ЗАРУБЕЖНЫЙ ОПЫТ ПОВЫШЕНИЯ КОНКУРЕНТОСПОСОБНОСТИ НЕГОСУДАРСТВЕННЫХ ВУЗОВ

Аннотация

There is no doubt that the proper organization of the educational process ensures the development of the society and the state. The effectiveness of the educational process is directly related to the activity of educational institutions. Also, world experiences teach new methods and ways to increase competitiveness in education. Quality organization of the educational process in educational institutions specializing in the humanitarian direction plays a key role in the formation of individual spirituality. Keywords: World, non-governmental, Great Britain, Japan, education, private, higher education. ЗАРУБЕЖНЫЙ ОПЫТ ПОВЫШЕНИЯ КОНКУРЕНТОСПОСОБНОСТИ НЕГОСУДАРСТВЕННЫХ ВУЗОВ Аннотация. Не подлежит сомнению, что правильная организация образовательного процесса обеспечивает развитие общества и государства. Эффективность образовательного процесса напрямую связана с деятельностью образовательных учреждений. Также мировой опыт учит новым методам и способам повышения конкурентоспособности образования. Качественная организация образовательного процесса в образовательных учреждениях гуманитарного направления играет ключевую роль в формировании духовности личности. Ключевые слова: Мир, неправительственное, Великобритания, Япония, образование, частное, высшее образование. 132 30-Sentabr, 2024-Yil Jahonda amal qilayotgan ta’lim sifatini ta’minlovchi turli milliy tizimlar bir-biridan ko‘pgina jihatlari bo‘yicha farqlanadi. Iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkilotiga a’zo mamlakatlarda oliy ta’lim tizimi oliy o‘quv yurtlari soni, oliy ta’limni boshqarish tarkibi, oliy o‘quv yurtlarini guruhlanishi, tashkiliy avtonomiya darajasi mezonlarga ko‘ra guruhlanadi. Oliy ta’lim tizimini sifatini ta’minlashning milliy tizimlari quyidagi jihatlari bilan farqlanadi: − hukumatning huquqlari; − jamoat va kasaba uyushmalarini jalb etilishi darajasi; − maqsad va vazifalarni bayon etilishi; − mezonlari va tartibi. Yaponiyada oliy ta’lim jami 12 yillik boshlang‘ich ta’lim (boshlang‘ich maktabda 6 yil) va o‘rta ta’lim (to‘liq va yuqori o‘rta maktablarda mos ravishda uch yil) tugagandan so‘ng boshlanadi. Yaponiya oliy taʼlim muassasalariga bakalavr, magistr, doktorlik va kasb-hunar darajalarini beruvchi universitetlar, doktoklik ilmiy darajasini beruvchi oʻrta kollejlar va texnologiya kollejlari kiradi, ularda toʻliq boʻlmagan oʻrta maktab bitiruvchilari oʻqishga qabul qilinadi hamda besh yil davomida amaliy va ijodiy yakuniy taʼlim oladi. Kasbiy yoki amaliy qobiliyatlarni rivojlantirish, madaniyatni tarbiyalash maqsadida ixtisoslashtirilgan kurslarni taklif qiluvchi o‘quv kollejlari (ixtisoslashtirilgan maktablar) mavjud. Yaponiya oliy o‘quv yurtlari orasida ham institutlar soni, ham talabalar soni bo‘yicha ko‘pchilikni tashkil etgan xususiy universitetlar katta rol o‘ynadi. Yaponiyada barcha universitetlarning qariyb 80%i boʻlgan xususiy universitetlar ham sifat, ham miqdor jihatdan muhim rol oʻynagan va yapon taʼlimini rivojlantirishga katta hissa qoʻshgan. Xususiy universitetlarni rivojlantirish maktab ta’limini rivojlantirish uchun muhim ahamiyatga ega. Yaponiya hukumati xususiy universitetlarni rag‘batlantirishni o‘zining muhim siyosat masalalaridan biri deb hisobladi va turli xil rag‘batlantirish choralarini ko‘rdi. Ta’lim va ilmiy- tadqiqot sharoitlarini saqlab qolish va yaxshilash, talabalarga maktab bilan bog‘liq moliyaviy yuklarni kamaytirish, shuningdek, boshqaruvning asosliligini oshirish maqsadida targ‘ibot sa’y- harakatlarini yanada boyitish uchun quyidagi chora-tadbirlarni amalga oshirildi: 1. Operatsion xarajatlar uchun subsidiyalar (o‘qituvchilar va ma’muriy xodimlar uchun xarajatlar, ta’lim, tadqiqot xarajatlari, obyektlarni saqlash xarajatlari va boshqalar); 2. Yaponiya xususiy maktablari uchun rag‘batlantirish va o‘zaro yordam korporatsiyasi tomonidan taqdim etilgan kreditlar; 133 30-Sentabr, 2024-Yil 3. Imtiyozli soliq rejimi; 4. Ta’lim korporatsiyalarining boshqaruv tizimini takomillashtirishni qo‘llab-quvvatlash. Xususiy oliy ta’lim sektori Osiyodagi davlat oliy ta’lim sektoriga qaraganda ustunroq bo‘lib, Hindiston, Indoneziya, Yaponiya, Malayziya, Filippin va Janubiy Koreyadagi talabalarning 70 foizdan ko‘prog‘ini qamrab oladi. Osiyodagi ikkinchi yirik segment 30 foizdan ko‘prog‘i bilan Xitoyga, lekin kamida 15 foiz bilan Tailand va Vetnamga tegishli. Avstraliya va Yangi Zelandiyada xususiy oliy ta’lim sektorining o‘sishi ham o‘ziga xos bo‘ldi: Avstraliyaning bozor ulushi 2000- yildagi 0,3 foizdan 2007-yilda 5 foizdan oshdi. Ushbu o‘sish tendensiyasiga muvofiq 30 foizga yetdi. Yangi Zelandiya misolida, xususiy oliy ta’lim sektori 1989-yilgacha mavjud emas edi: o‘sha yili qonuniy ruxsatnoma berildi va o‘shandan beri sektor barqaror o‘sishni boshdan kechirdi va 2004-yilga kelib 9,3 foiz bozor ulushiga erishdi. Xususiy oliy ta’lim sektori 1999-yildan 2004- yilgacha bo‘lgan olti yil ichida ta’sirchan o‘sishni boshdan kechirdi, xalqaro talabalar soni 1999- yildagi 31 000 dan 2004-yilda 113 000 ga ko‘paygan. Yaqin Sharqda