Педагогические условия формирования профессиональной компетентности будущих учителей английского языка

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье рассматривается профессионально- учитель английского педагогическая компетентность, компетенции, языка, профессионально-гностическая, профессионально- профессионально- лингвистическая компетентности преподавателя педагогическая компетентность, английского языка, процесс глобализации, самооценка, компетенции, самосознание и создание творческой среды. педагогическая деятельность. Kasbiy-pedagogik kompetentlikka kiradigan barcha kompetensiyalarni amalga oshirishning asosida ingliz tili o‘qituvchisining kasbiy-gnostikaga asoslangan kasbiy – lingvistik kompetensiyasi yotadi. O‘quvchilarni haqiqatan ham tilni o‘zlashtirishga tayyorlash uchun didaktik faoliyatning tuzilishini aynan u belgilaydi. Ushbu kompetensiya bo‘lajak ingliz tili o‘qituvchisining asosiy professional funksiyalarini amalga oshirish imkoniyati sifatida tushuniladi. U chet tilini o‘qitish jarayonida bo‘lajak o‘qituvchi faoliyatining o‘ziga xos xususiyatlarini aniq va yorqin aks ettiradi.[1] Zarur pedagogik kompetensiyalar va shaxsiy fazilatlarning sintezi o‘qituvchi shakllantiradigan ushbu konsepsiyaning asosini tashkil etadi: 1) rivojlanayotgan shaxsni ijtimoiylashtirish va shakllantirish bo‘yicha amaliy vazifalarni samarali hal qilish qobiliyati; 2) ko‘p madaniyatli jamiyatda o‘zini anglash qobiliyati; 3) globallashuv jarayoni sharoitida samarali ta’sir o‘tkazish qobiliyati; 4) madaniyatlar muloqot, madaniyatlararo o‘zaro aloqalarni amalga oshirish qobiliyati; 5) qadriyat yo‘nalishlari, tabiat, jamiyat, odamlarning ma’naviy tajribasi va o‘ziga yo‘naltirilganligini rivojlantirish orqali shaxsni jamiyatga muvaffaqiyatli qo‘shilishi uchun qulay sharoitlarni ta’minlash. Kasbiy-gnostik kompetensiya o‘qituvchining kasbiy- pedagogik kompetensiyasini tashkil etuvchi barcha subkompetensiyalarning mohiyatini belgilaydi. Boshqa barcha kompetensiyalar uning asosida amalga oshiriladi. Bu ingliz tili o‘qituvchisining tanlangan kasbiy-pedagogik funksiyalarini bajarishda amalga oshiriladigan barcha kompetensiyalarning asosidir. Pedagogik shartlar – bu ingliz tili o‘qituvchisining kasbiy kompetensiyasini shakllantirishning yuqori darajasiga erishishni belgilaydigan muhim holatlar. O‘quv jarayonida o‘qituvchining kasbiy malakasini shakllantirish samaradorligiga yordam beradigan pedagogik shart-sharoitlar quyidagilardan iborat: • o‘zini o‘zini baholash va o‘zini o‘zi anglash qobiliyatiga ega bo‘lgan shaxsning sub’yektivligiga yo‘naltirish; • ijodiy muhitni yaratish; • aks ettirish faoliyati uchun motivatsiya; • o‘quv jarayonining dialoglashuvi. [1] 142 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 1 (2024) / ISSN 2181-1415 O‘qituvchining kasbiy kompetensiyasini shakllantirishning yuqoridagi shartlarini belgilashda bir qator tendensiyalarda kuzatilishi mumkin: – pedagogik faoliyat mohiyatida o‘zgarishlar mavjudligi asoslanadi; – bilimga yo‘naltirilganlikdan pedagogik faoliyatning shaxsga yo‘naltirilgan paradigmasiga o‘tish; pedagogik o‘zaro munosabatlar jarayonida aks ettiruvchi madaniyatni shakllantirish; – pedagogik faoliyatning ilmiy intensivligini oshirish; – pedagogik faoliyatning fundamental pedagogik tadqiqotlar bilan aloqasi va boshqalar. O‘qituvchining kasbiy malakasini shakllantirishning pedagogik shartlariga quyidagilarni kiritishimiz mumkin: – zamonaviy pedagogik fan, fundamental bilim va zamonaviy texnologiyalarga asoslangan holda, ta’limning mazmuni, darajasi va sifatiga bevosita ta’sir qiladi, shuning uchun oliy ta’lim muassasasi o‘quv jarayonida o‘qituvchining kasbiy malakasini shakllantirishning birinchi pedagogik sharti sifatida hisobga olinishi – bu o‘zini o‘zi baholash va o‘zini o‘zi anglash qobiliyatiga ega bo‘lgan shaxsning sub’yektivligini rivojlantirishga yo‘nalishdir. Oliy ta’lim tizimidagi pedagogik jarayonlarning o‘ziga xosligi talabalarning ta’lim sub’yektlari sifatida o‘ziga xos xususiyati ekanligiga asoslanib, bu ularning oliy ta’lim muassasasida bo‘lish davri ongli harakatlar texnologiyasini o‘zlashtirish bilan tavsiflanadi. Ushbu ibora: “nima uchun?” (maqsad) “nima?” (tarkib), “qanday?” (usul) kabi savollar asosida tushuntiriladi. Ta’lim sub’yektining atrofdagi dunyo bilan o‘zaro ta’siri jarayoni doimo yuz beradi, uning natijasi ongning o‘zgarishi hisoblanadi. Shu bilan birga, shaxsiyatning rivojlanishi va faoliyatga bo‘lgan ehtiyojning namoyon bo‘lishi, shaxsning faoliyat jarayoni va natijalaridan qoniqish hissiga erishish, qiyinchiliklarni yengish istagi va murakkab muammolarni hal qilishning muvaffaqiyati, faoliyat jarayonida o‘z imkoniyatlarini namoyish etish istagi bilan bog‘liq. Sub’yektivlik kategoriyasi fanda markaziy o‘rinni egallaydi va u faollik, tashabbuskorlik, mustaqillik, refleksivlik va ijodkorlikni birlashtirgan shaxsning asosiy integral shakllanishi sifatida tushuniladi. Shaxs sub’yektivligining rivojlanishi individuallik, shaxsiyat, avtonomlik, mas’uliyatning asosiy ko‘rsatkichidir. Sub’yektivlik shaxsiyatning o‘zini o‘zi rivojlantirish qobiliya