О ДУХОВНО-КУЛЬТУРНОЙ ЗАВИСИМОСТИ УЗБЕКИСТАНА В СОВЕТСКИЙ ПЕРИОД

Аннотация

This article talks about the oppression shown to the Uzbek nation during the Soviet era, what happened during the Soviet period as a result of the spiritual and cultural dependence of our nation and what is still happening now. Key words: Soviet, power, nationalism, Uzbek, spiritual and cultural dependence. О ДУХОВНО-КУЛЬТУРНОЙ ЗАВИСИМОСТИ УЗБЕКИСТАНА В СОВЕТСКИЙ ПЕРИОД Аннотация. В данной статье рассказывается о притеснениях, проявленных к узбекскому народу в советский период, о том, что произошло и существует до сих пор в результате духовной и культурной зависимости нашего народа в советский период. Ключевые слова: Советский Союз, власть, национализм, узбек, духовная и культурная зависимость. Bizga ma’lumki, sovet davrida o’zbek millatimiz juda ko’p qiyinchiliklarni boshidan o’tkazdi. Bu davrda millatimiz o’z ma’rifat o’chog’idan ajratildi, millatimizdan o’z madaniyati tortib olindi, bu tadbirlar o’zbek millatining ko’z o’ngida sodir bo’lgan bo’lsada millatimiz vakillari sho’rolar tuzumidan hadiksirashgan edi. Sho’rolar tuzumi bizning millatga eng qabix jinoyatlarni ularning ko’z o’ngida sodir etishdi, millatimiz fuqarolarining odobini qo’rqoqlikga yo’ydilar. Sovet Sotsialistik Respublikalari ittifoqi, SSSR, Sovet Ittifoqi sobiq Rossiya imperiyasi hududlaning eng katta qismida 1922-91-yillarda mavjud boʻlgan musta bid davlat. “SSSRni tashkil etish toʻgʻrisida” deb atalgan shartnoma (1922-yil)ga muvofiq, uning tarkibiga xalqlarning xohish irodasiga zid ravishda: 1. Rossiya (RSFSR); 2. Ukraina (USSR); 3. Belarus (BSSR); To’g’ri bu davrda sotqinlar, millat kushandalari ko’p foyda ko’rdilar. Sotsialistlar bizning hududga kirib kelishganida, o’z g’oyalarini ilgari surib millat ma’rifatining o’chog’iga juda qattiq zarba berishdi. Ularning bunday qilgan amallari bizning madaniyatimizga, ma’naviyatimizga, ma’rifatimizga qattiq salbiy ta’sir o’tkazdi. Uning ta’siri hozirgacha sezilib kelmoqda, chunki, millatimizning ba’zi sust ma’rifatlilari haligacha o’z ma’rifatini 2 46 International scientific journal ISSN: 2181-3906 «MODERN SCIENCE АND RESEARCH» 2024 VOLUME 3 / ISSUE 9 / UIF:8.2 / MODERNSCIENCE.UZ mukammal tushunib yeta olishmagan. Sotsialistlar – shunday insonlar bo’lishganki, aqlli, insonning ruhiy holatiga ta’sir qilgan holda o’z g’oyalarini unga singdirish bilan bir qatorda, shu millatni ham yo’q qilishni oldilariga maqsad qilguvchilar bo’lganlar. Ular nafaqat erkaklar, balki ayollarimizni iffatlarini ham yo’q qilishga urunganlar, ular bizning islom dinimiz ustidan bizning ko’z oldimizda mazah qilishgan, ammo, millatimizdagi ayrim ma’rifatparvar shaxslar bo’lishganki shunday qiyin zamonda ham millatimizni saqlab qolishda jon berishgacha shay bo’lishgan, ana shu insonlar biz hozirda tanib, ular haqida o’qib bilib kelgan Abdurauf Fitrat, Ibrohim Ismoil, Burhon Habib, Munavvar Qori Abdurashidhonov, Abdulla Rahimboyev va boshqa millat arboblari edilar. Ular millatning saqlab qolish uchun ko’p harakatlar olib borishgan. Ularni millatchilikda ayblab surgun, yoki otib o’ldirishlikga hukm qilishgan. Bu shaxslar millatning yosh farzandlari uchun “Musulmon Xalq Dorilfununi” tashkil etgan asoschilardan bo’lishgan, avvaliga bu ta’lim universiteti yaxshi davomiyikda bo’ldi, ammo sho’ro tuzumidagi shaxslar buni ham turli cheklovlar bilan faoliyat yurutishdan to’xtatishga ko’p urundilar. Ushbu ta’lim maskani Turkiston Xalq Universiteti tomonidan mablag’ bilan ta’minlangani bois, iqtisodiy tomondan butunlay unga bo’ysungan edi. Tez orada Turkiston Xalq Universiteti Boshqarmasi dorilmualliminda 1918-yil 15-avgustdan 1-sentyabrgacha o’qish faoliyatini to’xtatilishi to’g’risida qaror qabul qiladi va ana shu yilning kuz faslida dorilmuallimin ikkinchi darajali tashkilotlardek butkul faoliyatdan chetlatiladi. O’sha davrda milliy ziyolilarni yetishtirishda muhim ahamiyat kasb etgan musulmon Xalq Dorilfununing davriy faoliyati sho’rolar davri adabiyotlarida umumman qayd etilmagan, ta’lim maskasinda dars bergan uch yuzga yaqin muallimlarning nomlari hozirgi kunlarga kelib tarixchilar tomonidan aniqlangan. Sotsialistlar o’zlaridan boshqa millat vakillarini mensishmagan, qolgan millat vakillarini oyoq uchida ko’rishgan, ularni mazah qilishgan, ularni hech bir gapini nazarga ilishmagan, bizni millatni qoloq deb bilishgan. Islom dinidagi barcha vakillarni o’z dinidan kechishi uchun zimdan ish tutishgan, ular fuqarolar ko’z o’ngida ularni majburlashmagan, ammo ularga shunday gaplarni aytishganki ular qanday qilib dindan chiqib ularga quloq soluvchi mo’min-qobil inson bo’lib qolganlarini bilmay ham qolishgan. Islom dinida arab alifbosini uning harflarini o’ta eski, va zamonaviy bo’lmagan qoloq ierogliflarga qiyoslashgan, vaholanki arab harflari islom dining asosiy omillaridan, mana ularning aqlliligi salbiy tomondan aniqlangan, ular aqllaridan salbiy yo’llarda foydalanishgan. Milliy g’oyani yo’q qilishga urunishgan, va unga qisman erishishgan ham. Sovet davrida mutaxassislar tayyorlash jarayonida asosiy e’tibor miqdor darajasiga qarati