Общие межнациональные интересы и ценности

Аннотация

Ключевые слова: В статье описывается многовековой опыт узбекского межнациональные народа. Подходы и направления формирования культуры отношения, межнациональных отношений. Наполнение процесса социальные, общественных отношений, новые подходы к процессу образование, опыт людей, традиционного и инновационного образования. инновации. 1 Lecturer at Ferghana State University. Ferghana, Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2021) / ISSN 2181-1415 Millatlararo munosabatlar madaniyati etno-siyosiy ong va tafakkur, his-tuyg‘ular, ehtiyojlar, intilishlar va irodalarning yuqori darajada rivojlanishini o‘z ichiga oladi. Etno- siyosiy madaniyatning ko‘rsatkichlari – bu O‘zbekiston xalqlari tarixi va madaniyati, uning bir-biri bilan ko‘p tomonlama munosabatlari, madaniyatlar muloqoti, madaniyatlararo hodisalar, mavjud voqealardagi ma’lumotlar, siyosiy o‘zini o‘zi tarbiyalashdagi faollik, boshqa millat vakillariga nisbatan bag‘rikenglik, hodisalarni xolis baholash qobiliyatiga ega bo‘lishdir. Etno-siyosiy tabiat gumanistik nuqtayi nazardan, o‘z e’tiqodlarini qo‘llab-quvvat- lash va targ‘ib qilish, xalq pedagogikasi predmeti sifatida harakat qilishdir. Millatlararo o‘zaro munosabat madaniyatini shakllantirish O‘zbekistonning boshqa xalqlari madaniyati, tarixi, tiliga, dunyo madaniyati, qadriyatlari, milliy urf-odatlari, marosimlari va dinlariga hurmatni, milliy ozchiliklar oldida qonuniy majburiyatlarga rioya qilishni anglatadi. Odamlarning millatlararo o‘zaro munosabatlari uning vazifalarini belgilab beradi. Ijtimoiy funksiya jamiyatdagi ichki vaziyatni barqarorlashtirishga, O‘zbekiston xalqlari- ning do‘stligini ta’minlashga va haqiqiy federalizmni rivojlantirishga qaratilgan. Ma’rifiy vazifa odamlarni o‘zlarining etno-sotsializmi va birga yashashlari bilan ma’naviy mada- niyat bilan boyitish, ularni ma’naviy hamkorlikka chorlashda namoyon bo‘ladi. Ta’lim funksiyasi jamiyatda millatlararo totuvlikni ta’minlovchi ijtimoiy-axloqiy fazilatlarni shakllantiruvchi fuqarolarni shakllantirishdan iborat. Psixologik funksiya shundan iboratki, odam millatlararo o‘zaro ta’sirlashish madaniyatini puxta egallagan holda, uning ma’naviy boshlanishini barqarorlashtiradi, bu unga o‘zini tanqidiy baholash, maqsadga muvofiq ijobiy psixologik munosabatlarni shakllantirish va mumkin bo‘lgan ichki adovatni amortizatsiya qilish bu xalqaro munosabatlarni barqarorlashtirishga yordam beradi. Millatlararo o‘zaro munosabat madaniyatini shakllantirishning asosiy texnologiyasi shundan iboratki, har bir kishi bir vaqtning o‘zida millatlararo munosabat- larning predmeti va obyekti bo‘ladi. Millatlararo munosabatlar madaniyatini shakllantirish mazmunining aniq funksional elementlaridan biri bu aloqa hisoblanadi. “Aloqa” tushun- chasini bir necha jihatlardan ko‘rib chiqish maqsadga muvofiqdir, ularning har biri ushbu hodisani o‘rganish uchun uslubiy asosning mohiyati hisoblanadi. Birinchidan, ichki (ma’lum bir hamjamiyat ichida) va tashqi aloqani (turli jamoalar o‘rtasidagi) farqlash kerak. Ikkinchidan, to‘g‘ridan to‘g‘ri va bilvosita aloqalarni ajratish, uni jarayon sifatida va munosabatlarni yangilashning sharti sifatida ko‘rib chiqish kerak. Aloqa fenomeniga va uning faoliyati o‘rtasidagi munosabatlarga innovatsion yondashuv L.P.Bueva tomonidan ishlab chiqilgan [4.34]. L.P. Buevaning tadqiqotlarida muloqotning ijtimoiy-amaliy jihatining kamligi ta’kidlanadi, bu “nafaqat individual, balki guruhning shakllanishida, guruhning bir qismi bo‘lgan va uning muammolarini hal qiladigan shaxslarning jamoaviy harakatlarida” namoyon bo‘ladi, deb ko‘rsatadi. Shu nuqtayi nazardan, u insoniy mavjudotning keng ijtimoiy kontekstida muloqotning ijtimoiy-amaliy jihatlari mohiyatining namoyon bo‘lishini va o‘rnini ko‘rib chiqadi. L.P. Bueva toifalarning nisbatlarini chuqur va keng qamrovli tahlil qiladi: – aloqa va ijtimoiy munosabatlari, uning topilmalarini metodologik ko‘rsatmalar sifatida ishlatishga imkon beradi; – millatlararo munosabatlar va millatlararo muloqot nisbatlarini o‘rganadi [4.98]. 228 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 10 (2021) / ISSN 2181-1415 Natijada, u “muloqot to‘g‘ridan to‘g‘ri kuzatilgan va tajribali haqiqat va ijtimoiy munosabatlarni aniqlashtirish, ularning shaxsiylashishi, shaxsiy shakli”, degan xulosaga keladi. Shu bilan birga, ijtimoiy munosabatlar jarayonning mazmunini (obyektiv ijtimoiy qonunlar va munosabatlarning harakatlarini) tashkil etadi va muloqot uning shaxsiyl- ashtirilgan shakllari hisoblanadi. Muloqot insonning hissiy holatlarining eng muhim determinantidir. Inson his- tuyg‘ularining butun spektri odamlarning muloqot sharoitida paydo bo‘ladi va rivojlanadi. Bu shartlar hissiy tanglik darajasini belgilaydi, shu sharoitda amalga oshiriladi. Xalqimizning asrlarosha shakllangan tajribasini o‘zida mujassam etgan “Saxiyning qo‘li ochiq, qo‘li ochiqning yo‘li ochiq”, “O‘ng qo‘ling bilan bersang, chap qo‘ling bilmasin” m