Вопросы воспитания в работы Имама Бухари «Ал-Адаб Аль-Муфрад» («жемчужины адаба»)

Аннотация

Ключевые слова: В этой статье имама Бухари «Аль-адаб аль-муфрад» хадисы, («Жемчужины Адаба»). Этот труд имама аль-Бухари, нравы, содержащий наиболее достоверные хадисы о воспитание, нравственности, представляет собой уникальное собрание, национальные и религиозные ценности. имеющее большое воспитательное значение. Дважды выходило ее арабское издание, а в 1990 г. вышел узбекский перевод работы ученого Ш. Бобохонова. Работа Аль-Бухари содержит 1322 хадиса и повествования в 644 главах, которые несколько раз публиковались в Индии, Турции и Египте. Bugungi kunda bugun yurtimizda diniy-ma’rifiy sohaga katta e’tibor berilmoqda, yoshlarni ajdodlarimizga munosib avlod etib tarbiyalash maqsadida turli ilm maskanlari, markazlar tashkil etilmoqda, bu borada ulkan ishlar qilinmoqda. Islom diniga ulkan hissa qo‘shgan buyuk allomalarimizning benazir merosini ilmiy asosda chuqur o‘rganish, muqaddas yurtimiz zamini azal-azaldan ulug‘ allomalar, aziz avliyolar vatani bo‘lib kelganini yurtdoshlarimiz va xalqaro jamoatchilik o‘rtasida keng targ‘ib qilish, milliy- diniy qadriyatlarimizni asrab-avaylash va rivojlantirish, shu asosda yosh avlodni ezgu g‘oyalar ruhida tarbiyalash, ularning qalbida Vatanga muhabbat va sadoqat tuyg‘usini kuchaytirish bosh g‘oyamizga aylandi. Buyuk allomalar ilmiy merosini fan sohalari bo‘yicha o‘rganish – kunning dolzarb vazifalaridan biridir. Bu haqida 2017-yilning 24-may kuni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Shavkat Miromonovich Mirziyoyevning “Qadimiy yozma manbalarni saqlash, tadqiq va targ‘ib qilish tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi Qarori e’lon qilindi. Ushbu Qarorda “Mustaqillik yillarida xalqimizning qadimiy tarixi va boy madaniyatini tiklash, buyuk allomalarimiz, aziz-avliyolarimizning ilmiy, diniy va ma’naviy merosini har tomonlama chuqur o‘rganish va targ‘ib etish, muqaddas qadamjolarini obod qilish, yosh avlodni ularning ezgu an’analari ruhida tarbiyalash bo‘yicha ulkan ishlar amalga oshirildi va izchil davom ettirilmoqda”[1], – deya alohida ta’kidlab o‘tilgan. Darhaqiqat, o‘tgan yillar davomida yurtimizda yashab o‘tgan ulug‘ allomalar hayoti va ijodini o‘rganishga katta e’tibor qaratildi. Ana shunday buuyk allomalarimizdan biri xalqimizning tarixi va madaniyatini yuksaltirishga, islom dini va hadisshunoslik rivojiga beqiyos hissa qo‘shgan alloma Abu Abdulloh Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriydir. U bugungi avlod uchun ham namuna va ibrat bo‘la oladi. Ismoil al-Buxoriyning asarlari bebaho boylik bo‘lib qolgan ilm xazinasidir. Unda kishilik jamiyatining rivoji uchun zarur bo‘lgan sifatlarning barchasi mujassam ekanligini ko‘ramiz. Ayniqsa, Uchinchi Uyg‘onish davri deb nisbat berilayotgan bugungi kunda bu ma’naviy merosga ehtiyojimiz katta. Imom Buxoriy hazratlarining boy ilmiy meroslari va u zotning islom olamida tutgan bemisl o‘rinlarini keng jamoatchilikka tanitish ishlariga doir Prezident hamda hukumat qarorlari qabul qilindi. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2017-yil 27-mart kuni qabul qilingan “O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi huzurida Imom Buxoriy xalqaro ilmiy-tadqiqot markazini tashkil etish chora tadbirlari to‘g‘risida”gi 2855-sonli Qarori buning yaqqol misoli bo‘la oladi [2]. 239 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2022) / ISSN 2181-1415 Mazkur Qarordan ko‘zlangan maqsad buyuk vatandoshimiz, hadis ilmining sultoni Imom Buxoriyning boy merosi, u zotning jahon sivilizatsiyasi, ilm-fan taraqqiyoti rivojiga qo‘shgan bebaho hissasini chuqur tadqiq etish va keng targ‘ib qilish, yosh avlodni millatlar va dinlararo bag‘rikenglik, o‘zaro hurmat, tinch-totuv hayotni qadrlash va mustahkamlash ruhida tarbiyalash, shuningdek, xalqaro miqyosdagi ma’naviy-ma’rifiy muloqot va hamkorlikni kuchaytirishdan iborat. Imom Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy islom olamida o‘ziga xos alohida hurmat va e’tiborga sazovor, musulmon yurtlari ichida bizga faxr bag‘ishlovchi buyuk ajdoddir. Bu zotning ilm yo‘lida chekkan riyozatlari, hadis ilmining rivojiga qo‘shgan hissalari hamda yaratgan asarlari butun dunyoda tillardan tillarga doston bo‘lgan. Islom dinining birinchi muqaddas manbasi bo‘lmish Qur’oni Karimdan keyingi o‘rinda turuvchi “Al-Jome’ As-sahih” hadislar to‘plami ham shu ulug‘ zotning ko‘p yillik ilmiy faoliyatlari va bu yo‘ldagi ixloslari, islom ummatiga nisbatan tutgan xolis yondashuvlarinng mahsulidir. Imom Buxoriy o‘rta asrlar sharoitida bir millionga yaqin hadisni dunyo bo‘ylab tarqalib ketgan minglab roviylardan birma-bir yozib olib, tekshirib, tasniflab kitoblar ta’lif etish bugungi texnika va keng imkoniyatlar asrida ham hech kimga nasib etmayotgan buyuk xizmat va sharafdir. Bu buyuk muhaddis roviy va isnodlari bilan yoddan bilgan shuncha hadislardan 7,5 mingga yaqinini o‘z “Al-Jome’ As-sahih” kitobida bayon etgan , ushbu kitob esa islom olamida eng ishonchli hadis to‘plami hisoblanadi [3]. Imom Buxoriyning “Al-adab al-mufrad” (Odob durdonalari) asarini tarbiya jarayonida muhim manba sifati