Художественная интерпретация отношений природы и человека в рассказе "Одинокий в горах"

Аннотация

Калит сўзлар: Ushbu maqolada zamonaviy o‘zbek adabiyotining yirik vakili tabiat va inson, “Tog‘dagi Normurod Norqobilovning “Tog‘dagi yolg‘iz odam” qissasida yolg‘iz odam”, qahramon tasvir etilgan inson va tabiat munosabati badiiy ifoda etilgan. ma’naviy olami, badiiy Insonning tabiatga munosabati, bu munosabatlar asnosida tafakkur. qahramonlar ma’naviy-axloqiy olami, ularning dunyoqarashlari adabiyotshunoslik nuqtayi nazaridan tahlilga tortilgan. Художественная интерпретация отношений природы и человека в рассказе "Одинокий в горах" АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье рассматривается вопрос Природа и человек, художественного описания взаимоотношений человека и «Одинокий в горах», природы, переданные в повести «Одинокий человек в духовный мир героя, 1 2st year master's student, Termez State University, Termez, Uzbekistan Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2022) / ISSN 2181-1415 художественное горах» знаменитого представителя современной узбекской мышление. литературы Нормурда Норкобилова. С точки зрения литературы анализируется отношение человека к природе, на основе этого духовно-нравственный мир героев, их мировоззрение Tobora rivojlanib borayotgan hozirgi XXI asrda har bir kishining, insonning olamga, tabiatga ta’sir ko’rsatish jarayoni keskin oshib bormoqda. Inson tabiatning ajralmas qismi bo‘lgani holda uni qurshab turgan tabiat, uning paydo bo’lishi va rivojlanish qonuniyatlarini falsafiy nuqtayi nazardan fahmlashga bo‘lgan qiziqish barcha davlarda dolzarb bo‘lib kelgan. Inson psixologiyasi, ma’naviyatida hayvonot, nabotot, jamodotning tutgan o’rni beqiyosdir. Hozirgi o’zbek nasrida inson va tabiat munosabatlari badiiy talqini haqida fikr yuritilar ekan. Yangi o’zbek adabiyotida o‘zining sermahsul ijodi bilan kitobxonlarning qalbidan joy olgan adibimiz Normurod Norqobilov. O‘zining “Tog‘ odami”, “ Tog‘dagi yolg‘iz odam”, “Qoyalar ham yig‘laydi”, “Ajal chorlagan kun”, “Ovul oralagan bo‘ri”, “Adadsiz adzob”, “Yuzma - yuz”, “Changalzor iti” qissa va “Tovatosh”, “So’nggi bekat”, “Yetim qolgan gullar” hikoyalar to’plamida inson va tabiat munosabatlari juda mohirona tarzda ifodalangan. O’rganish obyekti sifatida olingan, taniqli adib Normurod Norqobilovning bir qator asarlarida inson va tabiat munosabatlari, insonning tabiatni o’ziga qaram qilishga bo’lgan harakatlari va buning salbiy oqibatlarga olib kelishi ifodalangan bo’lsa, boshqa asarlarida inson yana tabiatga qaytishi, tabiatdan o’zini qiynagan muammolarga yechim topishi ifodalangan. Yozuvchi Normurod Norqobilovning quydagi asarlarida inson ruhiyatiga alohida e`tibor bergani, asar qahramonlarini obrazida o’zining o’y-fikrlari bilan kitobxon bilan o’rtoqlashgandek go’yo. Ijodkorning inson ruhiy holati, psixologiyasi, falsafiy o’ylari konkret hukm surgan qissalari va romanlari alohida o’rin tutadi. Misol uchun, “Tog’dagi yolg’iz odam” , ,,Belbog’’ , ,,Yuzma-yuz’’, ,,Tog’ odami’’, ,,Qoyalar ham yig’laydi’’ qissalari, ,,Dasht-u dalalar’’, ,,Qoraquyun’’ romanlari alohida o’rin tutadi. Yozuvchi Normurod Norqobilovning ,,Tog’dagi yolg’iz odam’’ qissasi tahlil va talqin qilinar ekan, asar qahramonlari, epizodlari va obrazlari o’zi alohida majoziy ma’no bildirishi tushuniladi. Asarda inson va tabiatning o’zaro ruhiyati uyg’unlashib ketgandek. Asar qahramonlarini tabiatga bo’lgan o’y-xayoli, dunyoqarashi, fikrlashi, tushunchasiga qarab ikki guruhga ajratish maqsadga muvofiqdir. Omonali, Gulasal, Tog’begi, Irina kabi obrazlar tabiatga bo’lgan jonkuyarligi, tabiatni asrashga bo’lgan ishtiyoqi, unga bo’lgan mehri va tabiat bilan ruhan uyg’unlashib ketishi bilan yaqqol ajralib turadi. Ikkinchi toifaga kiruvchi obrazlar o’zining tabiatga yot ko’z bilan qarashi, faqat o’zini o’ylashi bilan ajralib turadi. Asilbek, Berdiqul, Hamiqul oqsoqol, Omonalining o’gay onasi To’lg’onoy o’y-xayollari mol- dunyo orttirish, buning uchun hech narsadan qaytishmasligi, bunday insonlar haqida Gulasalning quyidagi fikri naqadar to’g’ri ekanligiga amin bo`ladi: ,,Xudo yaratishga yaratib qo’yib, so’ng o’zi hayron qolib yurgan kimlsalar, derdi. Ha, u teran mushohada yuritibgina qolmay, fikrini obrazli yo’sinda ifoda etishga ham usta edi’’. . Asar qahramoni Omonali ham yoshligidan tabiatga yaqin qalb egasi edi. Uning kesib tashlangan tokning tanasida oqqan suvni obrazali tarzda bayon etishi ,,Ayni yoz chillasida otasi o’gay onasi bilan janjallashib qolib , eshigi oldidagi yagona tokni kesib tashlagan. Omonali, bola emasmi, tokni tanasidan oqayotgan selga boshqalar kabi bee’tibor bo’lmay, uni tokning ko’z yoshlari deb o’ylagan va bundan qattiq yozg’irib aytmagan odami qolmagan’’ . Yuqoridagi parchada keltirilgan voqeadan keyin bolaning ruhiyatida o’zgarishlar bo’ladi. Odamlar hattoki otasi uni 370 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2022) / ISSN 2181-1415 tushunmaydilar va mullaga olib borib o’qitadi va momosi bolaga eskicha amallarni qilgach, otasi va o’gay onasiga zahrin