Особенности гигиенических условий труда работников птицеводческих комплексов

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье авторами выдвинуты идеи о охрана труда, комплексном улучшении условий труда на птицефабриках животноводство, за счет комплексного изучения условий труда, факторов птицефабрика, производственной среды современного персонала работа, вредные условия труда, птицефабрик, дальнейшей механизации и автоматизации профилактические меры. производственных процессов, поддержания санитарного состояния воздушной среды в рабочих помещениях, обеззараживания, рационального использования твердых и жидких отходов птицефабрик. O‘zbekiston Respublikasida ishlab chiqarish va qishloq xo‘jaligini rivojlantirish, yuqori samarali ishlash uchun qulay sharoit yaratish, mehnat va sanitariya-gigiyena sharoitlarini yaxshilash, mehnat salomatligini saqlashga yo‘naltirilgan ishlab chiqarish madaniyatini oshirishning keng dasturi amalga oshirilmoqda [1, b. 251; 2, b. 83]. Qabul qilingan qarorlar qishloq xo‘jaligining eng muhim tarmoqlaridan biri – chorvachilikni rivojlantirishga qaratilgan [3, b. 5; 4, b. 64]. Toshkent viloyatidagi “Toshkent-Parranda” parrandachilik fermasida mehnat sharoitlarini o‘rganib chiqdik. Zamonaviy parrandachilik majmuasi ishchi-operatorning asosiy vazifasi shundan iborat-ki, u ish jadvalini qat’iy bajarishi va hayvonlar bilan doimo aloqada bo‘lishi kerak. Parrandachilik komplekslari ishlab chiqarish mexanizatsiyalashgan. Texnologik jarayon qushlarni boqish, veterinariyani qayta ishlash, qushlarning go‘ngini olib tashlash va tuxumlarni saralash operatsiyalarini o‘z ichiga oladi. Parrandachilik fermasida qoramol boquvchilar va konveyerlar tuxum yig‘ish va xonani tozalash uchun qo‘llaniladi. Qushlar bilan ishlash jarayonida zararli ishlab chiqarishning asosiy omillari salbiy mikroiqlim, chang miqdori va havo ammiak, vodorod sulfidi, karbonat kislotaning gaz bilan ifloslanishi, ba’zi texnologik joylarda shovqin darajasi yuqori, shuningdek ishchi zonadagi havoning bakterial nopokligi hisoblanadi. Parrandachilik majmualariga yetakchi professional zarar - bu dispersiyaning yuqori darajasida farq qiluvchi chang. Tadqiqotlarning ko‘rsatishicha, qush yetishtirishda hosil bo‘ladigan chang tarkibida 2 mikrondan kam - 41,1%, 2 mikrondan 5 mikrongacha - 35%, 5 mikrondan 10 mikrongacha – 16,6%, 10 va undan ortiq – 7,3% zarrachalar bor. Texnologik jarayon davomida biz ishchi zonaning havosidagi chang miqdori bo‘yicha namuna oldik. Olingan ma’lumotlar shuni ko‘rsatdiki, yem-xashak do‘konida changning eng katta konsentratsiyasi qayd etilgan. Oziq-ovqat mahsulotlarini tayyorlash va tarqatishda ham changning yuqori konsentratsiyasi hosil bo‘ladi, ular yilning issiq davrida ruxsat etilgan maksimal konsentratsiyadan (6 mg/m3) 8 marta oshib, O‘zbekiston Respublikasining Sog‘liqni saqlash qoidalari va 0294-11-son normalariga muvofiq. Ishchi zona havosining gaz bilan ifloslanishini o‘rganishda tovuqning nafas olish zonasidagi kimyoviy moddalardan ammiak bug‘lari, ularning konsentratsiyasi maksimal ruxsat etilgan konsentratsiyadan 1,43 marta, vodorod sulfidi – 2,13 marta va karbonat kislotalardan 1,5 marta oshib ketganligi, qush va organik substratning parchalanishi natijasi aniqlanadi. 60 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 09 (2023) / ISSN 2181-1415 Ishlab chiqarish xonalaridagi mikroiqlim sharoitlari O‘zbekiston Respublikasining 0324-16-sonli “Ishlab chiqarish xonalari mikroiqlimining sanitariya-gigiyena normalari” sog‘liqni saqlash qoidalari va normalariga mos kelishi kerak. Parrandachilikni jadallashtirish va mexanizatsiyalash darajasining oshishi bilan chorvachilik, elektromotorlar, shamollatish inshootlari va boshqalarning ishlashi natijasida shovqin darajasi sezilarli darajada oshdi. 75-85 dB ga teng bo‘lgan odam uchun (uning yonida) shovqin intensivligining ruxsat etilgan darajasi 1000 Gts dan ortiq tovush chastotasi bilan o‘rnatiladi. Parrandachilik majmualarini ishlab chiqarish texnologik jarayoni, asbob-uskunalar turlari, sexlardagi joylashuvi batafsil o‘rganilib, shovqinning asosiy manbai go‘shtni qayta ishlash sexining uskunalari ekanligini ko‘rsatdi. Parrandachilik fermasida tanlangan havo sinovlarida aerozollarning bakterial florasini tahlil qilish odatda opportunistik mikroorganizmlar, saprofit tomonidan taqdim etiladi. Parrandachilik xo‘jaliklari xodimlarining ishlab chiqarish doirasi omillarini kompleks o‘rganish ishlab chiqarishni yanada avtomatlashtirish, ish xonalarida havo muhitining sanitariya holatini saqlash, parrandachilik majmualarining qattiq va suyuq chiqindilarini zararsizlantirish va ulardan oqilona foydalanish orqali mehnat sharoitlarini yaxshilashni talab qiladi. FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR RO‘YXATI: 1. N.V.Boytsova, Parrandachilikda ishlaydigan mehnat sharoitlari / / Rossiya hududlarida xavf omillari va aholi salomatligi. Lipetsk, 2004. № 13. P. 250-252. 2. V.A.Kiryushin, Sanoat parrandachiligining ish sharoitlarining sanitariya-gigienik tavsifi // Agroekologiya, 2004. № 1. P. 81-84. 3. E.Stashenko, Rossiya parrandachiligidag