К содержанию
РецензированоRU1920

Музыкальное искусство в БНСР: визит известных артистов и певцов (1920-1924 гг.)

Nodira RADJABOVA

Общество и инновации · 3 · 116-120 · 1920

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье на основе источников национальная музыка, проанализирована деятельность образовательных концерт, учреждений в области музыки и искусства в 1920– оркестр, 1924 годах, достигнутые значительные сдвиги в развитии кашгарская мелодия, музыкант, культуры, образования, науки и искусства в Туркестанском марш, крае. Особое значение имеет пропаганда узбекского мелодия, национального искусства известными представителями национальный дух, искусства своего времени. Сын Абдурауфа Абдурахима, гастроль, Фитрат, был одаренным человеком, который внес вклад тенденция, почетный гость, почти во всех областях науки. Как поэт, писатель, восточный, драматург, литературовед, лингвист, переводчик, историк, ритуал. философ, востоковед, музыковед и крупный государственный деятель, он проявил самоотверженность в донесении музыкальной науки до молодого поколения. Вся деятельность Фитрата неразрывно связана с воспитанием и просвещением молодежи. После возвращения из-за границы в Бухару в 1914 году он стал членом движения джадидов и принимал активное участие в реформировании системы обучения в медресе, открытии новых методических школ, выпуске газет и журналов, приобщении молодежи к светской культуре, а также преподавании им истории национальной музыки. Ma’lumki, BXSR hukumati davrida Turkiston o‘lkasida madaniyat, maorif, fan hamda san’at rivojida muhim siljishlar ro‘y berdi. Yurtimizning ilg‘or ziyolilari o‘lkani zamonaviylashtirish, dunyoning taraqqiy qilgan mamlakatlari darajasiga olib chiqish maqsadida o‘zlaridagi kuch-quvvatni, bilim va tajribani imkon qadar ishga soldilar. Xalqimizning ota-bobolaridan meros bo‘lib qolgan milliy his-tuyg‘u va qadriyatlar bilan yo‘g‘rilgan dostonchilik, qo‘shiqchilik san’atini yangi ruh bilan boyitish, yangidan yangi qo‘shiq va kuylar ijod qilish yo‘lida ham xayrli ishlar amalga oshirildi. Umuman, Sharq musiqasi va unda salmoqli mavqega ega bo‘lgan o‘zbek milliy musiqa san’ati ozodlik va istiqlolga chorlovchi milliy jihatlari bilan sayqal topdi. 117 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 01 (2022) / ISSN 2181-1415 Jumladan, 1920-yilning kuzida Buxoroda amirlik tartibi ag‘darilganidan so‘ng BXSR hukumati madaniyat tarmoqlaridan biri musiqa san’ati rivojiga ham alohida e’tibor qaratdi. Hukumat a’zosi bo‘lgan dramaturg, mashhur yozuvchi va olim Abdurauf Fitrat (1886–1938) tashabbusi bilan Buxoroda 1921-yilda bir yillik tahsil beradigan musiqa maktabi ochildi. Musiqa maktabi A. Fitratning uyida ochilgan bo‘lib, unda tahsil oluvchi 50 nafar o‘quvchilarga har oyda 15 oltin so‘m miqdorida stipendiya, tekin oziq-ovqat, kiyim-kechak beriladigan bo‘ldi. Buxoroning mashhur cholg‘uchilari, sozandalari, hatto, sobiq amir saroyi san’atkorlari ham o‘quvchilarga dutor, rubob, nay, g‘ijjak kabi musiqa asboblaridan dars berganlar. Musiqa maktabida Yevropaning (rus) musiqashunoslari ham o‘quvchilarga tahsil berish uchun taklif etilgan. 1923-yilda ushbu musiqa maktabi- ning bir yillik faoliyati yuzasidan hisobot konserti bo‘lib, u o‘zining tomoshobinlarida katta taassurot qoldirdi. Hatto, Buxoro Respublikasi hukumati Maorif nozirligi qarori bilan “duxovoy orkestri” tarkibida mavjud bo‘lgan cholg‘u asboblarini chalishni o‘rgatadigan maxsus dorilmusiqa kursini ham ochgandi. Musiqa maktabi o‘quvchilari “Yetimxon” teatri bino- sida bir yillik tahsildan so‘ng o‘zlarining hisobot konsertlarini namoyish etishgandi. 1921-yil dekabr oyi boshlarida Boshqird qo‘shiqchisi Aziz Alhamid (Almahmud) va tatar musiqachisi Saydashev Eski Buxoro shahridagi “Yetimxon” teatrida birgalikda konsert bergan. Adib A.S. Cho‘lpon (1897–1938) konsert ishtirokchisi sifatida ular kuy va qo‘shiqlarida sharqona ruh mavjud emasligi, o‘zbek kuy va qo‘shiqlari buzib kuylan- ganligini qayd etgan. Bu konsertda qoshg‘archa kuy va qo‘shiqlar ovro‘palashgan rus va Ovro‘pa kuylariga tatar kuylari aralashtirilib atala pishirgan Saydashev ruhsiz edi. – deb yozgandi ijodkor. Buxoro shahrida 1922-yilda muallimlar tayyorlov kurslari (uch oylik, olti oylik) tashkil etilib, ularda sobiq amirlik zamonida mudarrislik qilganlardan ham foydalanildi. O‘sha yili muallimlar tayyorlash kursida 52 nafar talaba imtihondan o‘tib, Buxorodan tashqari shulardan 4 nafari Qarshiga, 2 nafari Qorako‘lga, 3 nafari Qarkiga yuborilgan. Qarkiga yuborilgan 3 nafar muallimdan 2 nafari musiqa muallimi bo‘lgan. 1922–1923-o‘quv yilida Respublikada 60 ta boshlang‘ich, ixtisoslangan, o‘rta maktablar bo‘lsa, 1923–1924-o‘quv yilida 90 ta o‘quv yurti bo‘lgan. Shulardan 7 ta musiqa maktabi ham faoliyat yuritgan. 1923-yilda Buxoro shahrida Forobiy nomida musiqa konservatoriyasi ochilgan. 1923–1924-o‘quv yilida ushbu konservatoriyada 75 ta o‘quvchi tahsil oldi. O‘quvchi- larning 55 foizi o‘zbek, 25 foizi tojik, 12 foizi tatar, 6 foizi Buxoro yahudiylari, 2 foizi yevropalik aholi vakillarining farzandlari edi. Konservatoriyada Respublika maktablari uchun musiqachilar va musiqa o‘qituvchilari tayyorlangan. Buxoroda teatr va mu

Доказательный фрагмент

«Ключевые слова: В данной статье на основе источников национальная музыка, проанализирована деятельность образовательных концерт, учреждений в области музыки и искусства в 1920– оркестр, 1924 годах, достигнутые значите…»

Образец извлечения

Демо-превью

Ключевые слова: В данной статье на основе источников национальная музыка, проанализирована деятельность образовательных концерт, учреждений в области музыки и искусства в 1920– оркестр, 1924 годах, достигнутые значите… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.

Цитирований
0
Тип
Журнал
Страна
Узбекистан
Ключевые слова
national music, critic, linguist, translator, historian, philosopher, orientalist, гастроль, musician, milliy musiqa, song, konsert, музыкант, национальная музыка, мелодия, national spirit, concert, melody, ритуал, концерт, оркестр, ohang, march, direction, orkestr, faxriy mehmon, тенденция, sharqona, tour, musiqachi, национальный дух, почетный гость, milliy ruh, marsh, marosim, tendensiya, восточный, qoshg’archa kuy, кашгарская мелодия, gastrol, soz, guest of honor, ceremony, oriental, марш, orchestra
Открыть DOI
Спросить CiteX об этой работе

Смежные источники