Описание технологий формирования критического мышления у студентов в процессе преподавания предмета воспитание

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада Россия империясининг Туркистонга аҳолини мустамлака, кўчириш сиёсати, ўлкада бунёд этилган рус посёлкалари, кўчириш, улардаги турмуш тарзи, мустамлакачи маъмурларнинг низом, кўчириш сиёсатидан кўзлаган асосий мақсадлари, лойиҳа, посёлка, кўчирилган аҳолига яратилган шароитлар ва уларнинг қароргоҳ, маҳаллий аҳолининг ижтимоий-иқтисодий ҳаётига крепостнойлик, таъсири баён этилган. деҳқон, 1 Lecturer, Department of History of Uzbekistan, Andijan State University. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 03 (2023) / ISSN 2181-1415 империя, қонунлар, манзилгоҳ, ҳарбийлар, зобит, маъмурият. Переселенческая политика Российской империи и её влияние на социально-экономическую жизнь Туркестана АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье освещается переселенческая политика колония, Российской империи в Туркестане, русские поселения, переселение, созданные в крае, их образ жизни, основные цели положение, переселенческой политики колониальной администрации, проект положения, посёлка, условия, созданные для переселенцев и их влияние на резиденция, социально-экономическую жизнь местного населения. крепостное право, крестьянин, империя, законы, поселения, военные, фицер, администрация. Ўрта Осиё ҳудудида XIX асрда учта давлат мавжуд бўлиб, ўзаро муносабатлари барқарор эмас эди. Давлатлардаги иқтисодий қолоқлик ҳалқларнинг ижтимоий ҳаётининг оғирлашишига ва турли норозилик ҳаракатларига сабаб бўлди. Ўрта Осиёни босиб олишда ўлкада мавжуд бўлган Бухоро амирлиги, Хива ва Қўқон хонлиги ўртасидаги ички низолар, давлатлар ичидаги сиёсий тарқоқлиқ, иқтисодий ва ҳарбий жиҳатдан заифлиги босқинчиларга қўл келди ва катта ҳудуд мустамлакага айланди. Босқин Ўрта Осиё ҳалқлари давлати ва жамиятининг барча соҳасида кескин ва туб бурилишга сабаб бўлди ҳамда империя манфаатига бўйсундирилган янги ҳуқуқий-сиёсий ва ижтимоий-иқтисодий муносабатлар тизими киритилди. Зўрлик билан жорий қилинган бу муносабатлар минтақада анъанавий қарор топган давлатчилик муносабатларини ва уларнинг миллий асосда ривожланишини чегаралаб қўйди. Россия империяси босиб олинган ҳудудларда ўз ҳукмронлигини ўрнатиш ва бошқаришда ўз манфаатларини ҳимоя қиладиган мустаҳкам бошқарув тартибларини жорий этиш учун барча чора-тадбирларни кўрди. Тарихдан маълумки, миллатларнинг ижтимоий-сиёсий тараққиёти турли тарихий шароитларга кўра ўзгариб туради. Қайсидир босқичда ривожланса, қайсидир босқичда тараққиётда пасайиш даври сезилади. Ижтимоий ўзгаришлар ҳамиша маълум омиллар ва сабабларга асосланади. Ўрта Осиё халқлари турмуш даражаси ҳам Россия империяси босқинидан сўнг ўзгаришлар гирдобига тортилди. Бундай кескин ўзгаришларнинг асосий омилларидан бири чор Россиясининг Туркистонга аҳолини кўчириш сиёсати эди. 81 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 03 (2023) / ISSN 2181-1415 Мустамлакачи ҳукуматнинг аҳолини кўчириш сиёсатидан кўзлаган асосий мақсади, аввало Туркистонда мустамлакачилик тизимини мустаҳкамлаш, шунингдек, иқтисодий, сиёсий, ҳарбий мақсадларини амалга ошириш йўлидаги муҳим бир босқич деб қаралган. Тарихда кўплаб босқинчи давлатлар босиб олган ҳудудга ўз аҳолисини кўчириш орқали ўз ҳокимиятини мустаҳкамлаб, маданиятини киритган. Бундай сиёсатдан чор Россияси ҳам унумли фойдаланди. Дастлаб Сибирь ва Кавказда қўлланилган кўчириш сиёсати, Туркистон генерал- губернаторлиги ҳудудида ҳам амалга оширилди. Россия империясида 1861 йил 19 февралда креспостной тузум [1. Б. 193] бекор қилингач, рус ҳукумати олдида янги муаммолар келиб чиқди. Асосий муаммолардан бири крепостнойликдан озод бўлган аҳолини ер билан таъминлаш керак эди. Крепостнойлик тузуми бекор қилиниши Россия ижтимоий-сиёсий ҳаётида капиталистик муносабатларнинг кенг ривожланишига, ишчилар ҳаракатининг фаоллашувига ва деҳқонлар турмушида янги муаммолар келиб чиқишига сабаб бўлди. Деҳконлар озод бўлгач, уларни ижтимоий ҳаётида меҳнат фаолиятининг янги турлари пайдо бўлди, ишчи, выкуп тўловчи дехқон ва казак қўшини аскари бўлиш шулар жумласидандир. Кўчириш сиёсатини амалга оширишдан олдин Россия империяси мутасаддилари Туркистон ўлкасининг имкониятларини тўлиқ ўрганиб, ҳосилдор, сув муаммоси кам бўлган, иложи борича кам чиқим ҳудудларни аниқлади, лекин кўчирилганларни жойлаштириш бўйича ҳеч қандай ҳуқуқий асос ишлаб чиқилмади. Империянинг марказий туманларидаги аҳолини чекка ҳудудларга кўчириш режалаштирилди. Шуни таъкидлаш керакки, илк рус посёкаларини шакллантириш учун махсус тизим, маъмурий бирликлар тузиш йўриқномаси яратилмаган. Фақатгина 1886 йил қабул қилинган Низомда, кўчирилганларни Туркистонга жойлаштириш бўйича илк меъёрий асослар қонун билан тасдиқланди [1. Б. 193]. Кўплаб тарихий манбаларда русийзабон аҳолини Туркистонга кўчириш сиёсати 1875 йилда Авлиёотага кўчиришдан бошланган. Дастлабки рус қароргоҳи Авлиёотада ташкил этилган, деб берилади. Бироқ манбаларнинг таҳлили илк кўчириш сиёсати Россия империяси томонидан Тошкент шаҳрининг босиб олиниши ва Туркистон вилоятининг ташкилланишидан