Теоретико-правовые вопросы применения принципа правовой определенности в законотворческом процессе

Аннотация

Калит сўзлар: Ҳар қандай қонунчилик тизими ва ҳуқуқ соҳаси ўзига хос ҳуқуқ гамойиллари, асосий қоидалар ва муайян умумийлик замирида ҳуқуқий аниқлик бирлаштирилган мезонлар негизида амал қилади. Мазкур тамойили, мезонлар эса бевосита барча ҳуқуқ соҳалари учун асос бўлиб ҳуқуқ ижодкорлиги, қонунийлик, хизмат қилади. Бу мезон ҳуқуқ тамойиллари кўринишида фуқароларнинг қонун намоён бўлади. олдида тенглиги, Ушбу илмий мақолада ҳуқуқ тамойиллари ва ҳуқуқий инсонпарварлик, аниқлик тамойилининг тушунчаси, унинг қонун демократизм, ижодкорлиги жараёнида тутган ўрни ва аҳамияти юзасидан одиллик, ҳуқуқни қўллаш. асосли фикрлар билдирилган. Шунингдек, ҳуқуқий аниқлик тамойилининг ўзига хос жиҳатлари ҳақида, ҳуқуқий аниқлик тамойилининг амалиётга кенг татбиқ этилиши натижасида кутилиши мумкин бўлган натижалар баён этилган. Ҳуқуқий аниқлик тамойилининг ҳуқуқий тартибга солишнинг барча соҳалари, барча тармоқлари учун зарурий аҳамиятга эга эканлиги ҳамда барча ҳуқуқ ижодкорлари учун мажбурий аҳамиятга эга бўлган тамойил сифатида амал қилиши Ўзбекистон Республикасининг қонун ижодкорлиги соҳасидаги фаолияти учун зарур эканлиги бўйича муаллиф фикри тегишли тартибда баён этилган ҳамда айрим мисоллар орқали ҳуқуқий аниқлик тамойилининг зарурати ҳақида сўз юритилади. Ҳуқуқий аниқлик тамойили юзасидан ҳуқуқшунос олимларнинг ва муаллифнинг фикрлари ва таҳлилий маълумотлари келтириб ўтилган. Шу билан биргаликда, ҳуқуқий аниқлик тамойилининг ўзига хос хусусиятлари ҳақида маълумотлар баён этилган. Теоретико-правовые вопросы применения принципа правовой определенности в законотворческом процессе АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Любая законодательная система и отрасль права Принципы права, принцип действует на основе определенных правил и критериев, правовой определенности, объединенных определенной общностью. Эти критерии правотворчество, непосредственно служат основой для всех отраслей права. верховенство закона, равенство граждан перед Критерии проявляются в виде правовых принципов. В законом, данной научной статье представлены обоснованные гуманность, мнения о понятии принципов права и принципа правовой демократия, определенности, роли и значении принципа правовой справедливость, определенности в законотворческом процессе. Также правоприменение. описываются специфические аспекты принципа правовой 2 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 08 (2022) / ISSN 2181-1415 определенности, результаты, ожидаемые при широком применении принципа правовой определенности на практике. Мнение автора о том, что принцип правовой определенности необходим для всех сфер и отраслей правового регулирования, и является обязательным для законотворческой деятельности Республики Узбекистан. Относительно принципа правовой определённости, приведены мнения и аналитические данные ученых- правоведов и автора. При этом представлена информация об особенностях принципа правовой определенности. КИРИШ Ҳар қандай қонунчилик тизими ва ҳуқуқ соҳаси ўзига хос асосий қоидалар ва муайян умумийлик замирида бирлаштирилган мезонлар асосида амал қилади. Мазкур мезонлар эса бевосита барча ҳуқуқ соҳалари учун асос бўлиб хизмат қилади. Бу мезон ҳуқуқ тамойиллари кўринишида намоён бўлади. Қонунларни яратиш ва уларни амалиётга татбиқ этишдан олдин қонун ижодкорлиги жараёнида муҳим бўлган қоидаларга амал қилиш мақсадга мувофиқ ҳисобланади. Бу қоидалар ҳуқуқ тамойиллари шаклида майдонга келади ва ҳар қандай қонун лойиҳаси ишлаб чиқилаётганда мазкур ҳуқуқ тамойилларига қатъий амал қилиш, келгусида яратилаётган ва амалга татбиқ этилаётган қонунларнинг мазмуни ва самарадорлигининг мезонини белгилаб беради. Ўзбекистон Республикасининг амалдаги ҳуқуқ тизимига тегишли бўлган тамойиллар сифатида қонунийлик, барча фуқароларнинг қонун олдида тенглиги, инсонпарварлик, демократизм, одиллик каби тамойилларни келтириб ўтишимиз мумкин. Таниқли ҳуқуқ назариётчиси Густав Радбрух (нем.) ҳуқуқий аниқлик, адолат ва сиёсат тамойилини ҳуқуқнинг учта асосий устуни деб ҳисоблади. Бугунги кунда ҳуқуқий аниқлик тамойил халқаро миқёсда қонун устуворлигининг асосий талаби сифатида эътироф этилган. Иқтисодий ҳамкорлик ва тараққиёт ташкилотининг фикрича, қонун устуворлиги концепцияси “биринчи навбатда ҳуқуқий аниқлик ва башорат қилиш манфаати йўлида қонун устуворлигига асосланган жамиятни таъминлаш зарурлигини таъкидлашга интилади”. Ҳуқуқий аниқлик тамойил Ўзбекистон Республикасининг амалдаги қонунчилигида киритилмаган янги принцип ҳисобланади. Бу принципнинг амалга киритилиши қонун ижодкорлиги соҳасида қабул қилинаётган қонунларнинг аниқ бўлишига, барча учун тушунарли бўлишига ҳамда қонунларда тушунмовчиликлар, зиддиятлар бўлмаслигига асос бўлиб хизмат қилади. Шу билан биргаликда, ушбу тамойилнинг амалда қўлланилиши натижасида амалдаги қонунларнинг нотўғри талқин қилинишининг олди олинишига эришиш мумкин бўлади. МАТЕРИАЛ ВА МЕТОДЛАР Мазкур тадқиқотда илмий билишнинг таҳлил, умумлаштириш, мантиқий, ўрганиш усулларидан фойдаланилди. Шунингдек, ишда бир қатор масалаларни ҳал