К содержанию
РецензированоRU2022

Экспертное заключение и его теоретический анализ

Murоdkоsim ESHNAZAROV

Общество и инновации · 4 · 114-117 · 2022

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада эксперт хулосаси тушунчаси ва уни эксперт хулосаси, изоҳлашга оид ҳуқуқшунос олимларнинг фикрлари, эксперт далил, хулосаси турлари, белгилари баён қилинган. далилларни тўплаш усули, экспертиза турлари, экспертиза белгилари. Экспертное заключение и его теоретический анализ АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье рассмотрены понятие экспертного заключение эксперта, заключения и мнения ученых-правоведов относительно его доказывание, толкования, виды и признаки экспертного заключения. способ собирания доказательств, виды экспертизы, признаки экспертизы. 1 Independent researcher. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 4 № 1 (2023) / ISSN 2181-1415 Жиноят процессуал кодексида далилларни тўплаш усули сифатида эксперт хулосаси кўрсатилган бўлиб, жиноят ишларини очиш ва тергов қилишда унинг ўрни беқиёс ҳисобланади. Экспертиза хулосаси – экспертиза тадқиқоти натижасида экспертнинг фан, техника, санъат, касб-ҳунар соҳалари бўйича махсус билимидан фойдаланиб, суриштирувчи, терговчи, суд томонидан юборилган экспертиза тайинлаш тўғрисидаги қарор, ажримда акс этган саволларига берган жавоби акс этган далил манбаи ҳисобланган процессуал ҳужжатдир . Экспертиза хулосаси тушунчаси ва моҳияти исбот қилиш тушунчаси ва моҳиятининг таркибий қисмидан бири саналади . Эксперт хулосаси далил сифатида мақбуллиги уни олиш билан боғлиқ процессуал ҳаракатларни ўтказишга оид қоидалар ва тартибга риоя этилганлигини билдиради . Эксперт хулосасининг асл моҳияти ва қўлланиш тартибини таҳлил қилганда унинг континентал ва англо-саксон экспертиза каби иккита шаклини кўриб ўтиш мумкин бўлади.. Континентал экспертиза – жиноят ишини юритувчи шахснинг экспертни тайинлаши ва унинг олдига аниқ саволларга жавоб бериш мажбуриятини қўйишида намоён бўлади. Тарафлар эса ушбу хулосаларга фақатгина ариза ёки илтимос қилиш орқали таъсир этишлари мумкин ҳисобланади. Англо-саксон давлатларидаги экспертиза – марказлаштирилмаган бўлиб, ҳар бир томон ўзининг экспертларига ва ўз экспертиза тадқиқотига эга бўлиши мумкин. Шу ҳолатда экспертлар сўроқ қилиниб, уларнинг қай бирининг методикаси (услуби) тўғри ва аниқ эканлиги аниқланади . Далил сифатида эксперт хулосаси, биз юқорида таъкидлаб ўтганимиздек, шакл ва мазмун бирлигини ифодалайди. Бунда мазмун – эксперт олдига суриштирувчи, терговчи, прокурор ёки судья (суд) томонидан қўйилган саволлар, шакл – эксперт томонидан исботлаш предметига тааллуқли махсус билимлардан фойдаланган ҳолда ўтказилган текширувдир. Демак, эксперт хулосасининг бошқа турдаги далиллардан ажралиб турувчи жиҳати иш бўйича фаолият юритаётган шахс олдига қўйилган масалалар бўйича чиқарилган асосли хулосалар эксперт томонидан тузилиши ва мустаҳкамланишидир . Хулосани ва унинг натижаларини тасвирловчи материаллар ушбу хулосага илова сифатида қўйилади ҳамда унинг таркибий қисми бўлиб хизмат қилади. Эксперт текширувининг олиб борилиши, шарт-шароитлари ва натижаларини ҳужжатлаштирадиган материаллар давлат суд-экспертиза муассасасида ёки бошқа корхона, муассаса, ташкилотда қонун ҳужжатларида белгиланган муддатларда сақланади. Улар экспертиза тайинлаган органнинг талабига биноан ишга қўшиб қўйиш учун тақдим этилади. Агар тақдим этилган текшириш объектларнинг, материалларнинг ёки экспертнинг махсус билимлари етарли эмаслиги эксперт текшируви давомида маълум бўлиб қолса, хулоса айрим қўйилган саволларга жавоб беришни рад этиш асосини ўз ичига олган бўлиши лозим. Эксперт текшируви тугаганидан сўнг хулоса, текшириш объектлари ва иш материаллари экспертизани тайинлаган 115 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 4 № 1 (2023) / ISSN 2181-1415 орган (шахс)га юборилади. Экспертиза хулосасидаги илова унинг таркибий қисми бўлиб, хулосада акс эттирилмаган ва ҳажм жиҳатидан катта маълумотларни ўзида ифода этувчи қисми ҳисобланади. Унда фотосуратлар, қиёсий жадваллар, қайта ишланган дастлабки маълумотларни ўзида ифода этувчи электрон воситалар, чизмалар ва экспертнинг хулосасини тасдиқловчи бошқа маълумотлар бўлиши мумкин. Эксперт хулосаси асослантирилган, процесс иштирокчиларининг барчаси учун тушунарли ва қўйилган саволларга тўғри жавоблар берилган ҳолда бўлиши керак. Эксперт хулосаси иккига бўлинади: 1) аниқ (ижобий ёки салбий), яъни эксперт берилган саволларга аниқ жавоб беради ва мазкур жавоблар ҳеч қандай тушунмовчиликка сабаб бўлмайди; 2) тахминий, яъни эксперт берилган саволларга имкон қадар жавоб беради, аммо бу жавоб тўлиқ жавобни шаклланишига олиб келмайди. Айрим олимларнинг фикрича, “эксперт агар олинган маълумотлар қатъий хулосага келиш учун етарли бўлмаса, хулоса беришдан бош тортиши лозим” ёхуд “тахминий маълумотларга асосланган экспертиза хулосаси далил бўла олмайди ва ундан фойдаланиш мантиқан нотўғри” . Бир гуруҳ бош олимлар эксперт тахминий кўринишдаги хулосани тузиш ҳуқуқига эга бўлиб, бундай хулоса иш бўйича далил бўла олади . Фикримизча, тахминий хулосадан далил манбаси сифатида фойдаланиб бўлмаса-да, ундан жиноят юзасидан шаклланган бо

Доказательный фрагмент

«Калит сўзлар: Ушбу мақолада эксперт хулосаси тушунчаси ва уни эксперт хулосаси, изоҳлашга оид ҳуқуқшунос олимларнинг фикрлари, эксперт далил, хулосаси турлари, белгилари баён қилинган.»

Образец извлечения

Демо-превью

Калит сўзлар: Ушбу мақолада эксперт хулосаси тушунчаси ва уни эксперт хулосаси, изоҳлашга оид ҳуқуқшунос олимларнинг фикрлари, эксперт далил, хулосаси турлари, белгилари баён қилинган. Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
expert opinion, доказывание, эксперт хулосаси, экспертиза турлари, признаки экспертизы, collection of evidence, виды экспертизы, proof, types of examination methods, signs of examination, способ собирания доказательств, далилларни тўплаш усули, далил, экспертиза белгилари, заключение эксперта
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники