Проблемы профилактики молодежи от негативных последствий зависимости в регионе Центральной Азии

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада дунё ҳамжамиятини ташвишга ва таҳликага гиёҳвандлик, солаётган гиёҳвандлик моддаларининг тарқалиш йўллари героин, ҳамда унинг салбий оқибатлари, илмий мисоллар асосида опиум, ёзилиб таҳлил этилган. Бундан ташқари, Марказий Осиё Марказий Осиё, Жанубий, минтақасида ушбу гиёҳванд моддаларнинг қурбонига Ғарбий Осиё, айланиб қолаётган инсонлар айниқса ёшларнинг аянчли глобал, тақдири, унга қарши курашишда маънавиятнинг ўрни экстремизм, мақолада очиб берилган. терроризм, қурол савдоси, одам савдоси. 1 Senior teacher, Andijan State University. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 05 (2023) / ISSN 2181-1415 Проблемы профилактики молодежи от негативных последствий зависимости в регионе Центральной Азии АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье на научных примерах описаны и наркомания, проанализированы пути распространения наркотиков, героин, вызывающие беспокойство и опасность для мирового опиум, сообщества, и его негативные последствия. Кроме того, в Центральная Азия, Южная Азия, статье раскрывается печальная судьба людей, ставших Западная Азия, жертвами этих наркотиков в Центральноазиатском мир, регионе, особенно молодежи, а также рассмотрена роль экстремизм, духовности в борьбе с ней. терроризм, торговля оружием, торговля людьми. Ўзининг табиий ва ижтимоий офат ва талофатлари, ютуқ ҳамда камчиликлари билан дунё аҳлини ҳайратга солиб келаётган ХХI асрда дунёнинг баъзи бир минтақаларида фан-техника тараққий этиб бориб, ўша минтақа ёшлари илм- фаннинг ривожланиши натижасида кўплаб техник ва технологик ютуқларга эришиб келаётган бўлса, Яқин Шарқ ва Жанубий Осиё минтақаларида диний, миллий, этник зиддиятларнинг келиб чиқиши оқибатида кўплаб ёшлар таълим олиш ўрнига ҳаётнинг қийин синовларини бошдан кечиришга мажбур бўлмоқда. Ушбу минтақаларда глобал терроризм ва экстремизм, сепаратизм сингари хавфнинг ортиб бориши, оммавий саводсизликни келтириб чиқариш билан бир қаторда, ўша ҳудудларда қурол савдоси, одам савдоси, аёллар ва болаларнинг кундалик зўравонликларга учраши сингари хавф-хатарнинг ошиб боришига сабаб бўлиши билан бирга минтақа ёшлари ўртасида гиёҳванд ва психотроп моддаларнинг кенг тарқалишига ҳам асос бўлди. Бинобарин, ушбу ҳудудларда чегара билмас глобал хавфга айланиб бораётган гиёҳвандлик инсониятни эзгуликка эмас, балки жиноят ва ёвузликка етакловчи иллатга айланиб бормоқда. Ҳозирги кунда аср вабосига айланган мазкур иллат ёшлар ўртасида кун сайин кенг қулоч ёзиб бораётганлиги, айниқса ушбу вабонинг асосий қисми Афғонистон заминида етиштирилиб, Марказий Осиё минтақасида жойлашган мамлакатлар орқали Шарқий ва Ғарбий Европа минтақаси давлатларига етказиб берилаётганлиги, минтақада гиёҳвандлик воситаларига қарши курашишда ўзаро бирдамликда ҳаракат қилишни даврнинг ўзи тақозо этмоқда. Гиёҳвандлик иллатининг ёшлар ўртасида кенг қулоч очиб бораётганлиги, ёшлар ўртасида жиноятчиликнинг ортиб бориши билан бир қаторда, кўплаб оилаларнинг бузилишига ҳамда миллат генофондининг бузилишига олиб келмоқда. Бугун жаҳон статистик маълумотига қарайдиган бўлсак, дунёда гиёҳвандлик дардига чалинганларнинг сони қарийб 500 миллиондан ортиб кетаётганлигини кўришимиз мумкин. Бинобарин, гиёҳвандликка ружу қўйган инсонларнинг аксариятини 30 ёшгача бўлган ёшлар ташкил этаётганлиги дунё аҳлини ушбу иллатнинг оғир оқибатларидан сақланиш чораларини топишга ва унга қарши курашишга ундайди. Ачинарлиси шундаки, ушбу оғу таъсирида ҳар йили 200 мингдан ортиқ киши вафот этаётган бўлса, жаҳонда содир этилаётган жиноятларнинг 57 фоизи гиёҳвандлар ҳиссасига тўғри келади [1]. 361 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 05 (2023) / ISSN 2181-1415 Бу эса ўз навбатида ушбу иллатнинг салбий оқибатларига қарши курашишда халқаро ташкилотларнинг ролини ошириб бориш энг долзарб масалага айланди. Жумладан, БМТ Бош Ассамблеясининг 1987 йил 7 декабрда қабул қилган резолюциясига (№42/112) биноан ҳар йили 26 июнда Халқаро гиёҳвандлик ва бангифурушликка қарши кураш куни (International Day against Drug Abuse and Illicit Trafficking) нишонланади. 1909 йилнинг февраль ойида 13 та давлат вакиллари Осиёда гиёҳванд моддалар етиштирилишига қарши курашиш мақсадида Шанхайда тўпланган. Ўшанда Шанхайда комиссия ташкил этилган эди. БМТ Бош Ассамблеясининг тан олишича, кўрилаётган чора-тадбирларга қарамай, жаҳонда гиёҳванд моддалар ноқонуний савдоси муаммолигича қолмоқда. Бу муаммо ҳамон жиддий таҳдид сифатида қаралмоқда. Жаҳон статистик маълумотларига қараганда, 15 ёшдан 64 ёшгача бўлганлар орасида қайд этиладиган ўлимларнинг 1,3 фоизи гиёҳвандлик оқибатида юз берар экан. Бир йилда 211 мингта ўлим айнан гиёҳвандлик оқибатида келиб чиқади. Европада гиёҳвандлик оқибатида ҳалок бўлаётганларнинг ўртача ёши 35 ёшни ташкил қилади. Мутахассисларнинг сўзларига қараганда гиёҳвандлик оқибатида 1,6 миллион киши ВИЧга мубтало бўлади, 7,2 миллион киши эса гепатит C вирусини юқтириб олади, 1,2 миллион киши гепатит B вирусига чалинади [2]. Инсониятни турли касаллик ва к