ВАЖНОСТЬ РАБОТЫ НАД ТЕКСТОМ И МЕТОДАМИ, РАЗВИВАЮЩИМ ПОНИМАНИЕ ПРИ ПОДГОТОВКЕ К МЕЖДУНАРОДНОМУ ОБУЧЕНИЮ

Аннотация

The article provides information on methods for understanding the text and working on it according to the PISA assessment program. Also, in the research, sample tasks performed by students and methods of their work, as well as answers, are presented. Key words: PISA, 3T, YS2O'Y, "Panja" technologies, integrated text and non-integrated text, work on the text, graded tasks. ВАЖНОСТЬ РАБОТЫ НАД ТЕКСТОМ И МЕТОДАМИ, РАЗВИВАЮЩИМ ПОНИМАНИЕ ПРИ ПОДГОТОВКЕ К МЕЖДУНАРОДНОМУ ОБУЧЕНИЮ Аннотация. В статье представлена информация о методах понимания текста и работы над ним по программе оценивания PISA. Также в исследовании представлены примеры заданий, выполняемых студентами, и методы их работы, а также ответы. Ключевые слова: PISA, 3T, YS2O'Y, технологии «Панджа», интегрированный текст и неинтегрированный текст, работа над текстом, оцениваемые задания. O‘qish savodxonligini ovoz bilan o‘qish emas, balki o‘qigan ma’lumotlarini tushunish, izohlash, qiyoslash, zidlash va mulohaza yuritish orqali muayyan qarorlarni qabul qilishga, xulosa chiqarishga undovchi empirik jarayon deb hisoblash mumkin. O‘qish savodxonligini rivojlantirishga xizmat qiluvchi quyidagi texnologiyalar taqdim etiladi. 141 30-Sentabr, 2024-Yil 3T texnologiyasi: tarkib, taxmin va tasnif. Albatta, matnlar ichki tuzilishidan kelib chiqib bir necha satrlardan iborat bo‘ladi. Aynan matnni to‘la o‘qishdan oldin har bir satr boshida keltirilgan birinchi gaplarni o‘qish talab etiladi. Shundan so‘ng matnning mazmuni yoki davomi haqida taxminiy mulohaza yuriting va shu yerda to‘xtash kerak. Taxminiy fikrlarni yakunlab, matnni qunt bilan to‘la o‘qish lozim. Endi oldindan taxmin qilgan fikringiz haqiqiy matn bilan qanchalar aloqador, solishtirib ko‘ring. Keyingi qadamda matnni o‘qib bo‘lgach, mavzu yuzasidan savollar tuziladi va savollarga javob topiladi. Har qanday matndan tushunchalar zanjirini hosil qilish mumkin, aynan shu jarayon oxirgi qadam bo‘lib, bunda qo‘shimcha ravishda “tushunchalar zanjiri” texnologiyalardan foydalanish mumkin. “Suyaklarning tuzilishida suyak to‘qimasi muhim ahamiyatga ega. U metalldek qattiqlikka ega bo‘lib, molekular massasi 1,93 (suvdan 2 barobar ko'p). Tirik suyak to‘qimada yoki yangi ajratilgan suyakda 50% suv, 28,15% oiganik moddalar, jumladan, 15,75% yog‘ va 21,85% noorganik moddalar bor. Yog‘sizlantirib quritilgan suyakni 1/3 qismini organik moddalar (ossein, xitin, muguz modda), 2/3 qismi esa noorganik moddalar (kalsiy tuzlari, ayniqsa ohak orta fosfati —51,04%, kremniy va boshqa moddalar) tashkil qiladi. Noorganik moddalar yoki mineral tuzlar suyakni qattiq va pishiq qilsa, organik moddalar uning elastikligim ta’minlaydi. Suyaklarda vitamin yetishmasligi kasalliklarga sabab bo‘ladi. Agar D vitamini yetishmasa, suyakning mineral tarkibi buzilib, raxit kasalligi kelib chiqadi. A vitamini yetishmasa, suyaklar yo‘g‘onlashib, suyak bo‘shliqlari va kanalchalari kattalashib ketadi”1. Ushbu matnga mos tushunchalar zanjiridan namuna taqdim etamiz. Suyak to'qimasi Molekular Organik massa modda Noorganik Elastlik modda 1 Odam anatomiyasi A. G‘ Ahmedov Toshkent “Iqtisod-moliya” 2007. 17- bet, 321 b. 142 30-Sentabr, 2024-Yil O‘qish savodxonligini oshirishda “Panja” texnologiyasi ham juda qiziqarli va foydali metod. Ushbu metod 5 bosqichdan iborat. Bular parchalash, savol tuzish, gaplarni va so‘zlarni soddalashtirish, yana ma’lumotlarni to‘plash, shuningdek, tushunganini aytib berish bo‘lib, bu bosqichlar navbatma-navbat amalga oshirilsa, yaxshi samara beradi. Ushbu metodning yana bir ahamiyatli jihati shundaki, bu metod orqali o‘quvchilar matnni ham o‘qib tushunish, ham og‘zaki nutqni rivojlantirish mumkin bo‘ladi. Bunda matnni qismlarga bo‘lish, savollar bilan ishlash, matnni sodda holda qayta bayon etish va shu asosida ma’lumotlarni kengaytirib aytib bera olishni nazarda tutadi. Bunda birinchi bosqish matndagi qiyin, murakkab va uzun gaplar o‘z tushunchalarini saqlagan holda sodda gaplarga aylantiriladi. Ikkinchi bosqich, gaplar qisqartirilayotganda qaysi ma’lumotga qarab bo‘lingani bo‘yicha o‘zaro savol beriladi. Savolga javoblar ayni vaqtda berib boriladi. Bilamizki, matnlar turlariga yoki mavzusiga ko‘ra qiyin so‘zlardan ham iborat bo‘ladi. Aynan mana shu ma’nosi qiyin, tushunilishi uchun izoh talab etiladigan so‘zlarni oson va barcha uchun tushunarli bo‘lgan so‘zlarga almashtirish kerak bo‘ladi. Bu bosqich o‘qib tushunishni osonlashtiradi. Oxirgi bosqich shuki, yuqoridagi bosqichlardan kelib chiqib matn to‘la va kengaygan holda qayta bayon etiladi. Kengaytirilgan matn boshqa o‘quvchilarga qara aytib beriladi. Ushbu jarayon jonli holda amalga oshirilsa, samaradorligi ortadi. “Energiya” Elektr ham energiyaning bir turi bo‘lib, sim orqali o‘tkaziladi. Sim orqali o‘tgan quvvat elektr tokidir. Elektrdan issiqlik, nur, tovush va ish-harakat ishlab chiqarilish uchun foydalaniladi. Shuningdek, u mashinalarning barcha turini ishlata oladi. Uni batareyalarda saqlash mumkin. Mahalliy kichik stansiyalarda kuchlanish 220 voltga qadar pasaytirilad