Пути совершенствования гражданско-правового регулирования контрактных отношений в сфере спорта

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада спорт соҳасидаги муносабатлар ҳамда профессионал спорт, фуқаролик-ҳуқуқий жихатдан уни тартибга солиш чора- шартнома, лари ёритилган. Cпорт бўйича агент – спортчи номидан ва жисмоний тарбия ва унинг манфаатлари учун шартнома асосида фаолият спорт, фуқаролик ҳуқуқи, кўрсатадиган, тузилган шартномалар шартларига ва спорт- спорт агенти, чининг ҳуқуқларига риоя этилишини кузатиб борадиган бизнес, шахс ҳисобланади. Спорт соҳасидаги шартномавий муноса- спорт менежери, 1lecturer, department of Combat and physical training, Academy of the ministry of Internal Affairs of the Republic of Uzbekistan, Tashkent, Uzbekistan Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 01 (2022) / ISSN 2181-1415 соғлом турмуш тарзи, батларни фуқаролик-ҳуқуқий тартибга солишга комплекс консалтинг. илмий ёндашув талаб этилади. Пути совершенствования гражданско-правового регулирования контрактных отношений в сфере спорта АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье, описаны отношения в сфере спорта и профессиональный спорт, меры по их регулированию в гражданском праве. Понятие – соглашение, спортивный агент – лицо, действующее от имени и в физическая культура и интересах спортсмена на договорной (контрактной) основе. спорт, гражданское право, осуществляющее контроль за соблюдением условий спортивный агент, договоров (контактов) и соблюдением советующих прав бизнес, спортсмена. Необходим, комплексный научный подход к спортивный менеджер, гражданско-правовому регулированию договорных здоровый образ жизни, консалтинг. отношений в сфере спорта. Ҳозирги кунда нафақат мамлакатимиз, балки жаҳондаги ривожланган давлатларда ҳам фуқароларни спортга жалб қилиш асосий омиллардан бири бўлиб, алоҳида эътибор қаратилмоқда. Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2020-йил 30-октябрдаги “Соғлом турмуш тарзини кенг татбиқ этиш ва оммавий спортни янада ривожлантириш чора-тадбирлари тўғрисида”ги ПФ–6099-сон Фармони ва Вазирлар Маҳкамасининг 2020-йил 19-ноябрдаги “Аҳолининг соғлом турмуш тарзини қўллаб-қувватлаш ва жисмоний фаоллигини оширишга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги 735-сон Қарори бугунги кунда аҳолининг жисмоний тарбия ва спорт билан янада фаол шуғулланишига замин яратади. Хусусан, Президентимиз Ш.М. Мирзиёев таъкидлаганларидек, “Бугун биз юртимизда кенг кўламли ислоҳотлар ва жадал ўзгаришларни амалга оширмоқ- дамиз ва бу йўлда жисмоний соғлом ва баркамол авлодни вояга етказиш бизнинг устувор вазифамиз ва биз бунинг учун бор куч ва маблағларимизни сафарбар этамиз” [1]. Ушбу фикрлардан кўриниб турибдики, жисмоний тарбия ва спортни ривожлантириш давлат раҳбаримиз эътиборидаги асосий масалалардан биридир. Бугунги кунда жисмоний тарбия ва спортнинг аҳамияти юртимизда тобора ортиб бораётгани қаторида унинг ҳуқуқий асосларини доимий равишда такомил- лаштириб борилишини даврнинг ўзи кўрсатиб бермоқда. Ҳусусан, профессионал спортдаги бошқарув ва ташкилий органларнинг самарали фаолиятини, шунингдек, мутахассис ва раҳбарларнинг фуқаролик-ҳуқуқий ҳамда фуқаролик-ҳуқуқий шартномалар, жамоатчилик билан алоқалар, спорт агенти ва шунга ўхшаш муноса- батларнинг ҳуқуқий асосларисиз тасаввур этиб бўлмайди. Бу эса спорт соҳасидаги мавжуд қонунчиликнинг фуқаролик ҳуқуқий асосларини такомиллаш-тиришни тақозо этади. Спорт пайдо бўлиши билан бу соҳада ижтимоий муносабатлар ҳам юзага келди ва улар ҳалигача ривожланиб бормоқда. Спорт фаолиятининг ривожланиши билан унинг ҳуқуқий тартибга солиш механизми муаммоси фуқаролик ҳуқуқи доирасида тобора муҳим аҳамият касб этмоқда. Ишонч билан айтиш мумкинки, ҳозирги вақтда Ўзбекистонда жисмоний тарбия ва спорт соҳасидаги муносабатларни тартибга солувчи қонунчилик жуда тез шакллантирилмоқда ва такомиллаштирилмоқда. Аммо таъкидлаб ўтиш лозимки, 344 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 01 (2022) / ISSN 2181-1415 профессионал спорт соҳасидаги муносабатларнинг қонунчилик даражасида тартибга солиниши анча заиф. Профессионал спорт спортнинг спорт мусобақаларини ташкил этиш ва ўтказишга доир қисми бўлиб, спортчилар уларда ўзининг асосий фаолияти сифатида иштирок этганлиги учун мукофот ва (ёки) иш ҳақи олади [2]. Профес- сионал спорт соҳасидаги муносабатларни ҳуқуқий тартибга солишга комплекс илмий ёндашувнинг йўқлиги ҳам назарий, ҳам амалий жиҳатдан бир қатор салбий оқибатларга олиб келмоқда. Улар, биринчи навбатда, профессионал спортчи- ларнинг турли хил спорт клублари, федерациялари ҳамда спорт агентлари билан ўзаро муносабатларида амалиётда муаммолар пайдо бўлишига сабаб бўлиши мумкин. Мамлакатимиз ижтимоий-иқтисодий ҳаёти ва давлат қурилишидаги туб ўзгаришлар жамият ижтимоий-маданий фаолиятида, жумладан, жисмоний тарбия соҳасида ҳамда жисмоний тарбия миллий тизимида сезиларли ўзгаришларга олиб келди. Бозор муносабатларига ўтиш натижасида, шунингдек, ХХ асрнинг 90-йил- ларида юзага келган спортнинг ўзига хос ривожланиш объектив қонунларидан келиб чиқиб, профессионал тижорат спортида секинлик билан бўлса-да, шакл- ла