Воспитание и развитие одаренных учащихся современными методами обучения

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье, описаны современные методы обучения, методика обучения, воспитание и развитие одаренных учеников. Рассмотрены методики, интерактивные методы обучения, дидактические и дидактические игровые методические требования. Изучены функциональные технологии. требования, интересные методы обучения, дидактические игровые технологии. 1 Lecturer, Fergana state university. Fergana, Uzbekistan. 2 Master level II, Fergana state university. Fergana, Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 01 (2022) / ISSN 2181-1415 Hozirgi kunda zamonaviy o‘qitish metodlari orqali iqtidorli o‘quvchilarni tarbiyalash va rivojlantirishda axborot texnologiyalari yordamida o‘qitishni tashkil etish, ta’lim berishning yangi uslublaridan foydalanish nihoyatda dolzarb masalaga aylandi. Ma’lumki, interfaol (interaktiv) tushunchasi inglizcha “interact” so‘zidan kelib chiqqan bo‘lib, “inter” – o‘zaro, “act” – ish ko‘rmoq, ishlamoq ma’nolarini anglatadi. Interfaol o‘qitish, avvalo, muloqotli o‘qitish bo‘lib, jarayonning borishida o‘qituvchi va o‘quvchi orasida o‘zaro ta’sir amalga oshiriladi. Interfaol o‘qitishning mohiyati o‘quv jarayonini shunday tashkil etishki, unda barcha o‘quvchilar bilish jarayoniga jalb qilingan bo‘lib, erkin va hamkorlikda fikrlash, tahlil qilish va birgalikda natijaviy fikrni hosil qilish imkoniyatlariga ega bo‘ladilar. Darslardagi interfaol faoliyat o‘zaro tushunishni, hamkorlikda faoliyat yuritishni, mustaqil fikr yuritishni, umumiy, lekin har bir ishtirokchi uchun ahamiyatli masalalarni birgalikda yechishga olib keladigan muloqotli aloqani tashkil etish va rivojlantirishni ko‘zda tutadi. Shu bilan birga, interfaol usullar bo‘yicha o‘qitish tashkil etilganda e’tibor berilishi kerak bo‘lgan yana bir jihat darsga qo‘yilgan maqsad va vazifaning mazmuni masalasidir [1]. Maqsad va vazifalarning mazmuni o‘qitishning an’anaviy shakllariga qaraganda boshqacharoq xarakterga ega bo‘lishi lozim. O‘qituvchi dars jaryonida interfaol usullardan foydalanishdan oldin mavzu bo‘yicha asosiy tushunchalar haqida ma’lumot berib o‘tadi. Shundan so‘ng bu tushunchalar o‘quvchilar tomonidan mustaqil ravishda o‘zlashtirishlari, takrorlashlari, kengaytirishlari va mantiqiy fikr yuritishlariga imkoniyat beradi. Bunda interfaol usullarning ahamiyati oshadi. Quyida bunday usullardan uchtasining dars jarayoniga tatbiqini ko‘rib chiqamiz. I. Interfaol usullardan biri – “BT” (Biz tayyor) usulidir. Bu usul yordamida o‘quv- chilar o‘qituvchining passiv boshqaruvi ostida kerakli bilimlar haqida tushuncha hosil qiladilar, o‘zlashtiradilar va takrorlaydilar. O‘quvchilarga savollar beriladi va mavzuni o‘zlashtirganlik darajasi aniqlanadi. O‘qituvchi o‘quvchilarni bir nechta guruhlarga ajratadi va ularni doira shaklida joylashtiradi. Har bir guruhga savollar beriladi va savollar muhokamasi boshlanadi. Qaysi guruh tayyor bo‘lsa, BT deb aytishadi. Shu zahoti hamma guruhlarda muhokama to‘xtatiladi. Guruhning bir a’zosi tomonidan javob eshitiladi. Agar javob to‘la bo‘lmasa yoki noto‘g‘ri bo‘lsa, muhokama yana tiklanadi. Shu tarzda har bir savol guruhlar tomonidan muhokama qilinib, to‘g‘ri javob aniqlanadi. Qaysi guruh a’zolari ko‘p to‘g‘ri javob berishiga qarab, ular baholanadilar. II. “Zanjirli kalit” usuli yordamida takrorlagan va o‘zlashtirgan bilimlarini mustah- kamlaydilar. O‘qituvchi yuqoridagi guruhlarni tarqatib yuboradi va ularni partalar qatorlari bo‘yicha joylashtiradi (masalan, 3 qator). Yozuv taxtasi o‘zaro teng qator soni (masalan, 3) ga bo‘linadi. Har bir qatorning birinchi partasidan bir o‘quvchi (ya’ni guruh sardori)ga kalit uchun oq qog‘oz va maxsus ruchka (flomaster) tarqatiladi va guruh sardorlariga yozuv taxtasida o‘zining guruhi ishlab chiqargan misol javobini ketma-ket ravishda yozib borishi tushuntiriladi. O‘quvchi yozuv taxtasini teng 3ga bo‘ladi (ya’ni guruhlar soniga) va har bir guruhga bittadan zanjirli jadval – kalit ko‘rinishidagi sxema beriladi (bu sxema o‘quvchilar soniga qarab tayyorlanishi mumkin. Qaysi guruh tez va to‘g‘ri kalitga ega bo‘lsa, o‘sha guruh g‘olib bo‘ladi, buning uchun guruh sardoridan kalit ro‘yxati olinadi va o‘qituvchi tomonidan tekshiriladi. Natijada, hay’at a’zolari ballarni hisoblaydi, baholaydi. Ko‘p ball to‘plagan guruh g‘olib deb topiladi. G‘olib guruh a’zolar 5 baho oladilar, har ikkala guruh a’zolari rag‘batlantiriladilar. Bunday sinfdan tashqari tadbirlar o‘tkazilganda, o‘quvchilarning bilim salohiyati, fanga bo‘lgan qiziqishlari yanada ortadi. Bilim, malaka, ko‘nikmalari shakllanadi va fanning asosiy tushunchalarini farqlay oladilar [2]. 87 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 01 (2022) / ISSN 2181-1415 Zamonaviy o‘qitish metodlari quyidagi talablarga javob berishi zarur: 1. Pedagogik talablar, o‘z navbatida, didaktik va uslubiy talablarga bo‘linadi. 2. Didaktik talablar: • amaldagi davlat ta’lim standartlari va o‘quv dasturlariga to‘la muvofiq bo‘lishi zarur; • ta’