Теоретический анализ междисциплинарного обучения физики в 6-ом классе

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада умумий ўрта таълим мактаблари 6-синф физика, физика курси машғулотларини самарали ташкил этиш ва ўқитиш услуби, ўтказишда фанлараро алоқаларнинг ўрни, уни амалга фанлараро алоқалар, оширишнинг мақсадлари, ўзига хослиги, таълим жараё- мақсад ва вазифалар, билим ва кўникма, нидаги вазифалари ва фанлараро алоқадорлик асосида инновацион инновацион технологияларни қўллашнинг натижалари технологиялар, баён этилган. узвийлик, ўзлаштириш. 1 Teacher at Namangan State University Namangan, Uzbekistan, e-mail: dilmurod0413@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2022) / ISSN 2181-1415 Теоретический анализ междисциплинарного обучения физики в 6-ом классе АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье излагается роль междисциплинарных физика, связей в эффективной организации и проведении занятий методика преподавания, по курсу физики 6 класса в общеобразовательных школах, междисциплинарные цели ее реализации, специфика, задачи в образовательном связи, цели и задачи, процессе и результаты применения инновационных знания и навыки, технологий на основе междисциплинарной связи. инновационные технологии, последовательность, освоение. КИРИШ Таълимда фанлараро алоқаларнинг ўрни жуда каттадир. Чунки фанлараро боғланиш – ўқувчиларнинг мустақил фикрлаш, ташаббускорлик, билимларни пухта ва онгли ўзлаштиришнинг шаклланиши, ижодий тафаккурнинг ўсишига олиб келади. Фанлараро алоқаларнинг турлари, шакллари ва мазмунини намоён қилиш жараёнида ўқувчиларнинг бошқа фанларни қандай даражада ўзлаш- тирганлиги аниқланади ва ўрганилаётган материалларнинг моҳиятини тўла ва чуқур англаб, тушуниб етишини таъминлайди. Шунинг учун физика ўқитишнинг ўзига хос имкониятлари, фанлараро алоқадорликдаги дарсларни ташкил этишнинг самарали йўлларини аниқлаш, дарс ишланмаларини тайёрлаш ва унинг ўқитиш услубини ишлаб чиқиш керак. ТАЖРИБА МЕТОДИ Физикада фанлараро боғланишдан фойдаланиб ўқитиш муҳим аҳамиятга эга бўлса-да, ўқув жараёнида фанлараро боғланиш ўз-ўзидан ҳосил бўлмайди. Бу масала кўп қиррали бўлиб, уни фақат маълум мақсадга қаратилган йўналиш- лардагина амалга ошириш мумкин. Фанлараро алоқа турли фанларни сунъий равишда бирлаштириш дегани эмас, балки уларни ўзаро алоқада ўрганиш, ўргатишда фанлар ўртасидаги умумий ўхшашликни ҳар бирига хос хусусиятни пухта билиб олган тақдирдагина самарали амалга ошириш ҳисобланади. Ўқувчилар ҳодисаларнинг ўхшаш томонларига ва ўзаро боғланишларига кўра бир бутун ҳолда тасаввур қиладилар. Уларда ана шундай тасаввурни ҳосил қилишда ўқув фанларини ўзаро боғлаб ўргатиш муҳим рол ўйнайди. АДАБИЁТЛАР ТАҲЛИЛИ Ўқув фанларини ўзаро боғлиқ ҳолда ўрганиш ўқувчилар билимларини мустаҳкамлашнинг муҳим усулларидан бири сифатида ўқув тарбия жараёнининг ҳам ўзаро алоқада ва биргаликда бўлишини тақозо қилади. Дарсда материални умумлашган ҳолда ўрганиш муҳим педагогик жараён бўлиб, у мавзуда қўйилган мақсадга қараб амалга оширилади. Ўқувчилар фан- ларни ўзаро алоқада ўрганишда битта ўқув фани бўйича олган билимларига нисбатан чуқурроқ ва кенгроқ билимга эга бўладилар. 418 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 04 (2022) / ISSN 2181-1415 Таълим самарадорлиги таълим тизими мазмунининг мақсади ва вазифа- ларига, унинг илмий жиҳати, шу билан бирга, ўқувчиларга мос усуллар ва вазифаларнинг танланиши билан асосланади. Физика курсини бошқа ўқув фанлари билан боғланишини амалга ошириш қуйидаги мақсадларни кўзлайди: – табий-илмий билимларнинг диалектик бирлиги асосида табиат ҳақида ягона қарашни шакллантириш; – билимларни системалаштиришни ташкил этиш; – ўқувчиларда ҳодисалар, тушинчалар, назариялар орасида ҳар томонлама боғланиш борлигини ўрната олиш кўникмасини шакллантириш ва бошқалар. Бу боғланишлар билимларни чуқурлаштиришга ёрдам берувчи сабаблардан биридир [1]. 6-синф физика курсида ўқитиш бошқа синфларда физика ўқитишдан фанлараро боғланишни амалга ошириш бўйича ўзининг сферик хусусиятлари билан фарқ қилади. Биринчидан, физикани ўқитиш эндигина бошлаганлиги сабабли ўқувчиларда физик билимларнинг салмоғи жуда оз. Иккинчидан, ўқувчилар маълум математик билимларга (математика бўйича тайёргарликка) эгаки, физика ўқитувчиси бу (сон тушунчаси, катталикларни ҳарфли белгилаш, тенгламаларни ва графикларни ечиш, сонларни яхлитлаш, юзани ва ҳажмини ҳисоблаш ва шу каби)ларга таяниши мумкин. Учинчидан, ўқувчилар табиатшунослик фанини ўрганган пайтда айрим физика элементлари билан танишганлар ҳамда кузатиш орқали оддий асбоблар билан тажрибалар ўтқазишни ўрганиб олган бўладилар. Тўртинчидан, олтинчи синфда физика ўқиш пайтида зарур бўладиган турли маълумотлар орқали малакаларини меҳнат таълими дарсларида ўргана бошлаганлар. Жумладан, ўлчаш асбобларидан фойдаланиш, жисмларнинг механик хоссалари ва бошқаларни мисол келтириш мумкин. Бу кўрсатиб ўтилганларнинг ҳаммасини ўқитувчи 6-синфда физика дарсига тайёрланган пайтида ҳисобга олиши зарур. Физика ўқитувчиси ушбу билимларни ўргатиш жараёнида ўзаро боғлиқ- ликни амалг