ВОПРОСЫ ПРОЕКТИРОВАНИЯ СПЕЦИАЛЬНОЙ ОДЕЖДЫ ДЛЯ НЕФТЯНИКОВ

Аннотация

Taking into account the working conditions of workers in the oil and gas industry, positions of workers were organized. Based on the results of a social survey conducted among workers of an oil-producing enterprise, the issue of designing a new model of the range of special clothing was determined Key words: special clothing, oil, gas, jacket, strength, trousers, set, factor, requirements, well drilling, fabric with impregnation, antistatic fabric, harmful factors, design, working conditions ВОПРОСЫ ПРОЕКТИРОВАНИЯ СПЕЦИАЛЬНОЙ ОДЕЖДЫ ДЛЯ НЕФТЯНИКОВ Аннотация. С учетом условий труда работников нефтяной и газовой промышленности были организованы должности рабочих. По результатам социального опроса, проведенного среди работников нефтедобывающего предприятия, определен вопрос проектирования новой модели ассортимента специальной одежды. Ключевые слова: спецодежда, нефть, газ, куртка, прочность, брюки, комплект, фактор, требования, бурение скважин, ткань с пропиткой, антистатическая ткань, вредные факторы, конструкция, условия труда. 137 30-Sentabr, 2024-Yil Neft qazib olish murakkab va ko‘p bosqichli jarayondir, shuning uchun katta investisiyalar va mehnat sarflarini talab qiladigan bir necha o‘rganish bosqichlarini o‘z ichiga olgan kompleks yondashuvni talab etadi. 100 mingdan ortiq ishchilar neft ishlab chiqarish ob’ektlariga jalb qilingan. Ishchilarni qulay maxsus kiyim hamda shaxsiy himoya vositalari bilan ta’minlash neft sanoatining oldiga muhim vazifalarni qo‘yadi[1]. Neftchining xavfsizligi, qulayligi va psixologik holati to'g'ri tanlangan maxsus kiyim komplektiga bog‘liq. O‘z navbatida, bu mehnat unumdorligiga ta'sir qiladi. Shuning uchun, ish lavozimlariga qarab, neftchi o‘zining maxsus kiyimiga ega bo'lishi kerak. Maxsus kiyim assortimenti Gazlama turi 20% 20% 30% 14% 5% 24% 16% 29% 42% Kombenizon va kurtka Propitkali Kurtka va shim Antistatik Kurtka, nimcha va shim Olovbardoshli Kurtka va yarimkombenizon Kislotaga bardoshli Qoplangan matolar Maxsus kiyimlarini loyihalashda neftchilarning fikrlarini o‘rganish alohida ahamiyatga ega bo‘lib, maxsus kiyimlarini ishlab chiqarish korxonalariga funktsional bog‘liq holda, iste'molchi talab qiladigan assortimentda va hajmda mahsulot ishlab chiqarishni belgilaydi. Ijtimoiy tadqiqotlar natijalari asosida maxsus kiyimning qanday ko‘rinishda bo‘lishini neftchilarning talablariga ko‘ra belgilanadi[2]. Neft va gaz sanoati o‘bektlardagi neftchilarning amaldagi maxsus kiyimining tahlili shuni ko‘rsatdiki, korxonalarida ishlab chiqarilayotgan maxsus kiyimlar ko‘pincha boshqa maqsadlar uchun ishlatiladi, ular neft sohasi ishchilari uchun mo‘ljallanmagan (boshqa kasblarga tegishli), ekspluatatsiya sharoitlariga mos kelmaydi. Maxsus kiyim tezda yaroqsiz holga keladi va belgilangan ekspluatatsiya zo‘riqishlariga bardosh bera olmaydi[3,4]. Demak, neftchilar uchun 138 30-Sentabr, 2024-Yil maxsus kiyim nafaqat himoya vazifasini bajarishi, balki atrof-muhit va ish jarayonining barcha o‘ziga xos jihatlarini, hamda respublikamizning issiq va quruq iqlim sharoitlarini e’tiborga olgan holda, neftchilarning ish lavozimlariga ham mos bo‘lishi lozim. Neft korxonalarida burg‘ulovchi, burg‘ulovchi yordamchisi, burg‘ulovchi-ta’mirlovchi, laborant-kollektor va dizelchi vazifalaridagi ishchilar faoliyat olib borishadi[5]. Chidamliligi Xavfli va zararli ishlab chiqarish omillari 6% 1% 28% 3% 40% 7% 6% 7% 5% 19% Yirtilishi 77% Kirishishi Neft Olov Yuvilishi Portlash Kimyoviy ishlov berish(ximchistka) Aylanayotgan va harakatlanayotgan mexanizmlar Umumiy kirlanishi Bug'dab zaxarlanish Shovqin va tebranish 2-rasm Ijtimoiy so‘rovnoma natijalarining tadqiqi Amaldagi maxsus kiyimlarni holatini tahlil qilish va neft sohasi ishchilarining mehnat sharoitlarini o'rganish metodologiyasi adabiyotlarda etarlicha batafsil tavsiflangan. Ushbu ishda kuzatish usullari va ijtimoiy usullar ham qo'llanilgan. Tadqiqot ishlari Surxandaryo viloyatining “Petromaruz Uzbekistan” neft va gaz ishlab chiqarish MCHJ xorijiy korxonasidagi ishchilar o‘rtasida olib borildi. So‘rovnomada kamida 3 yillik ish stajiga ega va oliy toifali ishchilar jalb etildi. Maxsus anketa-so‘rovnomasi ishlab chiqilgan. Anketa-so‘rovnomadagi savollar maxsus kiyimni eskirish muddatini, mavjud kiyimning nuqsonlari va kamchiliklarini, neftchilarning fikrlari, maxsus kiyimning rangi, dizayni, material turi, kelajakdagi modellarning issiq iqlimga bardoshliligi va boshqalar bo‘yicha afzalliklarini aniqlashga imkon berdi. 139 30-Sentabr, 2024-Yil Surxondaryo viloyatida joylashgan “Petromaruz Uzbekistan” neft va gaz ishlab chiqarish MChJ xorijiy korxonasining 100 ga yaqin ishchilari o‘rtasida so‘rovnoma o‘tkazildi. Ijtimoiy tadqiqotlari natijalari shuni ko'rsatdiki, ishchilarning aksariyati maxsus kiyim komplektida kurtka, nimcha va shim-42% bo‘lishi kerakligini taklif etishdi. Maxsus kiyimning himoyalovchi xususiyatlarga ega bo‘lishi chidamlilik darajasi umumiy kirlanishi bo‘yicha-40% ni, propitkali gazlama-30% ni, ishchilar hayoti uchun xavfli va za