Светские взгляды на развитие инженерного образования на основе современного STEAM-образования

Аннотация

Ключевые слова: Подход, основанный на современном STEAM-образовании, STAEM-образование, представляет собой сочетание фундаментальных и STAEM-подход, практических знаний, современных технологий, а главное, их инженер, эффективное использование в практических целях образование, современное, становится ключевым критерием появления новых экономика, профессий и инновационной инженерной деятельности. В технология. результате возникает новый подход к инженерному образованию, рассматривается в статье. STAEM ta’limiga yondashuvni amalga oshirish globallashuv jarayoni, giper- konkurensiya, demografik vaziyat ilmiy texnologiyalarning shiddat bilan rivojlanib borayotganligi va ularning murakkab tus ola boshlaganligi muhandislarning jamiyatdagi rolining oʻzgarishiga jiddiy ta’sir koʻrsatmoqda. Global bilimlar iqtisodiyotning (global knowledge ekonomy) texnologik ehtiyojlari, muhandislik ta’limiga qoʻyiladigan talablarni tubdan oʻzgartiradi. Ular muhandisning tor doiradagi mutaxassislikka oid ilmiy-texnik va muhandislik predmetlariga nisbatan kengroq boʻlgan koʻlamdagi tayanch kompeten- siyalarning egallanishini talab etadi. Iqtisodiyotning raqobatbardosh boʻlishi va milliy xavfsizlikning ta’minlanishi uchun texnologik innovatsiyalar ahamiyatini anglashning rivojlanib borayotganligi muhandislik faoliyatining yangi ustuvor yoʻnalishlari shakl- lanishini taqozo etmoqda [1]. Fundamental va amaliy tadqiqotlarning bir-biriga yaqindan ta’sir koʻrsatishi, ularning bir-biriga kirishib borishi (hatto alohida loyihalar komplekslari doirasida ham), yangi texnologiyalarning yuqori darajadagi predmetlararo va multipredmetlararo xususiyatga egaligi (the highly interdisciplinary nature of new technologies), yangi sohalardagi kompleks muammolarni hal etish imkonini beradigan kiberinfrastrukturalar (the hardware, software, systems, people, policies) muhandislik faoliyatining yangi paradigmalari yaratilishini talab qiladi. Bundan tashqari, talabalarning ilmiy-texnik karyerasiga nisbatan qiziqishlarining soʻnib borayotganligi, mamlakat ichida muhandislik faoliyatining diversifikatsiyasi kabi omillar muhandislik faoliyatiga an’anaviy yonda- shuvlarning hayotiyligi haqidagi masalalarni kun tartibiga olib chiqmoqda. STAEM ta’limiga yondashuvni amalga oshirish yangi texnologiyalar (masalan, nano-bio-info- kogno), zamonaviy jamiyatda yuzaga kelayotgan tizimli majmuaviy mega muammolar (complex mega systems problems), shuningdek, yangi paradigmalarni, masalan, Super Computer (SmartMat*Mech), Simulation and Optimization Based Produkct Development, Digital Manufacturing, keng intellektual diapazonga va koʻplab yoʻnalishlar boʻyicha jahon miqyosida asosiy kompetensiyalarga ega boʻlgan, an’anaviy muhandislik pred- metlari doirasida “oʻralib” qolmagan mutaxassislarning multipredmetli jamoalarini shakllantirishni talab qiladi. О‘zbekiston oliy o‘quv yurtlarida ushbu STAEM ta’limi yondashuvni amalga oshirish talabalar mustaqil ta’limini amalga oshirishda muyyan darajada xizmat qiladi. Bu о‘z-о‘zidan о‘sib kelayotgan yoshlarimizni kelajakda kashfiyotchi olimlar bо‘lib yetishishiga imkoniyatlar beruvchi yondashuvdir. Shunday ekan, STAEM fanlarni “jonli” 184 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2022) / ISSN 2181-1415 ko‘rinishga keltirishda modellashtirish va raqamlashtirishdan foydalanish zaruriyati paydo bо‘ladi. Ushbu jarayonlarni amalga oshirishda turli blok-sxemalar, modellashtirish va raqamlashtirish imkonini beruvchi kompyuter dasturlari fanlar xususiyatidan kelib chiqib amalga oshiriladi. Mamlakatimiz ijtimoiy rivojlanishining barqarorligini, xavfsizlik, ijtimoiy muvaffaqiyatini ta’minlashda ilmiy texnologik innovatsiyalarning roli kun sayin oshib bormoqda. Shuning uchun ham muhandislik amaliyoti muammolarni an’anaviy yechish yoʻllari va loyihalash koʻnikmalaridan ilmiy-ta’limiy, innovatsion texnologik, ijtimoiy- iqtisodiy, ma’naviy, huquqiy, multimadaniyatli va ekologik maydonda kompleks innovatsion yechish yoʻliga oʻtishi lozim [2]. STAEM yondashuvli innovatsion muhan- dislik ta’limiga oʻtishning asosiy shartlari sifatida metodologiya va muhandislik ta’limi mazmunini “Fan-muhandislik ta’limi – ishlab chiqarish-innovatsiyalar” yagona milliy kompleksi shakllanishi doirasida innovatsion bilimlar iqtisodini shakllantiruvchi zamonaviy muhandislik an’analari va yondashuvlari asosida yangilashni e’tirof etish lozim. Oʻzbekiston hamda xorijiy mamlakatlar ta’lim dasturlarining eng yaxshi analog- larini aniqlash, “eng yaxshi amaliyotlar”ni, yuqori kurslarida Oʻzbekiston va xorijiy ishlab chiqarish korxonalarining buyurtmalari boʻyicha muhandislik tayyorgarligini amalga oshirish vositalari orqali “benchmarking” (inglizcha soʻz boʻlib-Benchmarking) – etalon koʻrsatkichlar asosida tahliliy mos qoʻyish lozim. U oʻzida teng holatda ikkita jarayonni – baholash va mos qoʻyishni jamlaydi) prinsipidan foydalanish, ilgʻor ishlab chiqarish korxonalarining jahondagi yetakchi konsepsiyalari va texnologiyalarini, gʻ