Лингводидактические критерии использования упражнений и систем упражнений в развитии коммуникативной компетенции учащихся

Аннотация

Калит сўзлар: Тақдим этилаётган мақолада инглиз тили ўқитиш машқлар, методикасида машқлар қўлланилишидаги тил ўқитиш тил ўқитиш методикаси, методлари билан хамоҳанг ўзгаришлар, тушунчанинг машқ тизимлари, методик шархи ва ҳусусиятлари, машқларнинг мулоқот нутқий машқлар, аспект машқлар, компетенциясини оширишдаги аҳамияти, инглиз тили машқлар типологияси. машғулотларида машқлардан фойдаланишнинг назарий асослари борасида сўз юритилади. 1 PhD Student of Fergana State University. E-mail: shokirovaaziza@gmail.com. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2022) / ISSN 2181-1415 Лингводидактические критерии использования упражнений и систем упражнений в развитии коммуникативной компетенции учащихся АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье рассматриваются возможные упражнения, изменения в использовании упражнений в соответствии с методика обучения языку, методикой обучения языку, методологическая дефиниция система упражнений, и особенности понятия, значение упражнений в развитии коммуникативные упражнения, коммуникативной компетенции учащихся и теоретические аспектные упражнения, основы использования упражнений на уроках английского типология упражнений. языка. Инглиз тилини ўқитиш назарияси ва методикаси бир неча асрлардан буён ўрганилиб, ривожлантирилиб келаётганига қарамай кўплаб ижтимоий ва иқти- содий омиллар сабаб ўз долзарблигини йўқотмайди ва ушбу соҳада янгидан- янги изланишлар олиб боришни тақозо этади. Глобаллашув жараёни дунё мамлакат- ларининг ўзаро ҳамкорлиги, турли миллатларнинг интеграциясини тақозо этар экан, ягона мулоқот тили -“Lingua Franca”га эҳтиёж пайдо бўлди. Бу вазифани Англия мустамлакачилиги ҳамда шиддат билан ривожланиб бораётган Америка Қўшма Штатлари таъсирида жаҳоннинг кўплаб давлатларида она тили ва давлат тили ҳисобланган инглиз тили эгаллади. Ривожланган давлатларнинг тажриба- ларини ўрганиш, фан ва технология сохасида эришган ютуқларимизни кўрсата билиш, ватанимизни ривожланган давлатлар қаторидан жой олишининг калити сифатида инглиз тилини ўқитишни такомиллаштириш истиқболларини яратиш республикамиз сиёсатининг муҳим йўналишига айланди. “Хорижий тилларни ўргатишни таълим сиёсатининг устувор йўналиши сифатида ривожлантириш, ушбу йўналишда таълим сифатини тубдан ошириш, соҳага малакали педагогларни жалб этиш ҳамда аҳолининг хорижий тилларни ўрганишга бўлган қизиқишини ошириш…” масалалари доирасида инглиз тилини ўқитиш методикасини такомил- лаштириш ҳам юртимизда янги босқичга кўтарилди. Эндиликда, замон талаби ўлароқ, ўқитувчи ўрганувчиларни тил материали билан таништирибгина қолмай, уларни ўрганилаётган тилда эркин мулоқот қилишга тайёрлайди, яъни инглиз тилининг нутқий кўникмаларини ривожлантириш билан шуғулланади. “Таълим мақсадларидан келиб чиққан ҳолда, нутқ фаолияти турларига мўлжаллаб тил материали танланади, тақсимланади, тасниф қилинади, тақдим қилинади, яъни ўзлаштиришга тайёрланади”. Инглиз тили ўқитиш тарихида қўлланилган “Грамматика-Таржима”, “Тўғри метод”, “Аудио-лингуал метод” каби методларда мақсад алоҳида тил материали – грамматик, лексик ва фонетик бирликни танишириш ва ўргатиш бўлган. Бугунги кунда эса тил материали нутқий кўникмаларни ривожлантириш жараёнида ўрганилади. Нутқ кўникмаларини ўқитиш ва ўрганишда машқлар типологияси ва уларнинг аҳамияти масалалари ҳам лингводидактиканинг долзарб масалаларидандир. Зеро, машқларни бажариш орқали малака ва кўникмалар ҳосил қилиш, уларни ривожлантириш ва такомил- лаштириш амалга оширилади. Ҳар қандай тил билими машқлар воситасида кўникмаларга айлантирилади. Машқларни тўғри танлай билгандагина ўқитувчи 390 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2022) / ISSN 2181-1415 ўрганувчиларга тил кўникмаларини малакага айлантиришга ёрдам беради. Талабаларни асосий ўрганилаётган чет тилида эркин мулоқот қилишга тайёрлар экан, ўқитувчидан тил машқларини таҳлил қилиб,ўэлаштирилаётган нутқий фаолият турини такомиллаштириш учун мўлжалланган материални тез ва қулай эгаллашда энг мақбулларини танлай билиш, уларни тўғри кетма-кетликда жойлай олиш талаб қилинади. Биз тил ўрганишда қандай методдан фойдаланмайлик, бу жараённи унга хос машқларсиз амалга оширолмаймиз.Тил ўқитиш тизимида олиб бориладиган ҳар қандай изланиш, ишлаб чиқилган услуб, ҳар бир методика ўзини машқларда ифода этади. Инглиз тили ўргатиш жараёнининг қайси босқичида бўлмайлик, қайси тил материалини ўргатишга ҳаракат қилмайлик, бу жараённинг машқлар бажаришдан иборат жараён эканлигини кузатамиз.Ўрганилаётган тилда мулоқот компетенциясига эришиш грамматик, лексик, фонетик билимларни эгаллаш, нутқий кўникмаларни машқ қилиш билан бир қаторда ўрганилаётган тилнинг лингвокултурологик ҳусусиятларидан ҳам хабардор бўлишни талаб қилади. Демак, замонавий инглиз тили дарсликларидаги материаллар ва машқларда лингвокултурологик хусусиятлар ҳам қамраб олингандагина талаба- лар ўрганилаётган тилни тўлиқ тушуниш ва фикрини тўлақонли баён қилишга эришадилар. Бу эса, ўз навбатида, нутқий