Влияние архитектурного дизайна и объемов на психологию человека

Аннотация

Ключевые слова: В этой статье обсуждаются результаты многих идея, современных исследований в области психологии и эскиз, архитектуры, их влияние на человеческий разум и клаузура, размерное влияние архитектурного дизайна на решение масштаб, антураж, проблем в социальной жизни, особенно стресса и депрессии. графика.cc Arxitektura dizayni va inson psixologiyasi o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir bugungi kun ijtimoiy hayot darajasi uchun juda muhim, ammo uning ushbu birgalikdagi ta’siri undan oldingi dizayn sohasida qo‘llanilmagan yoki e’tiborga olinmagan. Bundan tashqari, arxitek- tura va psixologiya o‘rtasidagi munosabatlar ikki tomonlama bo‘lib, bir tomondan, muvaffaqiyatli dizayn insonlarga aniq psixologik va fiziologik ta’sir ko‘rsatsa, boshqa tomondan, psixologiya, inson tajribasi va nevrologik tizimlarimizning vazifasi va muvaf- faqiyatli dizayn sifatida qabul qiladigan narsalarda muhim rol o‘ynaydi. Umuman olganda arxitekturaning eng birinchi na’munalari odamlar hayotida himoya vositasi, atrofdan panoh sifatidagi tushuncha shaklida shakllangan. Keyinchalik asta- sekin arxitektura san’at turiga aylanib, unga sub’ektivlik, ijodkorlik va go‘zallik tushunchasi kiritildi. Bugungi kunga kelib esa butun dunyoda arxitektura yana rivojlanayotganini ko‘rishimiz mumkin. Arxitekturaning endilikdagi rivojlanish darajasi faqat san’at turi bilan bog‘liq bo‘lmasdan, psixologik va psixologik farovonlikka qaratilgan maqsadli yo‘nalish sifatida olib borilmoqda. Shu sababli ham ushbu sohaning rivojlanishida arxitektura va inter- yer dizaynining psixologik ta’sirini o‘rganish juda muhim, chunki ular odamlarning hissiy va psixologik holatiga katta ta’sir ko‘rsatadi [1, 2, 3]. Arxitektura va interyer dizayni odamlarning psixologiyasiga qanday ta’sir qilishini tushunish uchun, avvalambor, hech bo‘lmaganda asosiy darajadagi ba’zi ogohlantirish- larning inson miyasiga ta’sirini tushunish kerak. Ana shunday omillardan biri xursandchilik – bu baxt, qoniqish va zavqlanish hissi. Biroq, bu his-tuyg‘ularga erishish usullari sub’ektivdir va insoniyat manfaatlari o‘zgarishi va mavjud resurslarimiz o‘zgarishi bilan rivojlandi. Hozirgi iqtisodiyot va ijtimoiy hayotning shiddatli rivojlanish davrida stress- tushkunlik zamonaviy hayotning eng muhim omiliga aylangani va ushbu hususiyatlarning sog‘liqqa ta’siri hozir ma’lum bo‘lganligi sababli, unga qarshi kurashish uchun psixoaktiv terapiya, meditatsiya, dorilar va boshqalar kabi strategiyalar qo‘llaniladi. Yuqoridagi usullardan qaysi biri eng samarali ekanligi haqida bir-biriga zid bo‘lgan fikrlar ko‘p bo‘lsada, hamma ham stressni hech bo‘lmaganda qisman kamaytirish mumkinligiga qo‘shiladi. Shu sababli ham arxitektura va interyer dizayni bu yerda stressni yengish uchun mavjud samarali vosita sifatida qaralishi, shuningdek ularning ijobiy psixologik ta’siri haqida ham ko‘plab izlanishlar olib borilmoqda. Asta-sekinlik bn arxitektura uslubi rivojlanishi, keng jamoatchilikning xohish – istaklari o‘zgarib, yangi materiallar va qurilish vositalarini kashf qilinishiga sabab bo‘ldi. Shulardan ba’zi uslublar juda tezlik bilan paydo bo‘lgan va arxitektura-interyer sohasida qisqa vaqt ichida o‘z o‘rnini boshqa uslublarga bo‘shatib bergan bo‘lsada, boshqa 178 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 2 № 5 (2021) / ISSN 2181-1415 mukammal tarzdagi vaqt sinovidan o‘tgan va asrlar davomida mavjud bo‘lib, hatto zamonaviy arxitekturaga ta’sir ko‘rsatgan uslublar va ularning na’munalari bugungi dizayn sohasi uchun haligacha xizmat qilmoqda [7, 10]. Arxitekturaning maqsadli rivoji uchun hizmat qiladigan “Mukammal va chiroyli” bino uchta komponentdan iborat: mustahkamlik, qulaylik va go‘zallik. “Go‘zal” so‘zi tubdan sub’ektiv bo‘lsa-da, u bilan bog‘liq tuyg‘u universaldir. Aynan Go‘zal deb biror bir narsani ta’riflash inson ongiga yuqori hursandchilik-zavq bag‘ishlaydi. Xursandchilik hissi oksitotsin va endorfinlarning miyamizga chiqishi natijasidir. Shu qatorda insonlarga zavq bag‘ishlaydigan binolar – bu tarixiy davrlardan buyon tanish va shu davrgacha yetib kelgan, uch komponentning hususiyatlari “Chiroyli”, “Qulay” va “Mustahkam” ko‘rinishi bilan ajdodlarni tashqi ta’sirdan himoya qilish uchun yordam bergan, shuningdek yana ko‘plab o‘zining badiiy jihatlarini bugungi kungacha saqlab qolgan me’moriy elementlarni o‘z ichiga olgan binolar kiradi. Shunday qilib, odamlar ongida arxitekturaviy hajm va uning psihologik bog‘liqligini shakllantirish uchun, binodagi boshqa o‘ziga xos xususiyatlar yoki naqshlarni arxitektura va intererda bir biri bilan bog‘langan holda zavq bera olish hissini berish juda muhim [8, 9]. Binoning hajmi yoki naqshlari uzoq vaqtdan beri odamlarning qiziqish doirasi kengayishiga va dizaynerlar uchun ushbu vositalardan qayta qayta foydilanishlariga zamin yaratdi. Inson miyasi bino hajmini va naqshlarni turli yo‘llar taniydi, eslab qoladi. Eng birinchi navbatda inson ongida ushb u hajm va naqshlar xususiyatlarini moslashtirish deb nomlanuvchi, miyaga bo‘linish