Подход STEAM при обучении на кафедре кислородсодержащих органических соединений создающее здоровую, сильную и эффективную мотивацию у студентов на основе образовательных технологий

Аннотация

Ключевые слова: В статье демонстрируется подход STEAM к Система обучения химии, преподаванию на кафедре кислородно-органических кислородсодержащие соединений. Рассматриваются различные подходы в органические соединения, обучении химическим наукам. Исследуется повышение технология STEAM, образовательные эффективности и мотивации студентов, в учебном технологии, процессе на основе образовательных технологий. Также Мотивация. анализируется вопрос совершенствования методологии преподавания химии на профессиональном уровне. Kimyo fanini o‘qitishdа bеlgilаngаn bilim, ko‘nikmа vа mаlаkаlаrni egаllаsh, fаоliyat davomida uchraydigan turli yo‘nаlishdаgi qiyinchiliklаrni yеngishda, ya’ni yakkа tаrtibdа, hamkorlikda, juftlikdа vа guruhlаrdа ishlаsh kаbi texnologiyadan foydalanish jаrаyonidа o‘quvchi shахs sifаtidа shаkllаnib bоrishida va unga sog‘lom, kuchli va ta’sirchan motivatsiyani ta’minlab beruvchi bir tayanch zarur. Kimyoviy bilimlarni egallashda o‘qituvchi intеrfаоl mеtоdlаrdаn mаvzugа muvоfig‘ini tаnlаy bilishi muhim hisоblаnаdi. O‘qituvchi intеrfаоl mеtоdlаrdаn аvvаlо оddiydаn murаkkаbgа o‘tish nаzаriyasigа аmаl qilgаn hоldа fоydаlаnishi zarur. Ko‘pgina rivojlangan davlatlar STEAM ta’limi (fan, texnologiya, muhandislik, san’at va matematika, kimyo-biologiya, kimyo-geografiya, kimyo-ekologiya, kimyo-biokimyo) tushunchasini fanlararo ta’lim bilan birlashtirishga umid qilib bu texnologiyani kislorodli organik birikmalar bo‘limini o‘qitishda talabalarga qo‘llash eng asosiy vosita hisoblanyapti [1]. STEAM qisqartmasi (fan – fan, texnologiya – texnologiya, muhandislik – muhandislik, san’at va matematika – san’at va matematika) bu fanlardan bilim olishni ham, ularni amalda qo‘llash qobiliyatini ham anglatadi. STEAM yondashuvi tufayli talabalar bir vaqtning o‘zida bir nechta fan sohalarida - informatika, fizika, texnologiya, kimyo, biologiya va matematikada rivojlanishi mumkin, chunki o‘rganilgan, ba’zida zerikarli bo‘lgan nazariya ham amaliy xarakterga ega [2]. Masalan, LEGO Education o‘quv yechimlari – dunyoga mashhur LEGO kompaniyalar guruhining bir qismi – STEAM kompetentsiyasi va ko‘nikmalarini rivojlantirishga qaratilgan: tadqiqot, muhandislik, matematik va dizayn. Kimyo ta’limi standarti o‘qitishda o‘quvchilarga beriladigan ta’lim va tarbiyaning mazmuni negizini belgilovchi ko‘rsatkichlar, shuningdek talabalarning tayyorgarlik darajasidagi bilim va amaliy faoliyatlari darajasi, me`yorini belgilaydigan mezon bo‘lib hisoblanadi. Bu tadqiqot o‘quvchilariga fanlararo STEAM bo‘yicha integratsiyalashgan ta’lim berish uchun barqarorlik kontseptsiyasini Virtual Reality (VR) tizimli STEAM ta’limiga qo‘shishga mo‘ljallangan. Ampirik usul va so‘rovnomalar taklif qilingan tizimning o‘quvchilarning qoniqish, o‘z-o‘zini samaradorligi va o‘rganishdan keyingi ta’lim natijalariga ta’sirini o‘rganish uchun tadqiqot usullari sifatida ishlatilgan[3]. Kimyo darslarini xususan kislorodli organik birikmalar mavzusini o‘qitishda eksperimentdan foydalanish dars samaradorligini oshirishda muhim omil hisoblanadi. Lekin kimyoviy eksperimentdan foydalanish mumkin bo‘lmagan mavzularni o‘qitishda 512 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2021) / ISSN 2181-1415 moddalar xossalaridagi ayrim xususiyatlarni namoyon etuvchi jarayonlami hamda ba’zi reaksiyalar mexanizmlarini talabalar yaxshi tasavvur qilishlariga imkoniyat yaratadigan axborot texnologiyasidan foydalanish dars samaradorligini oshiruvchi muhim vosita ekanligi pedagogik tajribalaridan ma’lum bo‘ldi. Ma’lumki, spirtlarning xossalari ularning tuzilishiga bog‘liq bo‘ladi. Spirtlarning qaynash temperaturasi uglevodorodlarga qaraganda ancha yuqori. Spirtlarning bu xossasi ular molekulalari orasida vodorod bog‘ili hosil bo‘lishi bilan tushuntiriladi [4]. Spirtlar molekulalari orasida vodorod bog‘lanish hosil bo‘lish jarayonining dinamik modeli animatsiya qilinadi va mavzuning elektron namunasiga kiritiladi. Spirtlani o‘qitish bo‘yicha kompyuter darsi tayyorlanadi. Mazkur mavzuni o‘qitishda animatsiya qilingan jarayonlar ekranga tushirib tushuntiriladi [5]. Natijada talabalarda spirt molekulalari orasidagi vodorod bog‘lanishlar to‘g‘risida tasavvurlar paydo bo‘ladi. Spirtlar molekulalari orasida vujudga keladigan vodorod bog‘lanishlar spirtlarning kimyoviy va fizik xossalarini asoslab beradi. Masalan, spirt molekulalari orasidagi vodorod bog‘lanish ularning galogenid kislotalar bilan sust reaksiyagakirishisliiga sabab bo‘ladi.Spirtlarning organik kislotalar bilan reaksiyasi mexanizmini multimedia usul yordamida aniqlash animatsiya qilib tushuntiriladi. Bu esa ushbu jarayonni talabalar yaxshi tushunib olishlariga yordam beradi. Bu jarayonning mohiyati shundan iboratki, reaksiya natijasida hosil bo‗ladigan suv molekulasidagi kislorod ko‘p vaqtgacha spirtdan ajralib chiqadi, deb faraz qilinardi. Jarayonni tushunish uchun reaksiyaga tarkibida 18O izotopi bo‘lgan spirt olinadi. Eterifikatsiya reaksiyasida hosil bo‘lgan murakkab efir tarkibig