Важность информационно-аналитической деятельности в таможенных органах

Аннотация

Калит сўзлар: Мақолада миллий хавфсизликни таъминлашда божхона миллий хавфсизлик, органлари иқтисодий соҳанинг долзарб тизимости иқтисодий хавфсизлик, элементи сифатида баҳоланиб, соҳани ривожлантириш ва божхона органлари, истиқболини белгилашда ахборот-таҳлилий фаолиятнинг ахборот-таҳлилий фаолият, долзарблиги ёритилган, шунингдек, божхона органларида тузилма. ахборот-таҳлилий фаолиятни такомиллаштириш бўйича муаллифлик ёндашуви (қарашлари) келтирилган. 1 Deputy head of the faculty of “Customs matter” of Customs institute of the State Customs Committee. Tashkent, Uzbekistan. E-mail: sarvarbekabdumutallibjonovich@gmail.com. Tel.: (+998) 88-701-51-61. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 01 (2022) / ISSN 2181-1415 Важность информационно-аналитической деятельности в таможенных органах АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье рассматриваются таможенные органы как национальная актуальный системный элемент экономической сферы в безопасность, обеспечении национальной безопасности, освещается экономическая актуальность информационно-аналитической деятельности безопасность, таможенные органы, в определении перспектив развития отрасли, а также информационно- излагаются авторские подходы (взгляды) к аналитическая совершенствованию информационно-аналитической деятельность, деятельности в таможенных органах. структура. КИРИШ Сўнгги йилларда ахборот-таҳлилий фаолият барча соҳаларда муҳим йўналишлардан бирига айланиб бормоқда. Унинг ёрдами билан нафақат давлат идора ва органларида, балки хусусий секторда ҳам ташкилий-тузилмавий, бошқарув ва ижро тизимлари жорий этилиб келинмоқда. Хусусан, Ўзбекистон Республикаси Президентининг 29.06.2020 йилдаги “Ўзбекистон Республикасида коррупцияга қарши курашиш тизимини такомил- лаштириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги ПФ–6013 сон Фармони билан тузилган Коррупцияга қарши курашиш агентлигининг асосий вазиф- аларидан бири этиб, мамлакатда коррупция ҳолатини тизимли таҳлил қилишни таъминлаш, шунингдек, коррупцияга оид хавф-хатарлар юқори бўлган соҳалар ҳамда коррупцияга оид ҳуқуқбузарликлар содир этилишининг сабаб ва шарт- шароитларини аниқлаш қилиб белгиланган. Шу ўринда таҳлилий ишнинг мазмун-моҳиятини тушуниш ва унинг самарадорлигини таъминлаш учун керакли шарт-шароитларни англаб етиш долзарб масала ҳисобланади. Кўплаб илмий тадқиқотчиларнинг хулосасига кўра, жараённинг мавжуд вазияти ва ривожланиш муаммоларини ўрганиш, ривож- ланиш йўналишлари бўйича прогнозлар беришга имкон берувчи хўжалик юритувчи субъект (ташкилот) фаолиятининг ўзгаришларини қайд этишга таҳлилий иш дейилади. Шунинг учун қарор қабул қилиш учун таҳлилий ишга қуйидагилар зарур ҳисобланади: – бутун ташкилотнинг ёки тадқиқ қилинаётган иш йўналишидаги муаммо- ларни аниқлаш ва формаллаштириш; – муаммони ўрганиш учун маълумотларни йиғиш ва тизимлаштириш; – ўзгарувчан вазият шароитида муаммонинг ечилиши учун вазифаларни белгилаб бериш; – муаммоларни ҳал этиш бўйича таҳлилий иш натижалари-ечимларини қабул қилиш ва амалга ошириш; – таҳлилий иш натижаларини бошқарув субъектигача етказилишини таъминлаш. Мақолада иқтисодиётнинг ажралмас ва муҳим қисми ҳисобланган божхона органларида ахборот-таҳлилий фаолиятнинг аҳамияти ёритиб берилади. 56 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 01 (2022) / ISSN 2181-1415 МАВЗУГА ОИД АДАБИЁТЛАР ТАҲЛИЛИ Ахборот-таҳлилий фаолият соҳаси чуқур ўрганилмаган соҳалардан ҳисоб- ланганлиги сабабли миллий ва хорижий тадқиқотчилар томонидан уни такомил- лаштириш бўйича кўплаб монография, илмий иш ва диссертациялар ўтказилганлигини кўришимиз мумкин. Хусусан, миллий тадқиқотчилардан Д. Темиров, Ф. Рустамов, И. Бобоқулов- ларнинг тадқиқотларида ахборот-таҳлилий иш, тизимли таҳлил масалалари кенг ёритилган. Божхона органларида ахборот-таҳлилий фаолиятнинг бошқарув қарорлари- ни қабул қилишдаги ўрни, уни жорий этишнинг илмий ва амалий аҳамияти М. Мескон, М. Альберт, Х. Франклин, Х.Й. Фольмут, Д. Садлер, Э. Сичаковаларнинг тадқиқот ишларида ўрганилган. Лекин ушбу тадқиқотларда божхона органларида ахборот-таҳлилий фаолиятнинг аҳамияти ва самарадорлигини ошириш усуллари тўлиқ ёритилмаган. Миллий тадқиқотчилар томонидан божхона органларида ахборот-таҳлилий фаолиятнинг аҳамияти ўрганилмаган. ТАДҚИҚОТ МЕТОДОЛОГИЯСИ Мазкур мақолада мавзуга доир маҳаллий ва хорижий олимларнинг номзодлик диссертациялари, мақолаларини таҳлил қилиш ҳамда ёндашув ва қарашларини тадқиқ этиш, уларга нисбатан муаллифлик муносабатини билди- риш, шунингдек, омилли, қиёсий ва статистик таҳлилдан фойдаланилди. ТАҲЛИЛ ВА НАТИЖАЛАР Божхона органлари ҳам барча давлатларда иқтисодий соҳанинг долзарб тизимости элементи ҳисобланувчи давлат ташкилоти ҳисобланади. Ушбу элемент фаолиятидаги ҳар бир ўзгариш бутун бир тизимнинг, яъни иқтисодий соҳанинг самарадорлигига бевосита таъсир ўтказиши билан бир қаторда, миллий хавфсизликка таҳдид сифатида баҳоланиши мумкин. Миллий хавфсизлик тизими ва унинг тизимости элементи ҳисобланган иқтисодий хавфсизлик тизи