КАРАКАЛПАК В МУЗЫКАЛЬНОМ ИСКУССТВЕ ДОПОЛНИТЕЛЬНЫЙ ВКЛАД АНВАРА ХУДОЙБЕРГАНОВА

Аннотация

In this article, the life and creative path of the master artist Anvar Khudoyberganov, who grew up from Amudarya district, his achievements, his contributions to the art and cultural development of our district, his innovations and changes, his students, his current activities and Karakalpak music information about his contribution to art is covered in detail. Key words: Ensemble, bakhshi, music, art, song, dance, epic, concert, song, trumpet, rubob, dutor, clarinet, string, suvora. КАРАКАЛПАК В МУЗЫКАЛЬНОМ ИСКУССТВЕ ДОПОЛНИТЕЛЬНЫЙ ВКЛАД АНВАРА ХУДОЙБЕРГАНОВА Аннотация. В данной статье рассказывается о жизни и творческом пути мастера-художника Анвара Худойберганова, выросшего из Амударьинского района, его достижениях, его вкладе в художественное и культурное развитие нашего района, его новациях и изменениях, его учениках, его нынешнем подробно освещается деятельность и каракалпакская музыка, о его вкладе в искусство. Ключевые слова: Ансамбль, бахши, музыка, искусство, песня, танец, эпос, концерт, песня, труба, рубоб, дутор, кларнет, струна, сувора. Bizning xalqimiz necha-necha asrlardan beri o‘z buyukligini, o‘ziga hosligini, madaniyatini saqlab, rivojlantirib kelgan. Ko‘hna o‘zbek zamini rivojiga ulkan hissa qo‘shgan 78 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 7 ISSN: 3030-3753. VOLUME 1, ISSUE 2 buyuk allomalari, fozil-u fuzalolari, dunyoga mashhur shoirlari va hofizlari bilan ma’lum va taniqlidir. Yillar davomida ajdodlarimiz aqli ila ilm-fan, adabiyot bilan bir bir qatorda san’at va tasviriy san’at ham taraqqiy etib kelgan. Yurtimizda qo‘shiqchilik va raqs san’ati ajdodlarimizning hayotidan muhim o‘rin olganligi haqida ilk ma’lumotlar Avestoda ham borligini inobatga olsa, san’atimizning ildizlari nechog‘lik teran va chuqur ekanligini anglashimiz mumkin. Insonning shaxs sifatida shakillanishi ko‘p jihatdan irsiy omillarga bog‘liq deyishadi. Shu bois, ayrim insonlarning alohida iqtidoriga baho berishganida ko‘pincha: “qonida bor- da”, degan e’tirofni eshitamiz. Ta’bir joiz bo‘lsa, xushovoz xonanda, “Uchqun” ashula va raqs xalq ansambli badiiy rahbari Anvar Xudoyberganovning ijro mahorati hususida ham san’atkorning muxlislari aynan shunday ta’rif berishadi. Bu insonning san’atga ixlosi va qalbidagi jo‘shqinlik, xatto ovoz tebranishlari ham huddi Alloh rahmat qilsin bobosi Murod baxshiga tortgan, - deya ta’riflagan edilar Anvar Xudoyberganovning ustozi, Qoraqalpog‘iston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi Gulmirza Nurmatov. Axir dono xalqimiz ham bejizga “oqqan daryo oqaveradi”, degan hikmatni yaratmaganlar. Anvar aka Xudoyberganov ilk ashulasini aytib, ota- onasini xursand qilgnida hali juda kichkina, 5-6 yoshli bola edilar. Alloh rahmat qilsin ota-onasi Kamol ota bilan Mariyamjon ona tartib bergan oiladagi o‘ziga xos ma’naviy-tarbiyaviy muhitda 7 nafar o‘g‘il qiz voyaga yetishgan. Oilada to‘rtinchi farzand bo‘lgan Anvar Xudoyberganov musiqa maktabida tahsil oluvchi o‘zining katta akasi bo‘lmish Shomurod og‘aning rubob cholg‘uda ijro etayotgan kuylariga shunchaki havas qilib emas, balki o‘ta qiziquvchanlik bilan ushbu cholg‘u asbobini chalish sirlarini o‘zi mustaqil ravishda o‘rganadi. Undagi ixlos va intilishni ko‘rgan Shomurod akasi musiqa maktabida o‘zi o‘rganib kelayotgan nimaiki dars-mashg‘ulotlari bo‘lsa erinmay o‘rgatib borar edilar. Uning intilish va harakatlaridan quvongan ota-onasi: “bobosiga tortga, kimsan, Murod baxshining chevarasi-da!” deya faxirlanar edilar. O‘z davrining taniqli sozanda va doston kuylovchi baxshilaridan bo‘lgan Murod baxshining munosib avlodi Anvar Xudoyberganov 1964-yilning 24-fevral sanasida Mang‘it shahrida tavallud topgan. U o‘zining noyob iqtidori bilan o‘quvchilik davrlaridayoq umumiy o‘rta ta’lim maktabida o‘tkaziladigan barcha bayram va tadbirlarning doimiy ishtirokchisiga aylangan. Anvar Xudoyberganov umumiy o‘rta ta’lim maktabini tugatganidan keyin 1979-yilda Xorazm viloyati Urganch shahrida joylashgan Matyusuf Xarratov nomidagi musiqa bilim yurtining “Puflab chalinuvchi cholg‘ular” bo‘limiga o‘qishga kiradi. O‘z qiziqishlari tufayli qashqar rubobi, afg‘on rubobi, tor, dutor singari milliy va sharq xalqlari sozlarida kuylar ijro etishni qoyilmaqom 79 ResearchBib IF-2023: 11.01, ISSN: 3030-3753, Valume 1 Issue 7 ISSN: 3030-3753. VOLUME 1, ISSUE 2 uddasidan chiqar edi. Anvar Xudoyberganov ushbu bilim yurtida puflab chalinadigan musiqa asboblari turkumiga kiruvchi truba cholg‘usi sir-asrorlarini 3 yil davomida mukammal o‘rganadi. U ushbu bilim dargohida o‘qib yurgan davrlaridayoq 1982-yil Samarqand shahrida o‘tkazilgan “ O‘zbekiston Respublikasi ijodkor-yoshlari ko‘rik tanlovi”da ishtirok etib, o‘zining klarnet asbobidagi ijrosi sababli faxrli 1-o‘rinni olishga muyassar bo‘lgan. Mazkur bilim yurtini muvaffaqiyatli tamomlagach, 1983-yilda Toshkent Davlat madaniyat institutiga o‘qishga kiradi. Institutdagi oliy ta’lim jarayoni, ustozlarining nazariy va amaliy mashg‘ulotlari asosidagi talabchanligi, qolaversa, o‘zining kamdan-kam odamlar