Некоторые аспекты эволюции развития системы философского образования

Аннотация

Калит сўзлар: Фалсафий таълимнинг ривожи инсоният тараққиёти фалсафа, билан узвий боғлиқ жараёндир. Фалсафий таълимни янада фалсафий таълим, ривожлантиришда жамиятимиз тараққиётига муносиб тафаккур, ҳисса қўшган буюк мутафаккирлар ва алломаларни илмий- Пифагорлар фалсафий меросини ҳар томонлама ўрганишга алоҳида Иттифоқи, фалсафий мактаблар, эътибор бериш долзарб аҳамиятга эга. Шу боис, ушбу донишмандлик, мақолада фалсафий таълим тушунчаси, фалсафа “тадрижий” босқичлар. таълимининг тадрижий босқичлари буюк алломаларнинг илмий фалсафий меросини ўрганиш орқали таҳлил қилинган бўлиб, Ўзбекистонда фалсафий таълимни ривожлантиришдаги аҳамияти ёритиб берилган. 1 Acting Associate Professor of the Pedagogical Institute of Andizhan State University, Doctor of Philosophy in Philosophical Sciences (PhD). Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 3 № 3 (2022) / ISSN 2181-1415 Некоторые аспекты эволюции развития системы философского образования АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Развитие философского образования – процесс, философия, неразрывно связанный с развитием человечества. В философское образование, дальнейшем развитии философского образования важно мышление, уделять особое внимание всестороннему изучению Пифагорейский союз, философские школы, научного и философского наследия великих мыслителей и мудрость, ученых, внесших достойный вклад в развитие нашего этапы «эволюции». общества. Таким образом, в данной статье анализируется концепция философского образования, этапы эволюции данной основы через изучение научно-философского наследия великих ученых и подчеркивается его значение в развитии философской культуры в Узбекистане. Бугунги кунда фалсафий тафаккурнинг янгиланиши бир жамият аъзосининг ижтимоий қиёфаси, руҳий дунёси, мақсад ва эҳтиёжларининг ўзгариши баробарида жамият тафаккурининг ўзгаришида намоён бўлмоқда. Фалсафий тафаккур тарзи ва йўналишига таъсир кўрсатадиган маълум даражада ғоявий-назарий ролни ўйнайдиган тасаввурлар мавжудки, улар методологик тамойилларда мужассамлашган. Дарҳақиқат, фалсафа турли даврларда дунёнинг ҳар хил мамлакатларидан тўпланган билимларни, тажрибаларнинг якунларини умумлаштиради, яқинлаштиради ва бирлаштиради. Шу асосда фанларнинг яқинлашуви, муаммоларнинг муштараклашуви инсоният илмий ва амалий фаолиятининг кенгайиши учун янги имкониятларни юзага келтиради. Инсон бу тафаккур орқали ўз моҳияти, жамият, табиат, тафаккур ҳақида тизимли билимлар кўникмасини ҳосил қилиш билан чекланмай, улар асосида илмий тафаккур ривожи, амалий фаолияти учун муҳим бўлган умумий хулосалар чиқаришга ҳам интилади. Оқибатда фан учун янги кашфиётлар дунё юзини кўради. Бу эса фаннинг такрорланмас ютуғидир. Сир эмаски, ҳозирги даврда фалсафа фанига бўлган қараш кескин ўзгариб бормоқда. Бугунги кунда фалсафий тафаккурнинг янгиланиши бир жамият аъзосининг ижтимоий қиёфаси, руҳий дунёси, мақсад ва эҳтиёжларининг ўзгариши баробарида жамият тафаккурининг ўзгаришида намоён бўлмоқда [12. P. 90]. Шу ўринда савол туғилади: фалсафа нима учун ўргатилади? Бу саволга жавоб беришда икки хил қарашлар мавжуд. Биринчи қараш аллақачон эскирган. Унга кўра, фалсафа одатий университет мавзуси бўлиб, унинг мақсади фалсафий билим орқали интеллектуал маданиятни шакллантиришдир. Ҳозирги вақтда таълим тизимида жорий этиладиган меъёрлар фалсафани ўқитишнинг мақсадлари бошқача талқин қилиниши кераклигини талаб этмоқда. Ушбу мақсадлар эса инсоннинг шахсий малакаларини шакллантириш билан боғлиқдир. Шахсий ривожланиш мақсадлари билан боғлиқ фалсафага бундай киришнинг зарурлигини Карл Ясперс “инсон бор экан, фалсафага муҳтож бўлади” деб изоҳлаган эди. Ҳар қандай ижтимоий-гуманитар билимлар сингари фалсафа ҳам матн билан ишлайди ва матн маданиятини шакллантиради. Шу нуқтаи назардан қараганда, фалсафага тегишли бўлган ўқув қўлланма ва дарсликларни қайтадан таҳлил қилиш бугунги куннинг долзарб муаммоларидан ҳисобланади. 34 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 3 № 3 (2022) / ISSN 2181-1415 Фалсафа олий таълимнинг турли соҳаларида касбий тайёргарликда алоҳида ўрин тутади. Кейин фалсафанинг вазифаси нафақат шахсий фазилатларнинг шаклланиши, балки муайян шароитларда ҳаракат қиладиган “профессионал – касбий тайёргарлик – кутилмаган келажак” шартларини билишни талаб этади. Ушбу танловга тайёр бўлиш ёш файласуф кадрларнинг қобилият даражаси билан боғлиқликда намоён бўлади. Шу нуқтаи назардан, фалсафий таълим – бу фалсафа соҳасида илмий ва педагогик кадрлар тайёрлаш тизимидир. Фалсафий таълим биринчи бўлиб Пифагорлар Иттифоқи, Сократ мактаблари доирасида пайдо бўлган. Антик даврда фалсафий таълимнинг ривожланишида икки зиддият кузатилади. Улардан бири фалсафий таълимнинг инкор этган оғзаки таълим ва ўз-ўзини тарбиялашга қаратилган софистлар фаолияти бўлса, иккинчиси эса доимий мактабларни ташкил этишда мураккабликлар билан белгиланади. Суқрот Афинадаги уч йиллик фалсафадан дарс берувчи доимий мактабни яратди. Суқротнинг қарашлари диалогга асосланиб, маъно диалектикаси турли ф