К содержанию
РецензированоRU2022

XIX асрнинг 60-йиллари иккинчи ярмида Туркистон генерал-губернаторлигининг ташқи сиёсатдаги фаолияти тарихидан

Dilshodbek URAKOV

Общество и инновации · 3 · 7-14 · 2022

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада XIX аср 60-йиллари иккинчи ярмида Туркистон генерал- Туркистон генерал-губернаторлигининг ташқи сиёсатдаги губернаторлиги, фаолияти, хусусан Туркистон генерал-губернаторлиги фон Кауфман, қўшни ҳудудлар билан чегара масаласидаги тортишувлар, ташқи сиёсат, Шарқий Туркистон, Ўрта Осиё хонликларининг ички ишларига фаол Қошғар, аралашуви, Шарқий Туркистондаги вазиятга таъсир Ёқуббек, кўрсатишга интилиши каби масалалар кўриб чиқилган. Еттисув, Шунингдек, Туркистон генерал-губернаторлигининг ўз Фарғона водийси. 1 DSc, Associate Professor, National University of Uzbekistan. Tashkent, Uzbekistan. E-mail: urakov.d.nuuz@gmail.com. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 3 № 6 (2022) / ISSN 2181-1415 ваколатларидан четга чиқиб, империя манфаатлари йўлида қўшни мамлакатлар билан дипломатик алоқалар ўрнатишга уринишлари манбалар ёрдамида танқидий кўриб чиқилиб, уларнинг генерал-губернаторликдаги аҳолининг ижтимоий-иқтисодий ўзгаришларга таъсири таҳлил қилинган. Из истории внешнеполитической деятельности генерал-губернатора Туркестана во второй половине 60-х гг. XIX века АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье рассмотрены деятельность генерал- Туркестанское генерал- губернатора Туркестана во внешней политике во второй губернаторство, половине 60-х годов XIX века, в частности споры генерал- фон Кауфман, губернатора Туркестана с соседними областями по внешняя политика, Восточный Туркестан, пограничному вопросу, активное вмешательство во Кашгар, внутренние дела, в статье рассмотрены среднеазиатские Якуббек, ханства и попытки повлиять на ситуацию в Восточном Семиречье, Туркестане. Также с помощью источников критически Ферганская долина. рассмотрены попытки Туркестанского генерал- губернаторства, было проанализировано установление дипломатических отношений с соседними странами в интересах империи, уклоняясь от своих полномочий, и их влияние на социально-экономические изменения населения на территории генерал-губернаторства. Россия империяси жиддий тайёргарликдан сўнг 1860 йилдан Қўқон хонлиги ҳудудларига ҳарбий ҳаракатларни бошлаб юборди. Қисқа давр ичида Тошкентгача бўлган ерлар босиб олиниши оқибатида 1867 йили Туркистон генерал- губернаторлиги ташкил топди. Дарҳақиқат, ташкил этилган субъект империянинг навбатдаги оддий бир губернияси ҳисобланмаган. Албатта, қўшни давлатлар билан чегара ҳосил қилувчи ушбу маҳкама яқин орада ва келажакда стратегик мақсадларни амалга оширишда ҳам муҳим аҳамият касб этиши табиий ҳол эди. Худди Кавказ ноиблигига берилган катта имтиёз ва ваколатлар янги генерал- губернаторликка ҳам берилиши кўзда тутилди. Шу жиҳатдан 1867 йили 14 августда Ташқи ишлар вазирлиги Осиё департаменти директори П.Н. Стремоухов номидан К.П. Кауфман номига махсус хат ва подшо ёрлиғи жўнатилади. Подшо ёрлиғи генерал-губернаторга “барча сиёсий, чегара ва савдо- сотиқ ишларини ҳал қилиш, қўшни мамлакатларда музокара олиб бориш ва трактатлар имзолаш, қарорлар учун шартларни келишиш масалаларида чекланмаган ваколатлар бериб, хонликлар ҳамда қўшни давлатлар билан мустақил равишда Россия империяси номидан дипломатик алоқалар олиб бориш имкониятини ҳам берганлиги маълум қилинади” [1. Б. 1]. Шу йилнинг ноябрь ойида Тошкентга етиб келган К.П. Кауфман империя ташқи сиёсати белгилаб берган устувор вазифаларни бажаришга киришади. Айтиш мумкинки, ташқи сиёсат масаласида унинг олдида муҳим муаммолар бор эди. Аввало, олиб 8 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 3 № 6 (2022) / ISSN 2181-1415 борилаётган босқинчилик урушларини муваффақиятли ниҳоясига етказиб, бу борада хонликлар билан бўлаётган вазиятни ўз фойдасига ҳал этиш бўлса, иккинчи томондан қўшни Шарқий Туркистон ва Афғонистон масаласида Англия ҳамда Хитой билан дипломатик урушларга тайёр туриш талаб этиларди. У агрессив сиёсат тарафдори бўлиб, 1867 йилгача қўлга киритилган ютуқларни тан олмаган ҳолда янада фаолликни хоҳлаган. Генерал кейинчалик ўз ҳисоботида бу тўғрисида қуйидагиларни ёзган эди: “1863–1867 йиллардаги муваффақиятлар – бу турғун ва ўз турғунлигига ўралган мамлакатнинг бутун сиёсий тизимини барбод қилган ҳолда рус давлати манфаатларидан келиб чиққан дастурларни амалга ошира олмади” [7. С. 5.]. Генерал ҳали Тошкентга етиб келмасидан унинг вазифасини бажариб турган Оренбург генерал-губернатори Крижановскийга Бухоро амири билан кейинги муносабатларни тартибга солувчи трактат тайёрлаш вазифаси топширилган. Крижановский фон Кауфман билан маслаҳатлашиб, дастлаб 10 та моддадан иборат трактат тайёрлайди. Бироқ К.П. Кауфман талаби билан яна қўшимча икки модда киритилган. Ушбу моддаларда рус савдогарларини барча амирлик шаҳарларида эркин ҳаракатланишини таъминлаш ва бундан кейин икки давлат ўртасидаги муносабатлар фақатгина Туркистон генерал-губернатори орқали амалга оширилиши белгилаб қўйилган эди. Трактат генерал Крижановский томонидан имзоланиб, Бухоро амири элчиси орқали бериб юборилган. Трактатдан ташқари элчига К.П. Кауфман томонидан Амирга ёзилган хат ҳамда унга под

Доказательный фрагмент

«Калит сўзлар: Ушбу мақолада XIX аср 60-йиллари иккинчи ярмида Туркистон генерал- Туркистон генерал-губернаторлигининг ташқи сиёсатдаги губернаторлиги, фаолияти, хусусан Туркистон генерал-губернаторлиги фон Кауфман, қў…»

Образец извлечения

Демо-превью

Калит сўзлар: Ушбу мақолада XIX аср 60-йиллари иккинчи ярмида Туркистон генерал- Туркистон генерал-губернаторлигининг ташқи сиёсатдаги губернаторлиги, фаолияти, хусусан Туркистон генерал-губернаторлиги фон Кауфман, қў… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
Восточный Туркестан, Еттисув, Якуббек, Fergana Valley, ташқи сиёсат, фон Кауфман, Семиречье, Туркистан, Кашгар, Туркистон генерал-губернаторлиги, Генерал-губернатор Туркестана, von Kaufman, Қошғар, East Turkestan, Turkestan, Ферганская долина, Yakubbek, внешняя политика, Semirechye, Шарқий Туркистон, Ёқуббек, foreign poilicy, Фарғона водийси, Governor-General of Turkestan, Kashgar
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники