Незаконная деятельность следственной группы прокуратуры СССР в Навоийской области в период репрессий по "хлопковому делу"

Аннотация

Калит сўзлар: ушбу мақолада Навоий вилоятида “Пахта иши” қатағони “Пахта иши”, даврида СССР Прокуратураси тергов гуруҳининг тергов қатағон сиёсати, олиб бориш қоидаларига зид равишда амалга оширган СССР Прокуратураси ғайриқоунинй фаолияти ва унинг жамиятнинг ижтимоий- тергов гуруҳи, ғайриқонуний фаолият, иқтисодий ҳаётига салбий таъсир кўрсатиб, оғир фожиали ноқонуний тергов, оқибатларни келтириб чиқарганлиги ҳақида маълумот сохта айблов, берилади. Навоий областидаги СССР Прокуратураси тергов инсон ҳуқуқларининг 1 Senior teacher, Department of History, Navoi State Pedagogical Institute. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 06 (2023) / ISSN 2181-1415 топталиши, гуруҳининг ноқонуний фаолияти архив материаллари, порахўрлик, қатағон қурбонларининг хотиралари ва бошқа манбалар туҳмат, асосида илмий жиҳатдан таҳлил қилинган. фожиали оқибатлар. Незаконная деятельность следственной группы прокуратуры СССР в навоийской области в период репрессий по «Хлопковому делу» АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье представлена информация о «Хлопковое дело», негативном воздействии на социально-экономическую репрессивная политика, жизнь общества в результате противоправных действий, cледственная группа осуществленных в период репрессий «Хлопкового дела» прокуратуры СССР, незаконная деятельность, в Навоийской области, что повлекло за собой тяжелые незаконное трагические последствия. В ходе следственного процесса, расследование, ложное возглавляемого Гдляном, были использованы незаконные обвинение, методы и предъявлены ложные обвинения против нарушение прав человека, обвиняемых. В статье анализируются дела людей, которые взяточничество, диффамация, были несправедливо наказаны как преступники, трагические последствия. пострадали, и их права и свободы были нарушены. КИРИШ ХХ асрнинг 80-йилларидаги советларнинг қатағон сиёсати бутун ўзбек халқининг барча қатламларига нисбатан аёвсиз тарзда амалга оширилди. СССР Прокуратурасининг тергов гуруҳи ўзбек халқининг шарқона табиатини аъло даражада ўрганиб, бу миллатнинг одамохунлик, самимийлик, меҳмоннавозлик, тўғрисўзлик, кучли сабр-тоқат, катталарга ҳурмат, кичикларга иззатда бўлиш каби ажойиб фазилатларидан ғаразгўйлик ва манфаатпарастлик йўлида фойдаланди. Марказнинг янги сиёсий ўйини – Ўзбекистонни ғайриқонуний тергов ўтказиш усулларини синаш майдонига айлантириш орқали ўзининг сўнгги қатағонини амалга оширди. Шу тариқа Кремлнинг паноҳида бўлган тергов гуруҳи Ўзбекистонда бутун фаолияти давомида ноқонуний усулларда иш юритди. АДАБИЁТЛАР ТАҲЛИЛИ ВА МЕТОДОЛОГИЯ Мазкур мавзуга тааллуқли бўлган адабиётлар таҳлил қилинганда совет ҳукмронлиги даврида М. Горбачев, Н. Зиядуллаев, Т. Гдлян, Е. Додолев, Р. Абдуллаева, А. Мавлянов, Р. Каримов, Э. Тўхтаевларнинг асар ва тадқиқотларида бу даврдаги ижтимоий-сиёсий жараёнларнинг айрим жиҳатлари ҳукмрон мафкура талаблари бўйича ёритилган. Мустақиллик йилларида В. Илюхин, А. Рашидов, А. Раззоқов, Ш. Акбаров, Ф. Раҳимқулов, Т. Қаҳрамонов, А. Раҳмонов, Г. Рашидова, Д. Комилов, Ш. Эргашев, С. Ризаев, Қ. Ражабов, И. Йўлдошев каби тадқиқотчилар “пахта иши” қатағонига доир масалаларни атрофлича ёритишган. Аммо шу ўринда таъкидлаш керакки, мавжуд илмий адабиётларни тизимли таҳлил қилиш натижаси сифатида ХХ асрнинг 80-йилларида Ўзбекистонда ўтказилган “Пахта иши” қатағони даври Навоий вилояти мисолида махсус тадқиқот ҳали амалга оширилгани йўқ. Ушбу мақолада “Пахта иши” қатағони даврида Навоий областидаги СССР Прокуратураси тергов гуруҳининг Навоий вилоятидаги 277 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 06 (2023) / ISSN 2181-1415 ноқонуний фаолияти ва унинг оғир ижтимоий-иқтисодий оқибатлари турли адабиётлар, архив материаллари ва дала тадқиқотлари асосида таҳлил қилинган. Мазкур мавзуни тадқиқ этишда тарихийлик, объективлик, қиёсий таққослаш, хронологик кетма-кетлик ва тарихий изчиллик тамойилларидан фойдаланиб, ёритиб беришга ҳаракат қилинди. МУҲОКАМА 1983–1990 йилларда СССР Прокуратураси тергов гуруҳи Ўзбекистонда хусусан, тадқиқ этилаётган ҳудудда ўз фаолиятини ноқонуний тарзда олиб бориб, сиёсий қатағонни амалга оширди. Марказ ташаббуси билан ўтказилган “пахта иши” қатағони фақат айбловдан иборат бўлиб, кишиларни қўрқитиш, мажбурлаш, зўрлаш каби ғайриҳуқуқий усуллардан фойдаланиб иш юритишган. “Пахта иши” қатағони даврида қатағончилар Навоий вилоятидаги барча соҳаларни исканжага олиб, тергов даврида ноқонуний усуллардан фойдаланиб, айбланувчиларга нисбатан жисмоний ва руҳий жиҳатдан азоб беришди. Бу қатағон бутун ўзбек миллатига қарши қаратилган сиёсий иш бўлиб, ўзининг жароҳатлари, инсон ҳуқуқларини топталиши нуқтаи назаридан алоҳида тадқиқотни тақозо этади. НАТИЖАЛАР ХХ асрнинг 80-йилларида Марказ ташаббуси билан Ўзбекистонда умумий ном остида “пахта иши” қатағони деб номланган сиёсий кампания ўтказилди. Бу даврда сиёсий қатағоннинг асосий фигураси ҳисобланган СССР Прокуратураси тергов гуруҳи ҳуқуқ қоидаларига зид равишда фаолият юритишди. Қатағончи тер