Научные статьиM.H.Sayidova, S.U.Pulatova2025
Противодействие с распространением мучнистой росы в арбузах и дынь
Erkin KHOLMURADOV · Azizbek KARIMOV · Shahboz KHAIDARALIEV · Sitora KARIMOVA · October -/© in Science LLC. (Tashkent State Agrarian University)
Общество и инновации · 39–44 · 2021
Аннотация
Калит сўзлар: Ушбу маъқолада Қашқадарё вилояти шароитида фермер қовун, хўжаликлари далаларида олиб борилган тажрибаларимиз тарвуз, натижалари, тарвуз ва қовун ўсимликларининг ун-шудринг касаллик, касаллигининг тарқалиши, ривожланиши ва уларга қарши замбуруғ, ун-шудринг, кимёвий препаратларнинг самарадорлигини ўрганиш касалликнинг тарқалиши, бўйича олиб борилган тадқиқотларимиз натижалари касалликнинг келтирилди. ривожланиши, фунгицид, биологик самарадорлик. 1 Doctor of Agricultural Sciences, Professor, Tashkent State Agrarian University, Tashkent, Uzbekistan. 2 Independent researcher, Tashkent State Agrarian University, Tashkent, Uzbekistan. 3 Independent applicant, Tashkent State Agrarian University, Tashkent, Uzbekistan. 4 Basic doctoral student, Tashkent State Agrarian University, Tashkent, Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 2 № 5 (2021) / ISSN 2181-1415 Противодействие с распространением мучнистой росы в арбузах и дынь АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В данной статье представлены результаты данные дыня, экспериментов, проведенных на полях хозяйств арбуз, Кашкадарьинской области, изучено распространение болезнь, мучнистой росы в арбузах и дынь, а так же представлены грибок, мучнистая роса, результаты исследований по разработке и эффективности распространение болезни, химических веществ против них. развитие болезни, фунгицид, биологическая эффективность. КИРИШ Полиз экинлари гуруҳига кирувчи қовун Cucumis melo L. ва тарвуз – Citrullus lanatus (Thub.) Matsum. et Nakai, ўсимликлари қишлоқ хўжалиги экинлари каби, қадим-қадим замонлар хатто асрлар давомида ҳамма мамлакатларда экилиб келинган. Чунки уларнинг таркибида инсон организми учун жуда муҳим бўлган озуқа моддаларига бойдир [1; 5]. Wuxul Hong ва бошқлар ҳар хил тарвуз навларидан йиғилган уруғларда учраган замбуруғ турларини ўрганиб улардан қўйидаги турларни ажратишган: Penicillium sp., Rlizopus sp., Aspergillus sp., Alternaria sp., Fusarium sp. Уларга қарши кураш чораларини ишлаб чиқиш мақсадида касаллик уруғларни химисозола металонсила ва тирамни 3:2:10 ҳисобидаги суюқлигини қўллаганлар ва яхши натижаларга эришганлар [8]. ЎзР ФА Ботаника институти ходимлари Н.И. Гапоненко, М.Ш. Сагдуллаева, Х.М. Киргизбаева ва бошқа микологлар томонидан 1983-1997 йиллар давомида чоп этилган. “8-жилдли” “Флора грибов Узбекистана” монографияларда қовун ва тарвуз экинларида касаллик қўзғатувчи замбуруғ турлари ҳам келтирилган. Бу жилдларда замбуруғ турларидан ташқари замбуруғларнинг морфологик, хусусиятлари, тарқалиши, хужайин ўсимликнинг номи, гербарий намуналарнинг йиғилган жойи ва вақти келтирилган. Уларнинг тадқиқотлари бўйича Ўзбекистон шароитида экилган қовун ва тарвуз экинларида юқорида келтирилган касалликлардан ташқари яна бир қанча паразит ҳолатда яшовчи фитопатоген замбуруғ турлари ҳам қайд қилинган [6; 7]. Ун-шудринг касаллигини қўзғатувчи замбуруғ турларини ўрганиш бўйича Ўзбекистон шароитида Н.Г. Запрометов, П.Н. Головин, Н.И. Гапоненко бошқалар ўзларининг илмий ишларида ун-шудринг касаллигини қўзғатувчи замбуруғларига батафсил тавсиф беришган [2;3;4]. Тадқиқот усуллари. Тадқиқотларимизда касаллик қўзғатувчи микро- организмларни аниқлашдан ташқари уларнинг зарарлаш тезлигини аниқлаш ҳам кирганлиги сабабли, уларнинг касаллантириш даражаларини узлуксиз ҳисоблаб бордик. Касалликнинг тарқалиш тезлигини қуйидаги формула асосида ҳисобладик: Р = П * 100 / N, 28 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Issue – 2 № 5 (2021) / ISSN 2181-1415 бунда, Р–касалликнинг тарқалиши, %; N–намуналардаги ўсимликларнинг умумий миқдори, дона; П-намуналардаги касал ўсимликларнинг миқдори, дона. Фунгицидларнинг касалликларга қарши биологик самарадорлигини қуйидаги формула бўйича ҳисоблаб чиқардик. 29 С Р к Р к Р о 1 0 0 Бунда: C–биологик самарадорлик, %; Р – назоратдаги касалликнинг к ривожланиш кўрсаткичи; Р – тажриба майдонидаги касалликнинг ривожланиш о кўрсаткичи (15, 30 ёки 45 кунлар бўйича, балларда). Тадқиқот натижалари. 2011–2018 йиллар давомида бизлар касалланган экин- ларнинг гербарий наъмуналарини фасллар бўйича йиғиб бордик. Ўсимликларда касаллик қўзғатувчи замбуруғлар томонидан сўлиш, ун-шудринг ва ҳар хил доғланишлар каби ўзгаришлар ҳисобланиб борилди. Қовун ва тарвузнинг ун-шудринг касаллигига қарши дала шароитида фунгицидларнинг таъсири ва уларнинг самарадорлиги. Тадқиқотларимиз даво- мида тарвузнинг ун-шудринг касаллигига қарши Превикур SL 722, с.э.к., Фалькон 46% эм.к. ва Альто Супер 33% эм.к. препаратлари синаб кўрилди (1-жадвал). 1-жадвал Тарвузнинг ун-шудринг касаллиги билан зарарланиши (Ишлаб чиқариш тажрибаси, 12.05.2016 й., Қашқадарё Вилояти, Қамаши тумани «Нуриддин Абдуллаев» ф/х 2016-2017 йй.) Ўртача зарарланиш (балларда) неча кундан кейин: Тажриба вариантлари, фунгицидларнинг сарф меъёри Ишловгача 15 30 45 Превикур SL 722, с.э.к. 1,5 кг/га 4,3 1,0 2,5 4,6 Фалькон 46% эм.к. 0,4 л/га 3,7 1,8 3,1 4,8 Альто Супер 33% эм.к. 0,3 л/га 3,5 2,3 3,6 5,1 Назорат, ишловсиз 3,3 9,5 12,0
Доказательный фрагмент
«Калит сўзлар: Ушбу маъқолада Қашқадарё вилояти шароитида фермер қовун, хўжаликлари далаларида олиб борилган тажрибаларимиз тарвуз, натижалари, тарвуз ва қовун ўсимликларининг ун-шудринг касаллик, касаллигининг тарқали…»
Образец извлечения
Демо-превьюКалит сўзлар: Ушбу маъқолада Қашқадарё вилояти шароитида фермер қовун, хўжаликлари далаларида олиб борилган тажрибаларимиз тарвуз, натижалари, тарвуз ва қовун ўсимликларининг ун-шудринг касаллик, касаллигининг тарқали… Полный текст публикации CiteX не хранит — доступ к первоисточнику открывается по DOI согласно лицензии издателя и выбранному плану.
- Цитирований
- 0
- Тип
- Журнал
- Страна
- Узбекистан
- Ключевые слова
- (CC BY 4.0) license (https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.ru), развитие болезни, грибок, melon, касалликнинг ривожланиши, распространение болезни, fungicide, powdery mildew, қовун, биологик самарадорлик, мучнистая роса, арбуз, касаллик, болезнь, disease spread, watermelon, фунгицид, fungus, касалликнинг тарқалиши, ун-шудринг, замбуруғ, biological effectiveness, дыня, disease development, disease, тарвуз, биологическая эффективность
Смежные источники
Общество и инновацииKhosiyat MAMATKULOVA2024
Выпускные квалификационные работыUtegenova Gúlbaxar2015
Академические исследования в современной наукеKhudaiberdiyeva Arafat Israilovna, Ph.D Professor hudayberdiyevaarofat@gmail.com +12026