Специализация городов будущего Узбекистана: социально-философский анализ

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада Ўзбекистоннинг келажак шаҳарларини энг тоза ҳавога эга шаҳар, ихтисослаштириш, бу жараёнда ҳудудий ва экологик илмий шаҳар, туристик омилларни ҳисобга олиш, шунингдек, ишлаб чиқариш шаҳар, курорт шаҳар, жаёнларини тартибга солиш билан боғлиқ жараёнлар сиёсий шаҳар, маъмурий марказ, ижтимоий ҳолат ижтимоий фалсафий жиҳатдан таҳлил этилади. 1 Doctor of Philosophy in Philosophy, PhD, Head of Department “Social and Accurate Sciences”, Kokand branch of TSTU, Kokand, Uzbekistan Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 08 (2022) / ISSN 2181-1415 Специализация городов будущего Узбекистана: социально- философский анализ АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье с социально-философской точки зрения Город с чистейшим анализируются процессы, связанные со специализацией воздухом, научный город, будущих городов Узбекистана, с учетом региональных и туристический город, экологических факторов в этом процессе, а также город-курорт, политический город, регулирование производственных процессов. административный центр, социальное государство. Бутун дунёда бўлгани каби мамлакатимизда ҳам пандемия даври ўзининг турли талофатлари ва қийинчиликлари билан ёдда қоладиган бўлди. Бу айниқса, шаҳар ҳаётида яққол намоён бўлди. Инсоният коронавирусдан чиқарган кўплаб хулосалари қаторига эндиликда шаҳар аҳолисининг соғлом турмуш тарзига амал қилишини ҳам киритсак бўлади. Одамлар спорт билан, соғлом турмуш тарзи билан ошно тутинди. Шунингдек, тоза ҳаво мавжуд жойларга интилиш кучайди. Соғлом яшаш инсоният олдидаги биринчи галда ҳал этилиши лозим бўлган муаммога айланди ва инсонлар онгли тарзда шуни англаб етдилар. Келажакда Ўзбекистон шаҳарларини ҳаёт кечириш учун қулай бўлган шаҳарлар сифатида кўриш биз учун қувонарли ҳисобланган бўларди. Яқинда британиялик олимлар ҳавонинг ифлосланиш даражаси, умр кўриш давомийлиги, хавфсизлик ҳолати ва йиллик қуёшли кунлар сони каби омиллардан келиб чиқиб, 2022 йилда соғлом ҳаёт кечириш учун энг қулай бўлган шаҳарлар рейтингини эълон қилди2. Таъкидлаш жоиз, миллионлаб одамлар ҳар бир янги кунни яхши ниятлар билан бошлашади. Улар соғлом турмуш тарзига амал қилиш, ичиш ёки чекишни ташлаш, кўпроқ жисмоний машқлар билан шуғулланиш ва тўғри овқатланиш ҳақида кўп ўйлайдилар, аммо уларнинг барчаси ҳам бунга амал қила олмайдилар. Бунга биринчи навбатда ирода етишмаса, кейингиси тиббий маданиятнинг йўқлиги сабаб бўлади. Бу ўз навбатида дунёқарашнинг пастлиги оқибатидир. Британиянинг Money.co.uk компанияси мутахассислари эълон қилган 2022 йилда соғлом ҳаёт кечириш учун энг қулай бўлган шаҳарлар рейтингида ҳавонинг ифлосланиш даражаси, умр кўриш давомийлиги, мамлакатдаги хавфсизлик ҳолати, йиллик қуёшли кунлар сони каби омиллар ҳисобга олинган. Шунингдек, ўтган йиллардан фарқли равишда жорий йилда глобал пандемия бошланганидан бери долзарб бўлиб қолган бир қанча омиллар ҳам инобатга олинган: тиббиёт ходимлари, психиатрлар ва психологлар сони, руҳий касалликлар ва психофаол моддаларни истеъмол қилиш билан боғлиқ ҳолат, мамлакат ёки шаҳарнинг умумий соғлиқни сақлаш харажатлари. Тадқиқот натижаларига кўра Япония – соғлом яшаш учун энг қулай давлат – дея эътироф этилди. Япония бир 2https://kun.uz/news/2022/02/13/soglom-yashash-uchun-eng-qulay-bolgan-dunyoning-top-20-shahri 275 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 08 (2022) / ISSN 2181-1415 қатор ижобий омиллар сабаб 2022 йилда соғлом яшаш учун дунёдаги энг қулай давлат сифатида эътироф этилган. Улар қуйидагилар: - Мамлакатдаги жамоат транспорти жуда ҳам қулайлиги камдан кам одамга шахсий машинадан фойдаланиши учун зарурат яратади. Бу эса ҳавонинг жуда кам ифлосланишига олиб келади. - Японча овқатланиш маданияти (унчалик кўп бўлмаган порциялар ва оқсилга бой таомлар) ҳам соғлом турмуш тарзини таъминлашда муҳим омил ҳисобланади. - Мамлакат аҳолиси пиёда саёҳат қилишни афзал кўришади, буни жуда паст семириш даражаси (3,6 фоиз) ҳам тасдиқлайди. Швейцария – узоқ умр кўриш кўрсаткичи энг юқори мамлакат. Мамлакатдаги ўртача умр кўриш давомийлиги 84 ёшни ташкил этади3. Бу натижага эришишда қуйидаги омиллар роль ўйнаган: - Швейцария шаҳарлари одамларни пиёда юришга мажбурлаш учун мўлжалланган, бир жойдан иккинчи жойга пиёда бориш жуда ҳам қулай. - Бу ерда битта кичкина муаммо бор: йиллик қуёшли кунларнинг камлиги сабаб одамлар Д витамини таблеткасини истеъмол қилиб юришлари тавсия этилади. Тадқиқотдан, шунингдек, соғлом яшаш учун энг қулай бўлган дунёнинг Топ- 20 шаҳри ўрин олган. Биз буни Ўзбекистон мисолида тузиб чиқишга ҳаракат қилдик. Бунда шаҳарларнинг экологик тоза эканлиги ва транспорт воситалари билан таъминланиш даражасига аосий эътибор қаратилди. Рўйхат тадқиқотчининг субъектив фикрларига асосланади. 1. Зомин (Жиззах). 2. Бешариқ (Фарғона). 3. Шеробод (Сурхондарё). 4. Шаҳрисабз (Қашқадарё). 5. Тошкент (Тошкент шаҳри). Зомин – энг тоза ҳавога эга шаҳар Зомин мамлакатимиздаги энг кам ифлосланган шаҳар ҳисобланади. Шу сабаб Зомин энг тоза ҳавога