Эволюция развития волейбольного вида спорта (история, развитие, чемпионаты мира Олимпийские игры)

Аннотация

Калит сўзлар: Ushbu maqola voleybol sport turning rivojlansh tarixi bir ilk voleybol tarixi, ommaviy necha yillarni o`z ichiga olgan bo`lib, bugungi kunda bu sport sport,sog`lom xayot, turning еr yuzida shuningdek mamlakatimizda qay darajada zamonaviy voleybol, rivojlangan va uning zamonaviy qonun qoidalari to`g`risida so`z chempionatlar, zamonaviy voleybol qonun-qoidalari. yuritilgan. Эволюция развития волейбольного вида спорта (история, развитие, чемпионаты мира Олимпийские игры) АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье, рассматривается история развития история первого волейбольного спорта на протяжении многих лет. волейбола, массовый Анализируется, современные тенденции регулирования 1 Uzbekistan State Physical Education and sports university, Chirchik city, Uzbekistan E-mail: mamatovam78@gmail.com Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 01 (2022) / ISSN 2181-1415 спорт, здоровый образ спортивных правил и насколько этот вид спорта жизни, современный регулируется в международном спортивном волейбол, чемпионаты, законодательстве. современные правила волейбола. Ishning dolzarbligi: O‘zbekiston hukumati so‘ngi yillarda mamlakatda jismoniy tarbiya va sportni rivojlantirishga katta e’tibor qaratmoqda. Insonning ma’naviy va jismoniy jihatdan kamolotga еtishida jismoniy tarbiya va sportning axamiyati beqiyos. Shu sababdan O‘zbekistonda sport davlat siyosatining muxim yo‘nalishlaridan biriga aylandi. Sog‘lom avlodni tarbiyalash uchun jismoniy tarbiya va sportni yuksak ilmiy saviyada takomillashtirish lozim. Prezidentimiz Sh.M.Mirziyoyevning sayi-harakatlari natijasida O‘zbekiston sportchilari ham jahon sport maydonlarida yuksak natijalarga sazovor bo‘lishda hamda katta muvoffaqiyatlar qozonishmoqda. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining jismoniy tarbiya va ommaviy sportni va olimpiya harakatini rivojlantirish, chora tadbirlari to‘g‘risidagi 2017 yil 3-iyundagi PQ-3031 sonli qarorida mamlakatimizda ommaviy sportni va olimpia xarakatini rivojlantirish, olimpizm g‘oyalarini keng targ‘ib etish, respublikamizda olimpiya sport turlarini yanada takomillashtirish, shuningdek, jamiyatda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish, aholining keng qatlamini ayniqsa yoshlarni jismoniy tarbiya va sport bilan shug‘ullanishga jalb etish mamlakat sportchilarini Olimpiya va Osiyo o‘yinlari, jahon va osiyo chempionatlari hamda boshqa yirik xalqaro sport o‘yinlarida muvoffaqiyatli qatnashishlarini ta’minlash, maqsadida qator ishlar olib borilmoqda. Hozirda voleybol sporti eng ommaviy sport turlari qatoriga kiradi. Bu sport turi dastlab paydo bo‘lish davrlari XVIII asr oxrlariga to‘g‘ri keladi. Tadqiqotning maqsadi. Voleybol sport turini qay darajada rivojlanganligini aniqlab, turli usullar yordamida(mashg`ulot.musobaqa)bu sport turini yana ham ommalashtirish va omma o`rtasida sportni targ`ib qilish hisoblanadi. Tadqiqotning obeykti. Voleybol 1895 yilda Amerika qo‘shma shtatlarining Massachusets shtatidagi Xoliok shahrida yosh xristianlar ittifoqini jismoniy tarbiya bo‘yicha rahbari Vilyam Morgan tomonidan yaratilgan. U voleybol o‘yinini oddiy, ko‘p mablag‘ sarflamasdan tashkil etishni ko‘zda tutib yangi o‘yinning qoidalarini ishlab chiqdi. Oʻyin nomini avvaliga mintonett deb nomladi. 1896 yilda Springfild shaxridagi kollej direktori doktor Alfred Xalsted bu o‘yinga “voleybol” deb nom berdi. “Voleybol” inglizcha so‘z bo‘lib, o‘zbek tilida “parvoz qiluvchi to‘p” degan ma’noni bildiradi. 1897 yilda tadbiq etilgan ba’zi bir o‘yin qoidalari quyidagicha edi: Maydoncha chegaralari 7,6 x 15,1 sm. To‘rning o‘lchamlari 0,65 x 8,2 m, balandligi 198 sm . To‘pning vazni 340 g, aylanasi 63,5 – 68,5 sm. O‘yinchilarning soni esa chegaralanmagan edi. 1895-1920 yillar voleybol o‘yini rivojlanishining birinchi bosqichi bo‘lib hisoblanadi. O‘yinning boshqa davlatlarda vujudga kelishi va rivojlanishi quyidagicha keltirilgan: 1900 yil – Kanada, 1908 yil – Kuba, 1909 yil – Puerto-riko, 1910 yil – Peru, 1917 yil – Braziliya, Urugvay, Meksika, Osiyoda 1900-1913 yillar – Yaponiya, Xitoy, Filippinda, 1914 yil – Angliya, 1917 yil – Fransiya davlatlarida rivojlana borgan. Tadqiqotning vazifasi: Voleybol sport turi paydo bo`lganidan boshlab xozirgacha bo`lgan o`zgarishlar Voleybolning mamlakatlarda qay darajada rivojlanganligi va uning ommaviy sportga aylanib ulgurganligi. 85 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 01 (2022) / ISSN 2181-1415 Hozirgi zamonaviy voleybolda eng rivojlangan mamlakatlar, Jaxon chempionatlari va Olimiyada o`yinlari. Voleybol sobiq ittifoqda 1920-1921 yillarda o‘rta Volga (Qozon, Nijniy Novgorod) da tarqala boshladi. 1922 yildan boshlab voleybol Vseobuch (Umumiy harbiy tayyorgarlik) tarkibiga kiritildi. Moskvada voleybol bilan muntazam shug‘ullanishga san’at va teatr vakillari kirishdilar. 1923 yilda tashkil etilgan «Dinamo» jamiyati sportning boshqa turlari bilan bir qatorda voleybolni ham targ‘ib qila boshladi. Xuddi shu yillarda voleybol Uz