ОСТЕОПАРОЗ И ЭНДОКРИННАЯ СИСТЕМА

Аннотация

Osteoporosis is common in the elderly, and bone microfracture occurs mainly in women and men over 50 and 70 years of age. The purpose of this article is to study the effect of changes in the endocrine system (thyroid gland, adrenal gland, pituitary gland, sex glands) on the locomotor system. Studies have shown that the increase in TSH and the increase in hormones produced by the thyroid gland in the body have a protective effect on bone mass. A decrease in sex hormones (testosterone, estrogen) and vitamin D and an increase in cortisol, thyroid hormone, and follicle-stimulating hormone have led to a decrease in bone mass. Key words: Osteoparosis, Endocrine system, TSH, Testosterone, Cortisol, Vitamin D. ОСТЕОПАРОЗ И ЭНДОКРИННАЯ СИСТЕМА Аннотация. Остеопороз часто встречается у пожилых людей, а потеря костной массы встречается преимущественно у женщин и мужчин старше 50 и 70 лет. Цель данной статьи - изучить влияние изменений эндокринной системы (щитовидной железы, надпочечников, гипофиза, половых желез) на опорно-двигательный аппарат. Исследования показали, что увеличение количества гормонов щитовидной железы и увеличение количества гормонов, вырабатываемых щитовидной железой в организме, оказывают защитное действие на костную массу. Снижение уровня половых гормонов (тестостерона, эстрогена) и витамина D и увеличение кортизола, гормона щитовидной железы и фолликулостимулирующего гормона привели к уменьшению костной массы. Ключевые слова: остеопароз, эндокринная система, ТТГ, тестостерон, кортизол, витамин Д. 2 50 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ Kirish qisim: Osteoporoz birinchi bo'lib 1993 yilda Xalqaro konsensus tomonidan skeletning tizimli kasalligi sifatida ta'riflangan, uning asosiy belgilari kam suyak massasi va suyak to'qimalarining mikroarxitekturasi buzilishi bo'lib, suyaklarning zaifligi va sinishi sezuvchanligiga olib keladi [1]. Jahon sog'liqni saqlash tashkiloti (VOZ) mezonlariga ko'ra, suyak mineral zichligi (BMD) 2,5 yoki undan kam bo'lgan T balli osteoporozni ko'rsatadi, osteopeniya esa -1 va -2,5 orasida bo'lgan qiymatlar uchun aniqlanadi. Asosiy qism Skelet har 10 yilda bir marta yangilanadi, bunda eski suyak hujayralari yangisi bilan almashtiriladi. Bu suyaklarni qayta qurish bo'linmalarida sodir bo'ladi, osteoklastlar birinchi navbatda minerallashgan suyak zarralarini qayta singdirish uchun jalb qilinadi va keyin apoptoz bosqichidan o'tadi. Osteoblastlar o'z navbatida yangi suyak to'qimasini hosil qilish va mineralizatsiya qilish uchun xuddi shu joyda ishga tushadi. Yosh odamning skeletida suyak hosil bo'lishi va rezorbsiya miqdori o'rtasida miqdoriy muvozanat mavjud. Suyak remodelatsiyasidan farqli o'laroq, suyaklarning rezorbsiyasi va shakllanishi suyak modellashtirishda bog’liqlik mavjud emas, bu jarayon suyak o'sishi va rivojlanishi uchun muhim bo'lib, mexanik stressdan keyin sodir bo'ladi va suyaklarni shakli va tuzilishini optimallashtirishga qaratilgan. Suyak shakllanishini kamaytirish yoki suyak rezorbsiyasini oshirishga qodir bo'lgan har bir hodisa suyak mineral zichligini pasaytirishi mumkin. Osteoporoz bilan bog'liq yoriqlar 55 yoshdan keyin ayollarda, shuningdek, 65 yoshdan keyin erkaklarda tobora ko'proq tarqalmoqda, bu qarishning suyak metabolizmiga salbiy ta'sirini ko'rsatadi. Qarish jinsga xos tarzda qayta tiklanish muvozanatiga ta'sir qiladi. Ayollarda bu suyak reabsorbtsiyasining kuchayishi, erkaklarda esa suyak shakllanishining pasayishi bilan bog'liq. Gormonlarning osteoblast va osteoklast metabolizmiga ta'siri faqat jinsiy gormonlar bilan cheklanmaydi, klinikadan oldingi dalillar shuni ko'rsatadiki, yoshga qarab ularning darajasi o'zgarib turadigan bir qancha boshqa gormonlar ham unga ta'sir qilishi mumkin. Qalqonsimon bez gormonlari va Tireotrop gormoni Tirotoksikoz suyaklarni qayta qurishning vaqtinchalik uzilishi bilan bog'liq bo'lib, suyakning massasi kamayishiga olib keladi. Tireotrop garmon retseptorlari ham osteoklastlarda, ham osteoblast prekursorlarida joylashgan. Tireotrop garmon retseptorlari 50% ga kamayishi sichqonlarda osteoporoz va fokal osteosklerozga olib kelishi aniqlandi Ushbu ma'lumotlar TTG ning suyak metabolizmiga bevosita ta'siri haqidagi farazni qo'llab-quvvatlaydi. Ayniqsa, TTG to'g'ridan-to'g'ri suyakning qayta tuzilishini pasaytiradi, ham osteoklast shakllanishi va omon qolishi, ham osteoblastning shakllanishiga ta’sir qiladi. Glyukokortikoidlar va Adrenokortikotropin gormoni GK lar asosan osteoblastlarga ta'sir ko'rsatadigan suyak metabolizmiga ta'sir qiladi, chunki osteoklast metabolizmiga GKlar ta'sir qilmaydi. Shunga ko'ra, suyak shakllanishini ingibirlanishi GK tomonidan qo'zg'atilgan osteoporozning asosiy ulushini tashkil qilishi aniqlandi. In-vitro tadqiqoti shuni ko'rsatdiki, deksametazonning katta dozada qo’llanishi, fosforillanishini pasaytirib, osteogenez va osteogenik oqsil ekspressiyasini va osteokalsinni ingibirlaydi. GKlar osteob