Преступления, совершенные в сфере расследования строительства

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу илмий мақолада бугунги кунда долзарб мавзу: қурилиш, қурилиш соҳасида содир этиладиган жиноятлар, хусусан иқтисодий жиноят, иқтисодий жиноятларни тергов қилишнинг криминалистика, криминалистик хусусиятлари муҳокама қилинади. Ушбу тергов методикаси. жиноятларнинг ўзига хос хусусиятлари ва уларни тергов қилиш фаолияти ўртасидаги боғлиқлик аниқланади. Бундай муносабат тергов учун услубий аҳамиятга эга эканлигига эътибор қаратилади. Шунингдек, мақолада қурилиш соҳасидаги иқтисодий жиноятларни фош этишнинг криминалистик жиҳатлари ҳам таҳлил қилинган. 1 Independent applicant, Tashkent State University of Law Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2023) / ISSN 2181-1415 Преступления, совершенные в сфере расследования строительства АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной научной статье рассматривается актуальная на строительство, сегодняшний день тема: криминалистические особенности экономическая расследования преступлений, совершаемых в сфере преступность, строительства, особенно экономических преступлений. криминалистика, методика расследования. Определяется связь между спецификой этих преступлений и их расследованием. Отмечается, что такое отношение имеет стилистическое значение для расследования. Также в статье анализируются криминалистические аспекты раскрытия экономических преступлений в сфере строительства. Қурилиш фаолитида иштирок этиш, улуш киритиш асосида кўп қаватли квартира қуриш жараёнида иштирок этиш бугунги кунда бирламчи бозордан уй- жойга эга бўлишнинг энг кенг тарқалган кўриниши ҳисобланади. Фуқаролар улуш киритиш орқали ўз улушини турар-жой комплекси қурилиб битгунга қадар бўлиб бўлиб тўлаш, шу орқали кўп қаватли уйдан квартирага эга бўлиш имконига эга бўлсалар, иккинчи томондан қурилиш соҳаси ривожланиши, иқтисодиётнинг юксалишига хизмат қиладилар. Шу билан бирга, давлат томонидан кўрилаётган чора-тадбирларга қарамасдан мазкур соҳа фирибгарлик жинояти кўп маротаба содир этиладиган йўналишлардан бирига айланган. 2023 йил 1 ноябрь ҳолатига кўра, қурилиш соҳасида 52 819 та корхона рўйхатдан ўтган [1] бўлиб, соҳа бугунги кунда аҳолининг бўш турган пул маблағларини жалб қилишнинг, инвестиция киритиш орқали фойда кўришнинг қулай воситасига айланган. Республикамизда 2023 йилнинг ўзида иккиламчи уйлар нархи йиллик ҳисобда 27,2 фоизга, янги уйларники 21 фоизга ошган [2]. Мазкур кўрсаткичлар ҳам соҳанинг пул маблағларни жалб этиш учун даромадли соҳа эканлигини кўрсатади. Шунинг учун ҳам фуқароларимиз улуш киритиш орқали ҳам бирламчи бозордан муддатли тўлов асосида уй-жойга эгалик қилишга юқори қизиқиш билдирмоқда. Кейинги пайтда турли девелоперлар ва қурувчилар томонидан ҳали бунёд этилмаган ва ҳатто лойиҳаси тасдиқланмаган турли ситилар ва мажмуалардан уй- жой сотиб олишга чақириқлар ва рекламалар ҳаддан зиёд кўпайди. Кўпинча ҳали пудратчиси йўқ, ҳатто дастлабки тупроқ ва ер ишлари бошланмаган, лекин ҳашамдор сотув офиси очиб, жисмоний ва юридик шахсларнинг маблағларини жалб қилиш бошлаб юборилган. Айтиш керакки, уй-жой қурилишига улушдорларни жалб қилиш ва маблағларни ўзлаштириб кетиш муаммоси учинчи дунё ва собиқ совет мамлакатларида ҳаддан зиёд кўп тарқалган. Халқимиз ўта ишонувчан ва кўпчилик улушдор бўлиб ҳали қурилмаган уй-жойларни сотиб олишда, ахир давлат турибдику, ер ажратган бўлса, давлат текширгандир, эртага нимадир бўлса жавоб беришади, деб ўйлайди. Афсуски, бундай эмас, улушдорларнинг ҳам ўз масъулиятлари бор. Агар улушдорлар бўлажак лойиҳалардан уй-жой сотиб олишда Аҳмадбой пирамидаларида ёки автомашина сотиб олиш ваъда этувчи 261 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2023) / ISSN 2181-1415 схемаларда бўлгани каби алданиб қолишни исташмаса, улуш киритиш тўғрисидаги шартномани имзолашдан аввал Қурувчи ва лойиҳанинг Электрон Рўйхатда мавжуд ёки мавжуд эмаслигини текширишлари лозим бўлади. Республикамизда махсус сайт ишлаб чиқилган бўлиб [3], унда улуш киритиш асосида қурилишни амалга оширувчи қурилиш ташкилотининг фаолияти қонунийлигини текшириш имкони мавжуд. Қурилиш соҳасида содир этиладиган жиноятлар орасида айнан иқтисодий жиноятларни тергов қилиш ҳам долзарб аҳамиятга эга. Мазкур масала бир қатор ташкилий-ҳуқуқий, ахборот ва методологик ҳаракатлар тизимини ўз ичига олади. Ушбу ҳаракатлар дастлаб муайян вазифаларни ҳал этишга қаратилган ягона мақсадга йўналтирилган. Бунинг учун қуйидаги бир қатор саволларга ечим топиш талаб этилади: 1) қурувчи ажратилган ер участкасига қурилиш ишларини олиб боришга ваколат берувчи мулк ҳуқуқига, уни тасдиқловчи ҳужжатларга эгами? 2) ер участкаси шаҳар қурилиш режасига эгами? 3) барча лойиҳа ҳужжатлари мавжудми? 4) сарф-қилинган ҳаражатлар дастлаб режалаштирилганига мувофиқми? 5) қайси бажарилган ишларга субподрядчиклар жалб этилган? 6) қурувчида ишнинг асосий қисмини ўз кучи билан бажариш имконига эга бўлганми (хомашё ва молиявий база, малакали мутахассилар, махсус қурилиш техникаларининг етарли эканлиги)? Булардан ташқари, қурилиш со