Особенности развития начальных образовательных учреждений в регионах Ферганской долины

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада Ўзбекистон Республикаси мустақиллиги бозор иқтисодиёти, йилларида амалга оширилган таълим соҳасидаги таълим ислоҳотлари, ислоҳотларнинг ўзига хос жиҳатлари ўрганилган. Хусусан, бошланғич таълим, бошланғич таълим муассасаларининг ривожланиш Фарғона водийси, мактаблар, жараёнлари Фарғона водийси вилоятлари мисолида ўқитиш сифати, ёритилган. инновация. 1 Teacher, Andijan State University. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2023) / ISSN 2181-1415 Особенности развития начальных образовательных учреждений в регионах Ферганской долины АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье рассматриваются особенности реформ в сфере рыночная экономика, образования, проведенных за годы независимости реформа образования, Республики Узбекистан. В частности, освещаются процессы начальное образование, развития учреждений начального образования на примере Ферганская долина, школы, областей Ферганской долины. качество преподавания, инновации. Мустақиллик йилларида Ўзбекистонда бозор иқтисодиётига босқичма- босқич ўтиш асосий устувор мақсад сифатида белгиланди. Ана шундай туб ислоҳотлар жараёни шаклланиб бораётган пайтда таълим тизимини модернизация қилиш, ривожлантириш ҳамда моддий-техник базасини мустаҳкамлашга алоҳида эътибор қаратилди. Республиканинг ўзига хос ва мос тараққиёт йўлини танлаши кадрлар тайёрлаш тизимини қайта ташкил этишни зарур қилиб қўйгани ҳолда, янги таҳрирдаги “Таълим тўғрисида”ги Қонунни жорий этишни, янги ўқув режалари ва дастурлари, дарсликлар яратишни, замонавий дидактик таъминотни ишлаб чиқишни, янги типдаги таълим муассасалари фаолиятини йўлга қўйишни тақозо қилди. 2020 йил сентябрда “Таълим тўғрисида”ги Қонуннинг қабул қилиниши бошланғич таълимнинг ҳам шаклан ҳам мазмунан ўзгаришига сабаб бўлди. Қонунда таълимнинг узлуксизлиги, узвийлиги ҳамда изчиллиги белгилаб берилди. Даставвал тизимда олиб борилган ислоҳотлар туфайли бошланғич таълим 1992–1993 ўқув йилидан бошлаб 4 йиллик таълимга ўтган эди [1. Б. 11]. Бошланғич синфларда ўқитиш тизимининг асосий вазифаларидан бири сифатида ҳар бир бошланғич синф ўқитувчиси ўқувчиларда, энг аввало, Ватан туйғусини, она халқига, она тупроғига меҳр-муҳаббат туйғусини шакллантиришга, Давлат рамзларига, Конституцияга ҳурмат туйғусини тарбиялашга эътибор қаратилишига урғу берилди [2. Б. 26]. Ана шундан келиб чиқиб, Ўзбекистон мустақиллигининг тўрт йиллиги арафасида, яъни 1995 йили бутун республика миқёсида ўтказилган август кенгашлари бошланғич синф ўқитувчилари учун улкан тарихий аҳамиятга эга бўлди [3. Б. 26]. Ўқитувчилар шўъба йиғилишларида ўтган ўқув йили якунларини сарҳисоб қилиш, тарбия ва таълимда янги ғоялар ечимларини топиш имконини қўлга киритдилар. Фарғона водийси вилоятларида ҳам ана шу каби таълимни ривожлантиришга йўналтирилган саъй-ҳаракатлар тизимли амалга оширилди. Хусусан, болаларни мактабга тайёрлашда Наманган вилоят халқ таълими бошқармаси диққатга сазовор бир қанча тадбирларни амалга оширди. Шаҳар ва туманларда болаларни мактабга тайёрлашда оила, мактабгача тарбия муассасалари, маҳалла, ота-оналар ва маҳалла фуқаролар йиғинларида янги-янги усуллар ҳаётга татбиқ этилди [4. Б. 1]. 1993 йилда Фарғона вилоятидаги 823 та мактабда 491447 нафар ўқувчи, 48600 нафар ўқитувчи фаолият олиб борди. Мазкур йилда турли фанлар бўйича 1892 ёш мутахассислар ўз соҳалари бўйича ишга қабул қилинди. Вилоят мактабларида ўзбек, рус, тожик, қирғиз тилида дарс олиб борилиши йўлга 106 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2023) / ISSN 2181-1415 қўйилган бўлиб, 323 номда 2 миллион 81 минг 227 нусха китобларга буюртма берилган. Ўзбек ва рус тилларидаги дарсликлар деярли тўлиқ олинган, бироқ тожик ва қирғиз тилларидаги дарсликлар тўла олинмаган [1. Б. 125]. Айнан шу йилда Наманган вилоятида инглиз, немис, француз, хитой, урду, араб, форс, турк тилларини ўқитишга эътибор кучайтирилди. Мазкур йилда 28212 нафар педагог- тарбиячилар фаолиятда бўлиб, улардан 73,2 фоизи олий маълумотлиларни ташкил қилди [1. Б. 128]. Ўзбекистон Республикаси Халқ таълими вазирлиги томонидан айнан шу даврда ишлаб чиқилган “Болаларни мактабга тайёрлаш” ҳақидаги кўрсатмалар соҳадаги долзарб муаммоларни ҳал этишга асос бўлди. Жумладан, Наманган вилоят халқ таълими бошқармаси, вилоят ўқитувчилар малакасини ошириш институти ташаббуси билан 1994 йилнинг июль ойида барча туман, шаҳар халқ таълими бўлимларида мактабларнинг директорлари, боғчалар мудиралари, тарбиячилари, бошланғич синф ўқитувчилари ва ота-оналар ана шу ҳужжатда кўрсатилган талабларни амалда бажариш мақсадида қатор семинарлар ўтказилди [5. Б. 4]. 1995 йилда Наманган вилоятидаги ҳар бир мактабда бошланғич ўқувчилар учун услубий хоналар ташкил этилиб, бу хоналарда янги ўқув йили, яъни 1 сентябрдан бошлаб биринчи синфга келган ўқувчининг шахсий маълумотлари сақланди ва улар махсус тайёргарликка йўналтирилди. Тайёргарликдан ўтиб келган болалар 25 августдан 1 сентябргача мактабда олдиндан тузилган ҳакамлар томонидан синовдан ў