Важность изучения научного наследия Захриддина Мухаммада Бобура, цель - повышение морального и эстетического воззрений молодежи

Аннотация

Ключевые слова: В данной статье, анализируется роль и актуальность художественная моральных и эстетических норм в творчестве Захириддина реальность, Мухаммада Бабура. Литературно, признанного шахом синкретик, поэзии. Также утверждается, что эти взгляды важны для государственный и общественный деятель, развития Нового Узбекистана. Захириддин Мухаммад творец, Бабур, – не только великий полководец, но и великий мастер мыслитель, слова, творец искусства. Он стал всемирно известным «Бобурнома», поэтом и собирателем, ценителем исскуства. Унаследованы эстетика, этика, ценные для нашей истории литературные памятники, – вульгаризация, родина, произведения «Бобурнома», газели и рубаи. любовь. В статье также, анализируются морально-эстетические воззрения Захириддина Мухаммада Бабура в произведениях газелей, рубаи, туюка и маснави, которые выражаются в художественно-эстетическом духе в форме любви, преданности, висала и хиджры. Zahiriddin Muhammad Boburning ilmiy merosi ko‘p jabhali bo‘lib, uni adabiyot- shunos va tilshunoslar, tarixchilar va siyosatshunoslar har tomonlama o‘rganishgan. Uning tarixiy shaxs sifatida barcha qarashlarini, ilmiy merosi bo‘lgan asarlarini tahlil qilib chiqishgan. Boburning “Boburnoma” asari va unga yondosh bo‘lgan manbalarda pedago- gika, musiqa, poetika, harbiy ishlar, tarix, geografiya, irrigatsiya, tabiatshunoslik, etno- grafiya va boshqa sohalardagi qimmatli maʼlumotlarni topish mumkin. Bobur haqida taniqli olim А.А. Qambarov quyidagi fikrlarni bildirib o‘tadi: “U qisqa umr ko‘rgan bo‘lsa- da, serjilo sheʼrlaridan tashqari jahonga mashhur “Boburnoma”, “Mubayyin”, “Harb ishi”, “Xatti Boburiy”, “Аruz risolasi” kabi asarlar yaratib, kelajak avlodlar uchun katta meros qoldirdi” [1. B. 248]. Birgina “Boburnoma”da 30 ga yaqin fan sohalari bo‘yicha aniq ilmiy maʼlumotlar jamlangani fikrimiz dalilidir. Uning ijodida tarixiy zamon va makon, kishilar siyrati, joy nomlari va o‘simliklar, hayvonlar nomlari aniq keltirilgan. Bu orqali biz Boburning dunyoqarashi, hayot tarzi, badiiy voqelikni chiroyli dalil va bo‘yoqlarda ko‘ramiz. Mutafakkirning atrof-muhitga nisbatan kuzatuvchanligi, bo‘layotgan o‘zgarish- larni argumentlashi, tabiiy hodisalarning nodir voqeligi, mo‘jizalarga qiziqishi odamni hayratga soladi. Boburning ijodida asosiy mavzular badiiy-estetik ruhda ishq-muhabbat, sevgi- sadoqat, visol va hijron tarzida aks etib, u g‘azal, ruboiy, tuyuq va masnaviylarida jamlangan. U o‘z axloqiy-estetik qarashlarini sinkretik holatda joylashtirib, ishq maftun- korligi, go‘zallik, husn-u latofat, sharqona axloq-odob, noz-u karashma singari katego- riyalar orqali bayon qilgan. Uning misralari yengil o‘ynoqilik bilan, katta mahorat bilan tarannum etiladi. 362 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 11 (2021) / ISSN 2181-1415 Boburning ijodi umuminsoniy tuyg‘ular tasviri, o‘lmas g‘oyalar va axloqiy o‘gitlar bilan boyitilgani sababli nafaqat Sharqda, balki G‘arbda ham uning ijodiga qiziqish mavjud. Bobur ijodini sobiq sho‘rolar zamonida turli maqsadlarda o‘rganilganini bilgan holda mustaqillikdan so‘ng yurtimizda bu borada ishlar ancha jonlandi. Ko‘plab izlanishlar natijasida Boburning asarlari o‘zbek tilida tadqiq qilindi. O‘zbekiston Respublikasi Birinchi Prezidenti Islom Karimov taʼkidlaganidek: “Bobomiz Zahiriddin Muhammad Bobur nomi bilan har qancha faxrlansak arziydi. O‘zbek xalqining dovrug‘ini dunyoga taratgan ulug‘ ajdodlarimizdan biri o‘laroq, ul zot bizni tariximizni qadrlashga, kelajakka buyuk ishonch bilan qarashga o‘rgatadi. Zahiriddin Muhammad Bobur kabi mumtoz insonlarni dunyoga bergan xalq hech qachon xor bo‘lmaydi, muqarrar tarzda saodatga erishadi. Biz Bobur Mirzoni ulkan davlat arbobi sifatidagina emas, qomusiy alloma, mumtoz shoir sifatida ham cheksiz qadrlaymiz. Bobur o‘zbek xalqining buyuk farzandi, milliy g‘ururidir” [2. B. 158]. Ingliz tarixchisi Elfiniston “Boburnoma” va uning muallifi haqida: “Uning shaxsiy his-tuyg‘ulari har qanday mubolag‘adan yoki pardalashdan holi, uslubi oddiy ham mardona, shu bilan birga, jonli va ifodali. O‘z zamondoshlari biografiyasini, ularning qiyofalari, urf-odati, intilishlari, qiziqish va qiliqlarini ko‘zguda aks etgandek ravshan tasvirlaydi. Bu jihatdan “Boburnoma” Osiyoda yagona chinakam tarixiy tasvir namuna- sidir” [3], – deb yozadi. Xorijiy va mamlakatimiz olimlarining fikrlariga eʼtibor berilsa, Bobur o‘z davrida yagona shoh va shoirdir. Zamonasining qiyofasini real voqelik asosida ko‘rsatib berishi, obrazlar, kishilar biografiyasini tasvirlash mahorati Boburni estetik olim sifatida gavdalantiradi. Bobur shaxs sifatida yengilmas, irodali, o‘z xatolaridan munosib xulosa chiqaradigan tarixiy shaxs, ibratli va yuksak axloqiy ideal bo‘lib kelajak avlodlar tarbiyasiga jiddiy taʼsir qiladi. Bobur hayot zavqi, muhabbat va shodlik kuychisidir. Bundan tashqari, uning she’riyatida ona-Vatan ishtiyoqi, g‘ariblikning hasrat va nadomatli dardlari ham mana shu she’rida o‘z aksini bildirib turadi: Yoz fasli, yo