Избирательные кампании и их предварительные результаты (на примере Исламской Республики Иран)

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада муаллиф томонидан Эрон Ислом инфляция, Республикаси президенти Иброҳим Раисий ҳокимият нефть экспорти, тепасига келганидан то ҳозирги кунга қадар бўлган субсидия, мамлакатнинг иқтисодий ҳолати таҳлил қилинган. Мазкур пенсия тўловлари, кўчмас мулк, таҳлил Президентнинг сайловолди ташвиқотларини уй-жой инқирози, инобатга олган ҳолда эришилган натижалар бўйича кўриб макроиқтисодий чиқилган. кўрсаткичлар, норозилик намойишлари. 1 Independent applicant, Tashkent State University of Oriental Studies, Inspector of the Agency for Development of Civil Service under the President of the Republic of Uzbekistan. E-mail: fayz55@mail.ru. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2022) / ISSN 2181-1415 Избирательные кампании и их предварительные результаты (на примере Исламской Республики Иран) АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье автор анализирует экономическое Инфляция, положение страны со дня прихода к власти президента экспорт нефти, Исламской Республики Иран Ибрахима Раиси. Данный субсидии, анализ основан на результатах, достигнутых с учетом пенсионные выплаты, недвижимость, предвыборных кампаний Президента. жилищный кризис, макроэкономические показатели, протесты. Эрон Ислом Республикаси (бундай кейин матнда “Эрон” деб юритилади) президенти Иброҳим Раисий ҳокимият тепасига келганидан то ҳозирги кунга қадар бўлган мамлакатнинг иқтисодий ҳолатини ўрганиб чиқамиз. Биринчи галда, Эрон халқини ташвишга соладиган ва уларнинг кундалик ҳаётига бевосита таъсир кўрсатадиган иқтисодий ваъдалар кесимидаги ислоҳотларни кўриб чиқамиз, сўнгра мамлакатнинг умумий иқтисодий кўрсаткичлари билан боғлиқ ўзгаришларни таҳлил қиламиз. Келинг, сайловолди компанияси ташаббусларининг аксариятига тўхталиб ўтамиз, улар: йилига миллион иш ўрни яратиш, инфляция кўрсаткичларини тушириш, иқтисодий ўсиш суръатларини ошириш, ишламаётган заводлар муаммоларини ҳал қилиш, нефть экспорти, қўшни давлатларга экспорт ҳажмини ошириш, юқори ижара ва танқис арзон уй-жой муаммосини ҳал қилиш, қашшоқлик даражасини пасайтириш ва коррупцияга барҳам бериш ҳамда бошқалардан иборат. Санкцияларни бекор қилиш ташқи сиёсатнинг асосий ўқи эди. Инфляция даражасини 10 фоиздан пастроққа мақсадли йўналтириш. Бу мақсад Иброҳим Раисий томонидан берилган энг муҳим ва энг асосий ваъдалардан бири эди, аммо у бу кўрсаткичга биринчи йил давомида тўлалигача эриша олмади. Аксинча, вазият назоратдан чиқиб кетди, инфляция даражаси рекорд даражага етди, натижада йилнинг баъзи ойларида инфляция кўрсаткичи 50 фоизга етди. 1-расм. Эроннинг инфляция кўрсаткичлари (2021–2022) (Манба: Эрон статистика маркази) 84 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2022) / ISSN 2181-1415 1-расмда Эрон статистика маркази томонидан эълон қилинган сўнгги маълумотларга кўра, жорий йилнинг август ойи якунида инфляция даражаси 52,2 фоизни ташкил этган. Шу билан бирга, ҳисоботга кўра, сўнгги 12 ойдаги кўрсаткичлар олдинги 12 ой билан таққослаганда йиллик инфляция 41,5 фоизга кўтарилган. Инфляция даражаси жорий йилинг март ойида нисбатан бироз секинлашган бўлса-да, май ойидан бошлаб ўсиш суръати тезлашди. Маълумотларга кўра, ижара ҳақи, дори-дармон ва ресторан овқатлари ўтган ойда энг юқори кўрсаткичга эга бўлган, аммо товуқ гўшти ва водородли пишириш ёғи нархи бироз пасайган. Эрон учун ҳал қилувчи муаммо – бу йил озиқ-овқат соҳасида инфляциянинг юқори даражаси ҳисобланади. 2022 йил июнь ойида озиқ- овқат маҳсулотларининг умумий йиллик инфляция даражаси 2021 йилнинг шу даврига нисбатан 87 фоизни ташкил этди, аммо Эроннинг айрим қисмларида бу кўрсаткич 100 фоизга етди. Нархларнинг кўп ўсиши май ойининг бошидан бери ҳукумат озиқ-овқат импортини субсидиялашдан воз кечганида, ҳар йили тахминан 15 миллиард доллар чет эл валютасини тежаганлиги натижасида содир бўлди. Ҳукумат “катта иқтисодий операция” деб атаган бу ҳаракат дарҳол нон, макарон, сут маҳсулотлари, ёғ ва гўшт каби асосий озиқ-овқат маҳсулотлари нархининг кескин ошишига олиб келди. Озиқ-овқат, уй-жой ва бошқалар билан боғлиқ инфляция суб-кўрсаткичлари бўйича бу кўрсаткич анча юқори эди. Россия-Украина уруши дон ва бошқа озиқ-овқат маҳсулотларини етказиб беришга таъсир қилиб, Эрон инфляциясини кучайтирди. Эронда инфляция сурункали ва тарихий хусусиятга эга бўлиб, унга турли омиллар сабаб бўлади. Бироқ бу айниқса, сўнгги уч ой ичида озиқ-овқат ва дори-дармон субсидиялари бекор қилингани сабабли, ҳозирча эронликлар учун энг долзарб ташвишга айланди. Турмуш шароитларини яхшилаш. Ваъда қилинганидан фарқли ўлароқ, сўнгги бир йил ичида эронликларнинг турмуш шароитларида яхшиланиш кутилганидек содир бўлмади. Нархларнинг ошиши, миллий валютанинг қадрсизланиши, санкциялар туфайли жорий этилган иқтисодий эмбарго ва натижада кўплаб ишлаб чиқариш фаолиятининг тўхтатилиши ҳамда иқтисодий турғунлик Эроннинг харид қобилияти пасайишига сабаб бўлди. Қашшоқлик даражасининг ёмонлашиши, маошларни ошириш талаблари каби масалалар аҳоли турмуш ша