Анализ нормативно-правовых актов по защите частной собственности

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада муаллиф хусусий мулкни ҳимоя мулк ҳуқуқи, қилишга оид миллий ва хорижий норматив-ҳуқуқий хусусий мулк, ҳужжатлар ва улардаги асосий қоидаларнинг таҳлилини кўчмас мулк, амалга оширган. Шунингдек, мақолада муаллиф томонидан мулкдор, ер участкаси, хусусий мулкни ҳимоя қилиш соҳасида амалга оширилган хусусийлаштириш, айрим назарий манбаларга ҳам мурожаатлар қилингани давлат ва жамоат эҳтиёжи. ҳолда мулкдорга тегишли бўлган хусусий мулк ҳуқуқини ҳимоя қилишнинг назарий жиҳатларига ҳам эътибор қаратилган. 1 Acting Head of the Department of State law disciplines of Specialized Branch of Tashkent State University of Law. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2022) / ISSN 2181-1415 Анализ нормативно-правовых актов по защите частной собственности АННОТАЦИЯ Ключевые слова: данной статье автор анализирует отечественные и право собственности, зарубежные нормативные акты по защите частной частная собственность, собственности и их основные положения. А также в ней недвижимость, уделяется внимание на некоторые теоретические собственник, земля, источники, в области защиты частной собственности. приватизация, государственные и общественные нужды. Хусусий мулк доимо жамият ва давлат ҳаётида алоҳида ўрин тутган. Айнан кишиларнинг мулкдорлик мавқеи, уларнинг мулкдор сифатидаги фаолияти давлатнинг иқтисодий ривожланиши учун асосий ҳаракатлантирувчи куч ҳисоб- ланган. Хусусий мулк эгаси жамиятнинг тўлақонли аъзоси сифатида ҳам мамлакатдаги тинчлик ва барқарорлик, фаровонлик ва тотувликни таъминлаш тарафдори бўлиб келган ва мулкдор сифатида мамлакатнинг иқтисодий ривож- ланишидан манфаатдор ҳисобланган. Шу сабабли ҳам Ўзбекистон мустақил- лигининг дастлабки кунларидан бошлаб, хусусий мулк ҳуқуқини мустаҳкамлаш, хусусий мулкдорлар синфини шакллантириш, хусусий мулк борасидаги киши- ларнинг тасаввури ва онгини ижобий томонга ўзгартириш, хусусий мулкни мулкнинг бошқа шакллари билан тенглигини таъминлаш борасида қатор ислоҳот амалга оширилди ва бу ислоҳотлар бугунги кунга келиб, хусусий мулкнинг мамлакат иқтисодий ривожланишидаги ҳақиқий етакчи кучга айланишини таъминланади. Айниқса, бу борада қабул қилинган бир қатор қонун ҳужжатлари мустақиллигимизнинг дастлабки йилларида хусусий мулкни тушуниш, эътироф этиш ва кенг жамоатчилик томонидан тан олиниши учун ҳуқуқий асос вазифасини бажарди. Жумладан, 1990 йил 31 октябрда қабул қилинган “Ўзбекистон Республикасида мулкчилик тўғрисида”ги Қонуни [1] биринчи маротаба мулкнинг алоҳида шакли сифатида хусусий мулкни эътироф этган бўлса, 1991 йил 19 ноябрда қабул қилинган “Давлат тасарруфидан чиқариш ва хусусийлаштириш тўғрисида”ги Қонун [2] билан хусусий мулк ҳажмини амалда кўпайтириш ва мулк- дорлар синфини шакллантиришга қаратилди. 1992 йил 8 декабрда қабул қилин- ган Ўзбекистон Республикасининг Конституцияси эса ўзининг 36-моддасида “ҳар кимнинг мулкдор бўлиш ҳуқуқини” белгилаган бўлса, 53-моддаси 2-қисмида “Хусусий мулк бошқа мулк шакллари каби дахлсиз ва давлат ҳимоясида” эканлиги белгиланган. Шу билан бирга, 1993 йил 7 майда қабул қилинган “Давлат уй-жой фондини хусусийлаштириш тўғрисида”ги Қонуни[3] нинг қабул қилиниши мулкдорлар синфини янада кенгайтириш учун замин яратди ва фуқароларга имтиёзли асосларда ўзлари яшаётган уй-жойларини хусусийлаштиришлари ва хусусий мулкдор бўлишлари учун имконият яратди. Ўзбекистон Республикасининг 2012 йил 24 сентябрдаги “Хусусий мулкни ҳимоя қилиш ва мулкдорлар ҳуқуқларининг кафолатлари тўғрисида”ги Қонуни[4]нинг ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2015 йил 15 майдаги “Хусусий мулк, кичик бизнес ва хусусий тадбиркорликни ишончли 492 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2022) / ISSN 2181-1415 ҳимоя қилишни таъминлаш, уларни жадал ривожлантириш йўлидаги тўсиқларни бартараф этиш чора-тадбирлари тўғрисида”ги Фармони[5]нинг қабул қилиниши хусусий мулкни ишончли ҳимоя қилиш тизимини янада кучайтирган бўлса, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2016 йил 5 октябрдаги ПФ–4848-сон “Тадбиркорлик фаолиятининг жадал ривожланишини таъминлашга, хусусий мулкни ҳар томонлама ҳимоя қилишга ва ишбилармонлик муҳитини сифат жиҳатидан яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги Фармони [6] ҳамда Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2017 йил 7 февралдаги ПФ–4947-сон Фармони билан “2017–2021 йилларда Ўзбекистон Республикасини ривожлантиришнинг бешта устувор йўналиши бўйича Ҳаракатлар страте- гияси”нинг қабул қилиниши хусусий мулкни ҳимоя қилишнинг янги босқичини бошлаб берди. Шунингдек, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2019 йил 13 августда қабул қилинган “Хусусий мулкни ҳимоя қилиш ва мулкдорлар ҳуқуқларининг кафолатларини кучайтириш, тадбиркорлик ташаббусларини қўллаб-қувватлаш борасидаги ишларни ташкил қилиш тизимини тубдан такомиллаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар, шунингдек, тадбиркорлик субъектларининг молиявий ресурслар ва ишлаб чиқариш инфратузилмасидан фойдаланиш имкониятларини кенгайтириш тўғрисида”ги