Обстоятельства, подлежащие доказыванию, при расследовании преступлений в налоговой сфере

Аннотация

Ключевые слова: В статье раскрывается сущность обстоятельств, обстоятельство, подлежащих доказыванию при расследовании налог, преступлений в налоговой сфере, и разъясняется значение преступление, доказывания этих дел при квалификации преступления. доказывание, угроза, Также рассмотрены причины и условия, способствовавшие документ, совершению преступления. мотив, доход, субъект. Jinoiy ish bo‘yicha isbotlanishi lozim bo‘lgan holatlar dalil predmeti hisoblanib, ishni mohiyatan hal qilish uchun aniqlanishi kerak bo‘lgan faktik ma’lumotlar yig‘indisidir. Ushbu holatlar O‘zbekiton Respublikasi Jinoyat-protsessual kodeksining 82- moddasiga [1] binoan quyidagilarni o‘z ichiga oladi: 1) jinoyat ob’yekti; jinoyat tufayli yetkazilgan ziyonning xususiyati va miqdori, jabrlanuvchining shaxsini tavsiflovchi holatlar; 2) sodir etilgan jinoyatning vaqti, joyi, usuli, shuningdek, Jinoyat kodeksida ko‘rsatib o‘tilgan boshqa holatlari; qilmish va ro‘y bergan ijtimoiy xavfli oqibatlar o‘rtasidagi sababli bog‘lanish; 3) jinoyatning ushbu shaxs tomonidan sodir etilganligi; 4) jinoyat to‘g‘ri yoki egri qasd bilan yoxud beparvolik yoki o‘z-o‘ziga ishonish oqibatida sodir etilganligi, jinoyatning sabablari va maqsadlari; 5) ayblanuvchining, sudlanuvchining shaxsini tavsiflovchi holatlar. Jinoyat sodir etilishiga yordam bergan sabablar va shart-sharoitlar ham aniqlanishi kerak. Soliq jinoyatlarini tergov qilishda ushbu holatlar qonunda nazarda tutilgan jinoyatlarning o‘ziga xos xususiyatlari bilan bog‘liqdir. Hodisa sodir bo‘lgan haqiqiy holatlarni, shaxsning xatti-harakatlarini, ularning motivlari va oqibatlarini aniqlamasdan turib, jinoyat sodir etilganmi yoki yo‘qligini, shaxsning aybdorligini va aniq nimada, qanday jazo tayinlanishi kerakligini aniqlash mumkin emas. Soliq sohasidagi jinoyat ishlarini tergov qilishda isbotlanishi kerak bo‘lgan holatlar doirasidan “asosiy fakt” deb ataladigan narsa, ya’ni jinoyat sodir bo‘lgan voqea, muayyan shaxsning harakati bilan bog‘liq holatlarning yig‘indisi ajratiladi (shaxslar), uning (ularning) aybi [2, 10 b.]. Ushbu “asosiy fakt” tergovchi, prokuror, sud oldida turgan uchta asosiy savolda ifodalanadi: 1) tegishli harakat sodir etilganligi isbotlanganmi; 2) ushbu qilmishning aniq shaxs (ayblanuvchi, sudlanuvchi) tomonidan sodir etilganligi isbotlanganmi; 3) ushbu shaxs ushbu qilmishni sodir etishda aybdormi yoki yo‘qmi. Soliq to‘lashdan bo‘yin tovlash sodir etilganligini isbotlash ko‘rsatilgan jinoyatni tavsiflovchi holatlarni aniqlashni talab qiladi. Bularga: jinoyat sodir etilgan vaqt, joy, usul va boshqa holatlar kiradi. 119 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 4 № 2 (2023) / ISSN 2181-1415 Aksariyat hollarda soliq jinoyatlari soliq inspektorlari, jamg‘armalar (pensiya, ijtimoiy sug‘urta va boshqalar) rahbarlarining, soliq to‘lashdan bo‘yin tovlash bilan bog‘liq noqonuniy xatti-harakatlarga guvoh bo‘lgan fuqarolarning hisobotlarida va hokazolarda ko‘rsatiladi. Biroq bu hodisaning belgisi bunday xabarda jinoyat sodir etilganligini isbotlash, uning barcha holatlarini aniqlash zaruriyatini istisno etmaydi. Soliq to‘lashdan bo‘yin tovlash usuli ushbu jinoyatning elementidir, chunki kodeks va qonunda daromadlar to‘g‘risidagi deklaratsiyani taqdim etmaslik yoki deklaratsiyaga daromadlar yoki xarajatlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni ataylab buzib ko‘rsatilgan ma’lumotlarni kiritish yo‘li bilan bo‘yin tovlash aniq belgilab qo‘yilgan va “O‘zbekiston Respublikasi fuqarolaridan, ajnabiy fuqarolardan va fuqaroligi bo‘lmagan shaxslardan olinadigan daromad solig‘i” to‘g‘risidagi qonunda – deklaratsiya topshirish majburiy bo‘lgan holatlar bayon qilingan. Kriminalistik adabiyotlar soliq to‘lashdan bo‘yin tovlash usulini isbotlashda quyidagi holatlarni aniqlash zarurligini ko‘rsatadi: 1) daromadlarni kam baholash va (yoki) xarajatlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni noto‘g‘ri taqdim etish yoki boshqa soliq solish ob’yektlarini yashirish; 2) buxgalteriya hujjatlarida daromadlar yoki xarajatlar to‘g‘risidagi ma’lumotlar buzilgan yoki boshqa soliq solish ob’yektlari yashiringan: – bu ma’lumotlar faqat soliq hisob-kitoblarida buzib ko‘rsatilganmi va soliq inspektsiyasiga taqdim etilgan buxgalteriya hisobotlarida to‘g‘ri aks ettirilganmi; – ular bir vaqtning o‘zida soliq hisob-kitoblarida va soliq inspektsiyasiga taqdim etilgan buxgalteriya hisobotlarida buzib ko‘rsatilgan, lekin balans va analitik buxgalteriya hujjatlarida to‘g‘ri aks ettirilganmi; – ular bir vaqtning o‘zida soliq hisob-kitoblarida, moliyaviy hisobotlarda, balanslarda buzib ko‘rsatilganmi, lekin birlamchi buxgalteriya hujjatlarida to‘g‘ri aks ettirilganmi; – daromadlar yoki xarajatlar to‘g‘risidagi ma’lumotlarni buzib ko‘rsatish yoki boshqa soliq solish ob’yektlarini yashirish birlamchi hujjatlardan boshlanmaganligi, keyin esa bu buzib ko‘rsatilgan ma’lumotlar yuqorida qayd etilgan boshqa hujjatlarga kiritilganligi; – birlamchi buxgalteriya hujjatlarini tuzmagan holda daromadlar yoki boshqa soliq solish