деятельности шрифт Брайля, базовых коррекционных классов в обычных школах. Также система «4+2», затрагиваются практические проблемы, возникающие при медико-социальная экспертиза, обучении детей с ограниченными возможностями смешанная школа, здоровья вместе со здоровыми детьми, и представлены социальная защита, научно-исследовательские работы и теоретические коррекционно-лечебно- предложения в данной области. В результате проведенных оздоровительная, исследований предложены научно-теоретические психолого-медико- педагогическая комиссия. рекомендации для дальнейшего совершенствования этой области. Har qanday davlatning ijtimoiy siyosatida voyaga yetmagan, nogironligi boʻlgan bolalarni ijtimoiy jihatdan qoʻllab-quvvatlash, ayniqsa, ularga taʼlim berish, alohida eʼtibor va gʻamxoʻrlik koʻrsatish, shuningdek, ularni jamiyatda oʻz oʻrinlarini egallashlariga koʻmaklashish alohida ahamiyat kasb etadi. Xususan, “Nogironlar huquqlari toʻgʻrisida”gi Konvensiyaning 24-moddasiga koʻra, ishtirok etuvchi davlatlar nogironlarning taʼlim olish huquqini eʼtirof etadi. Ishtirok etuvchi davlatlar ushbu huquqni kamsitmasdan va imkoniyatlar tengligi asosida amalga oshirish maqsadida barcha darajalarda inklyuziv taʼlimni va butun umri davomida oʻqitilishlarini taʼminlaydi. Ishtirok etuvchi davlatlar nogironlar taʼlim jarayonida hamda mahalliy hamjamiyatning aʼzolari sifatida toʻla va teng ishtirok etishlarini taʼminlash uchun ularga hayotiy va ijtimoiy koʻnikmalarni egallash imkoniyatini yaratadi. Shuningdek, Oʻzbekiston Respublikasining “Bola huquqlari toʻgʻrisida”gi Qonunining 23-moddasiga asosan, har bir bola bilim olish huquqiga ega. Davlat bolaning bepul majburiy umumiy oʻrta taʼlim va oʻrta maxsus taʼlim olishini kafolatlaydi. 220 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 01 (2024) / ISSN 2181-1415 Mamlakatimizda inklyuziv taʼlimni rivojlantirish, alohida taʼlim ehtiyojlari boʻlgan bolalarga taʼlim-tarbiya berish tizimini takomillashtirish, ularga koʻrsatiladigan taʼlim xizmatlari sifatini yangi bosqichga olib chiqish maqsadida izchil islohotlar amalga oshirilmoqda. Oʻzbekiston Respublikasi Kambagʻallikni qisqartirish va bandlik vazirligi huzuridagi Tibbiy-ijtimoiy ekspertiza inspeksiyasi tomonidan berilgan maʼlumotlarga koʻra, bugungi kunda respublika boʻyicha jismoniy yoki ruhiy rivojlanishida nuqsoni boʻlgan bolalar uchun jami 90 ta ixtisoslashtirilgan maktab va maktab-internatlarda 21,2 ming nafar, 22 ta sanatoriy turidagi maktab-internatlarda 6,3 ming nafar oʻquvchilar taʼlim-tarbiya oladi. Shuningdek, uzoq muddat davolanishga muhtoj boʻlgan 15,7 ming nafar oʻquvchilar uyda yakka tartibda oʻqitiladi. Yuqoridagi statistik maʼlumotlardan shu narsa koʻrinadiki, alohida taʼlim ehtiyojlari boʻlgan bolalarga taʼlim berilishiga oid normativ-huquqiy hujjatlar va taʼlim sifatini takomillashtirish davr talabi hisoblanadi. Alohida taʼlim ehtiyojlari mavjud bolalarga taʼlim berish “Taʼlim toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni, “Bola huquqlarining kafolatlari toʻgʻrisida”gi Oʻzbekiston Respublikasi Qonuni, Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2018-yil 5-sentabrdagi PF–5538-son “Xalq taʼlimini boshqarish tizimini takomillashtirish boʻyicha qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi Farmoni, 2022-yil 18-apreldagi PQ–209-son “Koʻzi ojiz va zaif koʻruvchi bolalar uchun ixtisoslashtirilgan maktab-internatlarda taʼlim berish sifatini oshirish hamda ular faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori, 2020-yil 13-oktabrdagi PQ–4860-son “Alohida taʼlim ehtiyojlari boʻlgan bolalarga taʼlim-tarbiya berish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori, 2019-yil 22-apreldagi PQ–4296-son “Bola huquqlari kafolatlarini yanada kuchaytirishga oid qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida”gi qarori, 2018-yil 5-sentabrdagi PQ–3931-son “Xalq taʼlimi tizimiga boshqaruvning yangi tamoyillarini joriy etish chora-tadbirlari toʻgʻrisida”gi qarori, Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2021-yil 12-oktabrdagi 638-son qarori bilan tasdiqlangan “Jismoniy, aqliy, sensor yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan bolalar uchun davlat ixtisoslashtirilgan taʼlim muassasalari toʻgʻrisida”gi nizom, “Sanatoriy turidagi ixtisoslashtirilgan davlat taʼlim muassasalari toʻgʻrisida”gi nizom, “Jismoniy, aqliy, sensor yoki ruhiy nuqsonlari boʻlgan, shuningdek, uzoq vaqt davolanishga muhtoj boʻlgan bolalarga uyda yakka tartibda taʼlim berish tartibi toʻgʻrisida”gi nizom, “Psixologik-tibbiy-pedagogik komissiyalar toʻgʻri