Совершенствование содержания национальной системы образования на основе программы международной оценки PISA

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада PISA халқаро баҳолаш дастурини миллий PISA халқаро баҳолаш таълим тизимига татбиқ этишнинг ҳуқуқий-меъёрий дастури, асослари ва унинг мазмуни, таълим тизимига таъсиринг миллий таълим тизими, амалий жиҳатлари ёритилиб ўтилган. Шунингдек, мақолада таълим мазмуни, таълим сифати, таълим сифатини баҳолаш халқаро дастурларида иштирок педагогик шарт- этишнинг долзарблиги ва имкониятлари, шароитлар, PISA халқаро баҳолаш дастурининг Ўзбекистон миллий таянч компетенциялар. таълим тизими мазмунини такомиллаштиришдаги йўналишлари ва уларнинг амалий аҳамияти баён этилган. 1 Researcher of Andizhan State University, Doctor of Philosophy in Pedagogical Sciences (PhD). Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 3 № 4 (2022) / ISSN 2181-1415 Совершенствование содержания национальной системы образования на основе программы международной оценки PISA АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье выделена нормативно-правовая база международная применения международной программы оценивания PISA к программа оценки PISA, национальной системе образования и ее содержание, а национальная система также практические аспекты воздействия на систему образования, содержание образования, образования. Также в статье описаны актуальность и качество образования, возможности участия в международных программах оценки педагогические условия, качества образования, направления международной базовые компетенции. программы оценки PISA в совершенствовании содержания национальной системы образования Узбекистана и их практическая значимость. PISA халқаро баҳолаш дастури Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2018 йил 8 декабрдаги 997-сонли Қарори [3] билан амалиётга татбиқ этилди ва Ўзбекистон Республикаси мазкур баҳолаш дастурида илк марта 2022 йилда иштирок этди. Мазкур дастур 2000 йилдан буён халқаро педагогик амалиётга татбиқ этилган. Ўзбекистон Республикасида 2019–2022 йилларда танлаб олинган таянч мактаб ўқувчиларининг баҳолаш дастурига иштирок этишининг ташкилий-методик босқичи амалга оширилди. Халқаро баҳолаш дастури миллий таълим тизимида илк бора тадбиқ этилиши, дастурнинг миллий таълим тизими мазмунини такомиллаштириш билан боғлиқликда илмий-назарий жиҳатлари етарли ўрганилмаганлиги, шунингдек, республикада танлаб олинган таянч мактабларда баҳолаш дастурининг ташкилий-методик босқичида илмий-методик материаллар билан таъминлаш масаласи долзарб бўлиб қолмоқда. Ўзбекистон Республикаси Президентининг “Халқ таълими тизимидаги мактабдан ташқари таълим самарадорлигини тубдан такомиллаштириш чора- тадбирлари тўғрисида”ги Қарорида [1] ўқувчиларга мактабдан ташқари йўналишда ўз билим ва кўникмаларини оширишлари таъкидланган. Хусусан, “замонавий ахборот-коммуникация технологияларини кенг қўллаш орқали ўқувчиларни индивидуал ривожлантиришга қаратилган дастурлар ва услубий материаллардан фойдаланиши, робототехника, мехатроника, муҳандислик ва компьютернинг дастурли таъминоти йўналишларидаги тўгаракларда, таълим туризмида, болалар технопаркларида мавжуд курсларда иштирок этиши, китоб мутолааси учун яратилган шарт-шароитлардан фойдаланиши ва бошқалар белгилаб қўйилган” [1]. Мактабдан ташқари муассасалар халқ таълими тизимининг таркибий қисми ҳисобланадилар ва улар таълим-тарбия беришга мўлжалланган. Миллий таълим тизимига халқаро баҳолаш дастурининг татбиқ қилиниши, баҳолаш дастури концепциясига мувофиқ ўқувчилар таянч компетенцияларини шакллантириш маълум педагогик шарт-шароитларни тақозо этади. Мазкур педагогик шарт-шароитларнинг мавжудлиги, шунингдек, ўқувчиларнинг баҳолаш дастурида қўлланиладиган топшириқларни бажариш бўйича кўникмаларнинг шаклланганлиги баҳолаш дастурида муваффақиятли иштирок этишини 178 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 3 № 4 (2022) / ISSN 2181-1415 таъминлайди. Баҳолаш дастурида иштирок этиб келаётган давлатларнинг баҳолаш дастуридаги натижалари илмий-назарий таҳлиллари шуни кўрсатадики, баҳолаш дастури концепциясига мувофиқ таянч компетенцияларни шакллантириш миллий таълим тизимида педагогик шарт-шароитларни мавжудлигини ва уларнинг тизимли такомиллаштириб боришни тақозо этади. Бунга яққол мисол сифатида 2000 йилги Германия Федератив Республикаси ўқувчиларининг баҳолаш дастуридаги қониқарсиз натижаси (PISA шок) ёки Финляндия, Сингапур давлатлари ўқувчиларининг юқори натижаларга эришиши таълим тизимида таянч компетенцияларни шакллантиришнинг педагогик шарт-шароитлари билан изоҳланади. PISA ҳалқаро баҳолаш дастури Ўзбекистон таълим тизимида халқаро ҳамкорликнинг ривожланиши, жаҳон таълим тизимлари тажрибаларини ўрганиш, баҳолаш дастурларида иштирок этиши орқали миллий таълим тизимини янада ривожлантириш, бу соҳадаги ислоҳотларни самарали амалга ошиши ҳамда уларнинг жадаллашувига таъсир кўрсатиши нуқтаи назаридан аҳамиятли ҳисобланади. Маълумки, таълим соҳасидаги бирор бир таълим инновацияси, технология, тизим, дастур, тамойил ёки уларнинг элементлари бошқа бир давлат миллий таълим тизимига жорий этилар экан, мазкур давлат таълим тизи