Причины, факторы и проявления профессиональной некомпетентности у военнослужащих

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада ҳарбий хизматчилардаги касбий бузилиш- ҳарбий хизматчи, нинг педагогик-психологик жиҳатлари тўғрисида фикр деформация, юритилади. Касбий бузилишнинг юзага келиш сабаблари, бузилиш, омиллари ва унинг намоён бўлишини ёритишга ҳаракат омиллар, касб психологияси, қилинган. Ҳарбий хизматчилар касбий бузилишининг прогресс, юзага келишига хизматда кўп йиллар бўлиши, иш регресс, жойидаги муҳит ва бошқа сабаблар тўғрисида фикр характер, юритилган. темперамент. 1 Professor, Doctor of Pedagogical Sciences, University of Public Safety of the Republic of Uzbekistan, Tashkent, Uzbekistan 2 Lecturer at the University of Public Safety of the Republic of Uzbekistan, Tashkent, Uzbekistan Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2022) / ISSN 2181-1415 Причины, факторы и проявления профессиональной некомпетентности у военнослужащих АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье рассматриваются педагогико-психологические военнослужащий, аспекты профессиональных расстройств у деформация, военнослужащих. Сделаны попытки пролить свет на авария, причины, факторы и проявления профессиональной факторы, профессиональная некомпетентности. Многолетняя служба, условия на психология, прогресс, рабочем месте и другие причины были рассмотрены для регресс, возникновения профессиональных проступков в персонаж, вооруженных силах. темперамент. Ҳар қандай касб эгаларида бир касбда узоқ йиллар ишлаши оқибатида касбий бузилиш, зерикиш юзага келади, энг асосийси, бундай бузилиш касбнинг моҳияти билан боғлиқ бўлса, бошқа томондан эса касб эгасининг индивидуал ўзига хослиги, характери, дунёқараши, атроф-муҳитнинг унга таъсирига, ёшига, жинсига, иш жойининг жойлашган жойига, оиласига, устоз-шогирд муносабат- ларига ва бошқа омилларга кўп жиҳатдан боғлиқ бўлади. Ҳарбий хизматчилардаги касбий бузилиш деганда нимани тушунишимиз мумкин, бунга турли таърифлар бор, лекин фанда унинг лўнда мазмуни, бизнингча, қуйидагича: “Ҳарбий хизматчининг касбий фаолиятидаги салбий ўзгаришдир” (таъкид А.Э.) салбийликнинг юзага келишига сабаб бўлувчи бир қанча омиллар бор , бунга биз юқорида қисман тўхталиб ўтдик, лекин бундай омиллар географиясини янада кенгайтиришимиз мумкин, касбнинг моҳиятидан келиб чиқиб касбий бузилишининг натижасини биз ҳарбий хизматчининг касбий вазифаларини бажаришларидаги салбийликда кўришимиз мумкин бўлса, бошқа томондан эса ҳарбий хизмат жараёнидаги ижтимоий муносабатларда ҳам кўринади. Ундан ташқари, ҳарбий хизматдан бошқа вақтлардаги муносабатларда ҳам намоён бўлиб қолади. Касбий деформациянинг ҳарбий хизматчиларда намоён бўлиши очиқ ёки ёпиқ ҳолатда намоён бўлади, яъни очиқ ҳолат ҳарбий хизматчиларнинг хизмат жараёнидаги хатти-ҳаракатларида, ижтимоий-ҳуқуқий муносабатларида, энг асосийси, хизматга муносабатларининг натижаларида кўринади. Ёпиқ ҳолатда касбий деформациянинг намоён бўлиши, энг аввало, ижтимоий-ҳуқуқий, касбий муносабатларга киришишда намоён бўлиши билан бирга, қўйилган вазифаларни бажаришдаги хатти-ҳаракатларида ҳам намоён бўлиб борди. Кўпгина педагогика, психология соҳасидаги тадқиқотчиларнинг [1] изланишларида касбий дефор- мацияни қуйидаги омилларга бўлиб ўрганишга ҳаракат қилишган: а) объектив омиллар, бунга иш жойидаги, жамиятдаги ўзгаришлар билан боғлиқ бўлган жараёнлар; б) субъектив омилларга ҳарбий хизматчини шахс сифатида ўзига хос характери, темпераменти; в) хизмат вақтида бажараётган вазифасининг моҳиятидан келиб чиқади ва унинг ҳарбий хизматчи руҳиятига таъсири, баъзида хизматни ўзи хоҳлаб танламаганлиги ҳам таъсирини кўрсатади. Бунинг натижасида доимо ўзининг фаолиятидан қониқмаслик ҳисси юзага келади. Бу эса, ўз навбатида, албатта, касбий бузилишга [2] олиб келади. 31 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 02 (2022) / ISSN 2181-1415 Касбий бузилишнинг хавфли томони шундаки, ушбу жараён баъзи бир ҳарбий хизматчиларнинг шахсий ҳаётига, оиласига ҳам кириб боради. Натижада, оилаларнинг парокандалигига сабаб бўлиши мумкин. Касбий деформациянинг ҳарбий хизматчиларда юзага келишига бошма-бош, ёки, энг аввало, касбий фаолиятга мослаша олмаслик ёки ўта секин мослашиш ҳам сабаб бўлиши мумкин эканлигини ҳарбий хизматчилар билан бўлган бевосита ва билвосита суҳбатларда билдик. Касбий деформациянинг юзага келиши ҳарбий хизматчиларнинг касбий фикрлашида ҳам ўзгаришлар мавжудлигини биз уларнинг фаолиятини бевосита кузатишларимиз натижасида кўрдик. Касбий деформациянинг юзага келган- лигини биз қуйидаги психологик хатти-ҳаракатларида кўрамиз, яъни асаб жараёнидаги ригидликда [3], ахлоқидаги қўполликда, касбий мотиватциянинг торлигида, ахлоқидаги бузилишларда, ақлий ривожланишидаги баъзи бир деярли сезилмайдиган хатти-ҳаракатларида энг асосийларидан бири танқидни кўтара олмаслигида, танқидни тўғри тушунмаслигида, қабул қилмаслигида. Касбий деформациянинг юзага келишига ҳар бир касбнинг ўзига хослигининг ва моҳиятининг таъсири бор. Энг асосийси, кўп ҳолларда иш вақти, кун тартиби белгиланмаганлиги, лекин унга доимо ҳам рио