Задачи современного физического образования и проблема использования учебника современной физики

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье основное внимание уделяется учебник физики, модернизации школьного образования не только путем учебное развитие, приобретения учащимися определенного объема знаний, самостоятельное формирования навыков и умений самостоятельного мышление, физические понятия и мышления и принятия решений, умений и навыков. законы, критическое мышление, комплексный подход, работа с учебником. Maktabni zamonaviy modernizatsiya qilish ta’limni nafaqat o‘quvchilar tomonidan ma’lum miqdordagi bilimlarni o‘zlashtirish, ko‘nikma va ko‘nikmalarni shakllantirishga, balki o‘quvchi shaxsini rivojlantirishga, uning bilim va ijodiy qobiliyatlarini ochishga yo‘naltirishni ham o‘z ichiga oladi. Fan-texnika taraqqiyoti, jamiyatni axborotlashtirish sharoitida talabalarni tabiiy fanlarga tayyorlashning roli ortadi. Davlat ta’lim standarti va fizika bo‘yicha o‘quv rejalarida asosiy maktab bitiruvchi- larining tayyorgarlik darajasiga, xususan, quyidagi talablar qo‘yiladi: ilmiy bilish usul- larini o‘zlashtirish; fizik tushunchalar va qonunlarning ma’lum bir tizimiga ega bo‘lish; ta’lim ma’lumotlarini idrok etish va uzatish qobiliyati; fizikaning inson hayoti bilan bog‘liq tushuncha va g‘oyalariga egalik qilish. Ta’lim rivojlanishining hozirgi bosqichida fizika darsligi nafaqat o‘quvchiga tayyor bilimlarni o‘tkazish uchun mo‘ljallangan, balki, eng muhimi, mustaqil fikrlash va qaror qabul qilish ko‘nikma va ko‘nikmalarini shakllantirishda o‘qitishni tashkil etishga hissa qo‘shishi kerak: – olingan ma’lumotlarga tanqidiy munosabatda bo‘lish, hodisalarni mustaqil ko‘rib chiqish ko‘nikmalari, muammolarni hal qilishda ijodiy va kompleks yondashuv. Butun dunyoda maktab ta’limi tizimida yetakchi o‘rin fundamental fanga tegishli bo‘la boshladi va o‘quvchi shaxsi birinchi o‘ringa chiqadi. Aynan fan “inson psixikasini tashkil etuvchi tamoyillardan biri; o‘z faoliyati natijalarini saqlab qolish, qayta topish, doimiy ravishda yangilash, tuzatish, qayta ko‘rib chiqishga qaratilgan. Fizika insoniyat madaniyatining bir qismi sifatida jamiyat taraqqiyotining intellektual darajasini, ilmiy-texnikaviy taraqqiyot darajasini belgilaydi. Fizika fanining alohida o‘rni bor, bu fizik bilimlar metodologiyasi boshqa tabiiy va ijtimoiy fanlar uchun ilmiy qat’iylik va ishonchlilikning ma’lum bir standarti bo‘lib xizmat qiladi. Fizika maktab fani sifatida dunyoqarashning intellektual, konseptual jihatini, tabiatning umumiy xossalari va qonuniyatlari haqidagi g‘oyalarning yaxlit tizimi bo‘lgan dunyoning zamonaviy ilmiy manzarasini shakllantirishda ishtirok etishga chaqiriladi. Fizikaviy bilimlar mazmuni “turdagi tajriba”ning barcha tarkibiy qismlarini o‘z ichiga olishi bejiz emas: a) tabiat haqidagi bilimlar (faktlar, tushunchalar, tamoyillar, modellar, qonunlar, nazariyalar) va faoliyat tajribasi (bosqichlarni bilish). muammolarni hal qilish, tajribalar, kuzatishlar o‘tkazish va h.k.); 490 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2022) / ISSN 2181-1415 b) fikrni ifodalash, eksperimentlar o‘tkazish, bilimlar holatini aniqlash, muam- molarni hal qilish va hokazolarda ifodalangan faoliyat tajribasi; d) bilimlarni tizimlashtirish va izohlash, loyihalarni qurish va qurilmalarni qurish, ijodiy muammolarni hal qilish qobiliyatida ifodalangan ijodiy faoliyat tajribasi; e) axloqiy faoliyat tajribasi; salaflar tajribasiga hurmat, fizikaning rivojlanish tarixi, uning sivilizatsiyaning ma’naviy va moddiy madaniyatiga qo‘shgan hissasini tushunishda ifodalangan. Fizika kursi o‘zlashtirish jarayonida talabalar ilmiy bilimning barcha bosqichlarida – hodisalarni kuzatish va ularni empirik o‘rganishdan boshlab gipotezalarni ilgari surish, ular asosida oqibatlarni aniqlash va xulosalarni eksperimental tekshirishgacha izchil ishtirok etadigan yagona maktab mavzusidir. Maktab o‘quvchisining umumiy rivojlanishida “fizika” quyidagilarni shakllan- tirishga imkon beradi: a) o‘rganilayotgan hodisalarga ko‘p o‘lchovli qarash; b) haqiqatning nisbiyligini tushunish; d) savol va testga moyillik; e) bilimga nisbatan faol pozitsiya; f) asosiyni ikkilamchidan ajratish qobiliyati; g) xatoni tushunish kerakligini tushunish va bu yangi yo‘lning boshlanishi bo‘lishi mumkin; h) inson ongining kuchini his qilish. Demak, “fizika” fanining didaktik imkoniyatlari hamma tomonidan e’tirof etilgan. Ammo fizikani o‘qitishdagi muammolar kamaymaydi. Fizikani o‘qitish jarayonida o‘quvchilar nafaqat tabiat obuektlari, balki darslik matnlari bilan ifodalangan fan obyektlari bilan ham ishlashni o‘rganishlari kerak. Shun- day qilib, fizikani o‘qitish sifati uchun darslik bilan ishlash zarur. Biroq o‘qitish amaliyotida darslikning imkoniyatlaridan to‘liq foydalanilmayapti. Uslubiy adabiyotlar tahlili shuni ko‘rsatadiki, maktab o‘quvchilarining sinfda va uyda darslik bilan mustaqil ishini tashkil etish bo‘yicha tavsiyalar, asosan, uning axborot funksiyasini amalga oshirishga qaratilgan. Ularning tabiati, ko‘pincha, matndan repro- duktiv foydalanis