Понятие криминогенной мотивации

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада жиноий хулқ-атвор мотивлари ва мотив, мотивацияси муаммолари илмий таҳлил қилинган бўлиб, мотивация, жиноий хулқ-атворни белгиловчи омиллар, жиноят жиноят, мотивини англатувчи атамалар, мотивларнинг таснифи, ижтимоий-иқтисодий, субъектив муносабатлар, тушунчаси, етакчи миллий ва хорижий олимларнинг фикр омил, ва мулоҳазалари ўрганилган. руҳий ҳолат, Жиноий хулқ-атвор мотивларининг вужудга келиши ва хулқ-aтвор. ривожланиши жиноятчи шахсининг шаклланиши доирасида ҳам хулқ-атворнинг ички механизмларини таҳлил қилиш лозимлиги асослаб берилган. 1 Head of the Center for Social Legal Assistance to Minors of the Department of Internal Affairs of the Bukhara region. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 1 (2024) / ISSN 2181-1415 Понятие криминогенной мотивации АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье проведен научный анализ проблем мотивации мотив, преступного поведения, изучены факторы, определяющие мотивация, преступное поведение, термины, обозначающие мотив преступность, преступления, классификация, понятие мотивов, мнения и социально-экономические, субъективные отношения, взгляды ведущих отечественных и зарубежных ученых. фактор, Возникновение и развитие мотивов преступного психическое состояние, поведения обосновано необходимостью анализа поведение. внутренних механизмов поведения даже в рамках формирования личности преступника. SUMMARY Illegal behavior is one of the types of human behavior, therefore, all socio- psychological patterns characterizing behavior are inherent in illegal behavior. However, unlike the usual behavioral motivation, the motivation of illegal (criminogenic) behavior acquires a negative axiological meaning. In particular, the causes of illegal behavior are related to the personality of the criminal, for their understanding it is necessary to study this personality and identify social phenomena and processes that have an external character to it, forming its criminogenic features. Because the study of criminal behavior is necessary not only to prevent or stop it but also to understand its causes. This circumstance is considered very important not only for theory but also for preventive activities. The analysis of the volume of deviations from the social norm allows us to conclude the level of the spiritual atmosphere, legality, and law and order. In addition, when studying the personality of a criminal, it is often very difficult to distinguish him from behavior (especially when intentions, goals, choice of means to achieve them, decisions, and punishments are studied). The emergence and development of motives for criminal behavior can be investigated both within the framework of the formation of the criminal's personality and in the analysis of internal mechanisms of behavior. In the thoughts, feelings, emotions, and experiences of the criminal, which he experienced in a criminal act, his personality also manifests itself. Although it is stated in the legal literature that the motive directly relates to the subject of proof, in most cases little attention is paid to this issue by the judicial investigative authorities. Ғайриқонуний хулқ-атвор – инсон хулқ-атворининг турларидан бири бўлиб, шу боис хулқ-атворни тавсифловчи ижтимоий-психологик қонуниятларнинг барчаси ғайриқонуний хулқ-атворга ҳам хосдир. Бироқ одатдаги хулқ-атвор мотивациясидан фарқли ўлароқ ғайриқонуний (криминоген) хулқ-атвор мотивацияси салбий аксиологик аҳамият касб этади. Жумладан, ғайриқонуний хулқ-атвор сабаблари жиноятчи шахси билан узвий боғлиқ бўлганлиги, уларни тушуниш учун мазкур шахсни ўрганиш, унга нисбатан ташқи хусусиятга эга бўлган, унинг криминоген хусусиятларини шакллантирган ижтимоий ҳодисалар ва жараёнларни аниқлаш талаб этилади. 9 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 5 № 1 (2024) / ISSN 2181-1415 Чунки, жиноий хулқ-атворни ўрганиш унинг олдини олиш ёки уни тўхтатиш учунгина эмас, балки унинг сабабларини тушуниш учун ҳам зарурдир. Мазкур ҳолат нафақат назария учун, балки профилактика фаолияти учун ҳам жуда муҳим ҳисобланади. Ижтимоий меъёрдан оғишлар ҳажмининг таҳлили маънавий муҳит, қонунийлик ва ҳуқуқий тартибот даражаси ҳақида хулоса чиқариш имконини беради. Бундан ташқари, жиноятчи шахсини ўрганиш чоғида уни хулқ-атвордан ажратиш кўпинча жуда қийин бўлади (айниқса ниятлар, мақсадлар, уларга эришиш воситаларини танлаш, қабул қилинган қарор ва ҳоказолар ўрганилганида). Жиноий хулқ-атвор мотивларининг вужудга келиши ва ривожланиши жиноятчи шахсининг шаклланиши доирасида ҳам хулқ-атворнинг ички механизмларини таҳлил қилиш чоғида ҳам ўрганилиши мумкин. Жиноятчининг жиноий қилмишда рўёбга чиққан фикрлари, ҳиссиётлари, туйғулари ва кечинмаларида унинг шахсияти ҳам намоён бўлади. Юридик адабиётларда мотив исботлаш предметига бевосита тааллуқли эканлиги таъкидланса-да, лекин аксарият ҳолларда суд-тергов органлари томонидан бу масалага эътибор кам қаратилади. Боз устига қайд этилган ҳолат ғайриқонуний қилм