Место словарей в современной системе образования

Аннотация

Калит сўзлар: Инновацион таълим тизимида янгидан янги методик луғат, усуллардан фойдараниб дарс олиб бориш, ўқувчини фанга тинглаб тушуниш, бўлган қизиқишини ошириш давр талаби. Мақоланинг гапириш, моҳияти педагогнинг инновацион фаолияти ижодий ўқиш, ёзиш, изланишлари, таълим шакли, чет тилдаги сўзларнинг педагогик технология, этимологик сўзларини излаш ва мазмунини интерфаол, такомиллаштириш йўлидаги илғор ғояларни яратишда интеллектуал, педагогик технологиялар терминлари ва методлари чет тил. луғатини яратиш, янгиликлар кашф этиш салоҳиятини намоён қилади. 1 PhD, senior lecturer, National University of Uzbekistan, Tashkent, Uzbekistan. Email: fatiman.b83@mail.ru. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 8 (2021) / ISSN 2181-1415 Место словарей в современной системе образования АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В системе инновационного образования требуется словарь, период обучения с использованием новых методических понятие при восприятии, методов, повышения интереса ученика к науке. Суть статьи речь, заключается в том, что инновационная деятельность чтение, писать, педагога демонстрирует потенциал творческих изысканий, педагогическая формы образования, создания словаря, терминов и методов технология, педагогических технологий для поиска и интерактивный, совершенствования содержания этимологических слов на интеллектуальный, иностранный язык. иностранном языке, а также нововведения. Охирги йилларда Ўзбекистонда кўпгина луғатлар нашр қилинди. Масалан: “Ўзбек тилининг ўқув этимологик луғати”, “Ўзбек тилининг ўзлашма сўзлар луғати”, “Ўзбек тилининг изоҳли луғати”, “Психология терминларининг русча- ўзбекча изоҳли луғати”, “Педагогикадан қисқача русча-ўзбекча терминология луғати” ва бошқалар. Олиб борган тахлиларимиз давомида педагогик технологияларни қўллаш механизми асосида таълим тизимида амалий ёндашувни ўрганишда нутқий фаолият турлари – тинглаб тушуниш, гапириш, ўқиш ва ёзиш ривожланиши хақида сўз юритилди ҳамда дарсларни турлий ўйинлар билан олиб бориш натижасида дарсда (фанда) ўзаро ахборот алмашиниш (мулоқотга киришиш) кўникмаси вужудга келиши таъкидланди. Тахлиларимиз доирасида ишнинг мезони сифатида “Педагогик технология- лар терминлари изоҳли луғат”ининг илк вариантини ёзиш жараёнида бир қанча тадқиқотларни ўрганиб чиқдик. Бу изоҳли луғат ёш педагог кадрларга маҳорат билан дарс олиб боришларида зарур манба бўлиб, ундан педагогик технология- ларга қизиқувчилар ҳамда талаба ёшлар фойдаланишлари мумкин. Шу вақтга қадар педагогик технологияларга доир лексик, методик изоҳли луғат ишлаб чиқилмаган. Бу изоҳли луғат ўқитувчиларга интерфаол ва интеллек- туал методлардан фойдаланиб, таълим тизимида самарали дарс олиб боришга кўмаклашади. Хорижий ҳамда ҳамдўстлик мамлакатларида амалиётга муваффақиятли татбиқ этилаётган таълим-тарбия беришнинг интерфаол ва интеллектуал методлари орқали дарс ўтиш ўз самарасини бермоқда. Бугунги кунда ролли ўйинлар чет тил ўқитиш методикасининг бўғини сифатида тан олмоқда. “Педагогик технологиялар терминлари изоҳли луғати”мизда бир қанча ролли ўйинлар ёритиб берилган. Бу ролли ўйинлардан дарс жараёнида (турли хил фан- ларда) қўлланса, талабалар (ўқувчилар) самарали натижага эришишлари мумкин. Мисол тариқасида бир қанча технология ва терминларни намуна шаклида ёритиб берамиз. Бирор нарса чизиб бер –талабага қоғоз, фломастер бериб, бир нарса чизиб бериш топширилади. Натижани аниқлашда оригиналлик, деталларга, фантазияга, тасаввурнинг бойлигига, нафосатлилигига, вақтга эътибор берилади. Натижа жуда юқори, юқори, ўрта, паст, жуда паст кўринишда баҳоланади. Менинг ролим ўйини – ўқитувчи иккита талабани доскага чиқаради ва ролли диалог ташкиллаштиришни сўрайди. Бу ҳолатда диалог мавзуси қайси мавзуда 420 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 8 (2021) / ISSN 2181-1415 бўлишини ўқитувчи белгилайди. Ўқитувчи биринчи талаба ўзбек, иккинчи талаба француз миллатидан бўлишини ва мавзу Ўзбекистон ва Франциянинг географик жойлашуви, ахолиси, тили, катта шаҳарлари, катта дарёлари ҳақида бўлишини белгилайди. Натижадаталабаўзининголганбилимларинимустахкамлашгавакўникмалари нишакллантиришгаэришади. Юқоридаги ўйинлардан фойдаланган ҳолда чет тил (француз тили) дарсларини олиб бориш, биринчидан дарснинг қизиқарли кечишини таъминласа, иккинчидан, энг асосийси, талабаларнинг нутқий кўникма ва малакаларини ошиши орқали бемалол чет тилида коммуникатив алоқага киришишда замин бўлади. Арра-2 технологияси – кичик гуруҳ 4-5 нафар ўқувчидан ташкил топади. Барча гуруҳ аъзолари ўқув материали юзасидан тузилган ягона топшириқ устида ишлайди. Гуруҳ ичида ўқувчилар топшириқларни қисмларга ажратиб, бўлиб оладилар. Ҳар бир ўқувчи ўзига тегишли қисмини пухта ўзлаштириб “мутахассис”га айланади. Дарс охирида ҳар бир кичикгуруҳдаги “мутахассис”лар учрашуви шу гуруҳнинг ўзида ўтказилади, яъниянги мавзу материали шу гуруҳнинг ўзида қайта ишланиб, яхлит ҳолатгакелтирилади. Ўқувчилар билими тест саволлари ёрдамида индивидуал тарздаўтказ