Развитие духовно-нравственного мировоззрения студентов как социально-педагогическая необходимость

Аннотация

Калит сўзлар: Маълумки, миллий тарих, турмуш тарзи, ижтимоий қадрият, муносабатлар, қатламлар, миллий онг, миллий тил, миллий миллий қадриятлар, валюта, миллий ҳудуд яхлитлигини ифодаловчи давлат маънавият, рамзлари, миллат вакиллари, миллатнинг равнақи, тараққиёт, ахлоқ. эртанги куни миллий қадриятлар асосини ташкил қилади. Мазкур мақолада миллий маънавий-ахлоқий қадриятлар миллий турмуш тарзи ҳамда ижтимоий муносабатларни тартибга соладиган, унинг эртанги истиқболини таъминлашга хизмат қиладиган маънавий-ахлоқий ғоялар, қарашлар, муносабатлар ва ёндашувлар тизими сифатида талқин қилинади. 1 Independent researcher, Namangan State University. E-mail: olimisakov@gmail.com. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 11 (2022) / ISSN 2181-1415 Развитие духовно-нравственного мировоззрения студентов как социально-педагогическая необходимость АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Известно, что национальная история, образ жизни, ценность, общественные отношения, слои, национальное сознание, национальные ценности, национальный язык, национальная валюта, духовность, государственные символы, олицетворяющие единство развитие, нравственность. национальной территории, представителей нации, развитие нации и составляют основу национальные ценности в будущем. В данной статье национальные духовно-нравственные ценности трактуются как система духовно-нравственных представлений, взглядов, отношений и подходов, регулирующих национальный образ жизни и общественные отношения и служащих обеспечению его будущего. Глобаллашув жараёнлари тобора кенгайиб ва чуқурлашиб бораётган ҳозирги даврда Ўзбекистон Президенти Шавкат Мирзиёевнинг 2017 йил 19 сентябрда Бирлашган Миллатлар Ташкилоти Бош Ассамблеясининг 72-сессиясидаги нутқида бутун жаҳондаги 2 миллиарддан ортиқ ёш авлод вакилларининг инсоният тараққиётида муҳим ўринга эга бўлаётгани ва ёшлар омилининг алоҳида эътиборни талаб қилаётгани ҳақидаги фикри ниҳоятда муҳим аҳамиятга эга. Юртбошимизнинг ушбу анжумандаги “Сайёрамизнинг эртанги куни, фаровонлиги фарзандларимиз қандай инсон бўлиб камолга етиши билан боғлиқ... Шу муносабат билан одамлар, биринчи навбатда, ёшларнинг онгу тафаккурини маърифат асосида шакллантириш ва тарбиялаш энг муҳим вазифадир”, – деган хулосаси эса БМТга аъзо барча мамлакатлар вакилларининг диққатини ўзига қаратгани бежиз эмас [1]. Дарҳақиқат, мамлакатимиз мустақилликка эришганидан буён жамият маънавий ҳаётини соғломлаштириш ва ривожлантириш, инсон омилига катта эътибор бериш асосий вазифа сифатида кун тартибига қўйилди. Бу жамият олдида турган вазифаларни ҳал этишга оқилона ёндашишнинг кўринишидир. Бу жиҳатдан истиқлол туфайли халқимиз ўз тақдирининг эгаси, тарихининг ижодкори, ўзига хос миллий маданиятининг соҳибига айланди. Миллий ўз-ўзини англашга интилиш кучайди. Миллий маънавий-ахлоқий қадриятларнинг моҳиятини англаш учун дастлаб “миллий қадриятлар” тушунчаси билан танишиш мақсадга мувофиқдир. “Миллий қадриятлар – миллат учун муҳим ва жиддий аҳамиятга эга жиҳатлар, хусусиятлар, моддий ва маънавий бойликдир”. Миллий қадриятлар у ёки бу миллатнинг ўтмиши, бугуни, эртаси, ижтимоий тараққиёти, миллатга мансуб кишиларнинг турмуш тарзи, улар ўртасида ташкил этилаётган ўзаро муносабатлар учун дахлдор бўлган, қадр-қимматга эга, қадрли моддий ва маънавий омиллар саналади. Миллат айнан ўзига хос бўлган миллий қадриятлар туфайлигина ўзга миллат ва элатлардан фарқланади. Миллий қадриятларнинг таназзули – миллатнинг миллат сифатида йўқолиб боришини, мавжуд бўлмаслигини таъминлайди. Миллий тарих, турмуш тарзи, ижтимоий муносабатлар, қатламлар, миллий онг, миллий тил, миллий валюта, миллий ҳудуд 83 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 11 (2022) / ISSN 2181-1415 яхлитлигини ифодаловчи давлат рамзлари, миллат вакиллари, миллатнинг равнақи, эртанги куни миллий қадриятлар асосини ташкил қилади. Миллий маънавий-ахлоқий қадриятлар миллий турмуш тарзи ҳамда ижтимоий муносабатларни тартибга соладиган, унинг эртанги истиқболини таъминлашга хизмат қиладиган маънавий-ахлоқий ғоялар, қарашлар, муносабатлар ва ёндашувлар тизимидир. “Қадрият” жуда кенг тушунча бўлиб, унда миллатнинг ўзига хос томонлари, феъл-атвори, донишмандлиги, миллий ғурури ўз аксини топади. Бошқача қилиб айтганда, миллатнинг маданияти, имони, миллий урф-одати, меҳру оқибати, турмуш тарзи, қўшиқ ва рақслари, миллий либоси, миллий тарбиянинг барча қирралари халқнинг ўзига хос қадриятларида намоён бўлади. Қадриятлар ўз моҳиятига ва амал қилиш доирасига қараб бир неча гуруҳга бўлинади: 1) табиат билан боғлиқ қадриятлар, яъни инсониятнинг яшаши учун зарур бўлган табиий бойликлар, ўсимликлар, ҳайвонот оламини асраш, кўпайтириш, тежамли фойдаланишини тарғиб этувчи ғоялар, қарашлар; 2) иқтисодиёт соҳасидаги меҳнат ва меҳнат қуроллари малакаси билан боғлиқ қадриятлар, шунингдек, шарқона муносабатлар; 3) ижтимоий-сиёсий қадриятларга давлат тузилмаси, унинг ҳуқуқий асослари – адолат, тенглик, тинчлик, ҳақиқат сингари омиллар, давлат рамзлар