Особенности развития экологической культуры у подростков

Аннотация

Ключевые слова: в нашем исследовании важно учитывать школьников и возрастная группа, их индивидуальные возможности для реализации процесса психология, формирования экологической культуры. Принимая во физическое воспитание, внимание возрастную динамику сформированного экологическая культура, субъектно- отношения к природе, учитывая возрастную динамику непрагматический тип, отношения к природе, разработанную С.Д. Дерябо, подростковый возраст, В.А. Ясвиным, мы соглашаемся с авторами, что это школа, наиболее оптимальный возраст для эффективного родители. воспитания экологической культуры. Mazkur yosh toifasida rivojlanishning qonuniyatlarini tushunishning asoslari psixologiyada, T.V. Korosteleva, A.A. Pleshakov, I.T. Suravegina, A.N. Nyudyurmagomedov, N.N. Moiseev, B.T. Lixachev, I.I. Mazur, O.N. Kozlova, A.N. Rijova, I.N. Rijkov, T.G. Saidov, G.A.Serebrennikova, A.X. Tambiev, A.D. Ursul, G.V. Usova, U.M. Xaybulaeva, R.R. Shayxiev, F.M. Kadirova, N.M. Mammadov, I.D. Zverev ishlarida bayon qilingan. V.A. Yasvin shunday deb hisoblaydi, bolaning tabiat olamiga munosabati dinamik ekanligini ta’kidlaydi. Kichik o‘spirin yoshida munosabatning subyektiv-nopranmatik tipining “kirish” komponenti ustunlik qiladi: o‘spirinlar har qanday ahamiyatli faoliyat jalb qiladi, u tabiatni asrashga, faqat foydani ko‘zlamasdan uning bilan munosabatda bo‘lishga tayyor. O‘spirinlik krizis tabiatga subyektiv munosabat krizisi sifatida anglanadi–amaliy obyektiv-pragmatik tip keskin birinchi planga chiqib oladi. O‘spirinlar ekologik yaratish faoliyati tayyor, ular ekologik tarbiyaga buriluvchan, deb hisoblaydi olim-tadqiqotchilar I.V. Anisimov, V.S. Kuchmenko, N.S. Yulina, A.V. Yablokov, S.A. Ostroumov, I.S. Yakimanskaya, N.E. Yakubova, B.E. Bixovskiy, Ye.V. Kozlova, M.A. Kozlov, I.B. Litinetskiy, M.P. Shilov, S.D. Abduraxmanov. Olimlar tomonidan o‘spirinlarning faoliyatining o‘ziga xosliklari ta’kidlanadi: “Mahsuldor faoliyatning mualliflik yo‘nalishga egaliglik” “ijtimoiy faollikning yangi turlarini qidirish; “o‘spirinning yetakchi faoliyati – kattalar bilan ijtimoiy muloqotining yangi usullarining shakllanishi”; “o‘spirinning yetakchi faoliyati ijtimoiy-ma’noli munosabat sifatida” “o‘spirinning yetakchi faoliyati intim-shaxsiy munosabat sifatida” I.R. Aleksandrova, A.V. Smol’yanov, Yu.K. Babanskiy, A.G. Bannikov, A.A. Vakulin, A.K. Rustamovlar qayd etib o‘tadilar. O‘spirin tezkor natijaga intiladi, unga kelgusi harakatining natijasini ko‘rish, uni tengqurlari bilan muhokama qilish, o‘zini namoyon qilish talabini qondirish ahamiyatli, u esa hislarining ichki vaziyatining akslanishi sifatida refleksiyasining keskin ortishida namoyon bo‘ladi. Mazkur yosh toifasi uchun muhimi–o‘z imkoniyatlariga boshqalarning bahosini olish. Kattalar bajaradigan ishlarga o‘xshash ishlarga yo‘nalganlik, real foyda beradigan va jamoa bahosini oladigan faoliyat turlarini qidirish kelib chiqadi. O‘quvchilar o‘tish davridayoq (15–17 yoshi) o‘zini real “katta yosh” sezish imkoniyatini olishi kerak. Pedagoglar o‘spirinlar o‘zini aynan “katta yosh” sezishini, shuningdek, o‘z qobiliyatlarining yetishmovchiligini va o‘z qobiliyatlarining chegarasini belgilab olishlari uchun har xil sharoitlarni yaratishi kerak, deb hisoblashadi mualliflar jamoasi Z.P. Vasil’tsova, A.G. Bulatova, G.N. Volkov, A.M.G aleeva. Bunday vaziyatlarni 151 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 3 № 2 (2022) / ISSN 2181-1415 o‘quvchilarning o‘qituvchilar va sinfdoshlari bilan o‘zaro munosabatlarini sezilarli darajada qayta tuzish, masalan, har xil yosh toifali hamkorlik va nazorat va baholashning maxsus usullari bilan amalga oshirish mumkin. Bu davrda ahamiyatli faoliyatning samarali differensatsiyasi – ta’lim va ijtimoiy harakatlardan boshlab to devonalik va mayda anti ijtimoiy harakatlargacha boshlanadi. Differensatsiyaning ichki kriteriylari bolaning muvaffaqiyatli, agar muvaffaqiyatli bo‘lmasa, erkin, demak, mustaqil faoliyat turini qidiring, deb hisoblaydi A.N.Rikov. Ekologik faoliyatda o‘spirin shaxsining jismoniy dars jarayonida shakllanish xususiyatlariga mos ekologik madaniyat tarbiyalanadi. Faoliyat shaxsning rivojlanish jarayoni, demak, o‘spirinlarning ekologik madaniyatini aniqlaydi. O‘spirin emotsional sohasi ushbu davrda ochiqligi, kuchi, bevositaligi, turg‘unligi bilimi xarakterlanadi. Tabiat bilan munosabatida unga emotsional munosabati birinchi planga chiqadi, ammo bunda munosabatning bir butunligi bo‘lmaydi, chunki u har xil o‘quv predmatlariga «sochib» yuborilgan. Ushbu yosh davrida, deb yozadi A.V. Vorontsov, muloqotlarda qiyinchiliklarga, jumladan, yopiqlik, negativizm, konfliktlilik, emotsional muvozanatsizlik, o‘z kuchiga ishonmaslik kuzatilib, tashvishlanish va tinchsizlanish bilan qavatlashadi. Ushbu xususiyatlarni hisobga olgan holda, pedagoglar va o‘quvchilar orasida alohida munosabatlarni o‘rnatishdan tashqari, tengdoshlari bilan muloqotlarini tashkil qilishga e’tibor qaratish kerak, bu esa o‘qishning alohida (masalan, loyiha