Формирование теоретических основ практического образования

Аннотация

Калит сўзлар: Ушбу мақолада олий таълим муассасалари талаба- амалий таълим, ларининг амалий таълим сифатини ошириш ва мазмунини ишлаб чиқариш таълими, такомиллаштириш мақсад қилиб олинган. Амалий таълим, амалиёт, ишлаб чиқариш таълими – профессионал таълим муассаса- замонавий қарашлар, фаолият. сидаги педагогик жараённинг асосий қисми бўлиб, таълим олувчиларда муайян соҳага оид касбий маҳорат асосларини шакллантириш баён этилган. Формирование теоретических основ практического образования АННОТАЦИЯ Ключевые слова: Данная статья направлена на повышение качества и практическое обучение, содержания практического обучения студентов высших производственное учебных заведений. Практическое обучение, обучение, производственное обучение – ключевая часть практика, современные взгляды, педагогического процесса в профессиональном учебном деятельность. заведении, описывающая формирование основы профессиональных навыков в определенной области. 1 Independent Researcher (PhD), lecturer of the Department of Pedagogy, Fergana State University, Fergana, Uzbekistan. Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 8 (2021) / ISSN 2181-1415 Педагогик олий таълим муассасалари талабаларининг амалий таълими профессионал педагогик кадрлар тайёрлашнинг муҳим омили ҳисобланади. Зеро, билим хазина бўлса, шуҳбасиз, унинг эшигини очадиган калит бу – амалиёт, амалий таълимдир. Ҳозирги вақтда педагогика йўналишидаги олий таълим муассаса- ларида амалий тайёргарлиги юксак, профессионал педагогик кадрлар тайёрлаш муаммоси энг долзарб масалалардан биридир. Глобаллашув, айниқса, педагогик таълимдаги кейинги ислоҳотлар жараёни- нинг тезлашиши, замонавий ўқитиш технологиялар пайдо бўлиши ва ахборот- коммуникация технологияларидан амалиётда кенг фойдаланиш билан боғлиқ ҳолда, ушбу муаммо янада кескинлашди. Ҳозирги замонавий иқтисодиёт учун қийин ва доимий ўзгарувчан шароитларда янги муаммоларни ечишга қодир бўлган кадрлар талаб қилинди. Замон талабларига жавоб берадиган малакали кадрларни тайёрлаш учун компетентли ўқитувчилар керак бўлади. Педагогик таълим сифатини ошириш ва мазмунини такомиллаштиришнинг янги-янги шакллари ва усулларини излаш ишлари давом эттирилмоқда. Шахснинг ижодий қобилиятларини ривожлантиришга, унинг фаоллигини, ва янги шароит- ларга мослашувчанлигини ва мослашишини оширишга қаратилган инновацион ва экспериментал ўқитиш методларининг ўрни ва аҳамияти тобора ортиб бормоқда. Маълумки, педагогик тадқиқот методологиясини ишлаб чиқиш педагогик ҳодисалар ва жараёнларнинг ўзига хослигини аниқлашдан бошланади. Ўқув жараёнининг муҳим таркибий қисмларидан бири бу амалиёт, аммо амалиётни амалий билимларсиз, амалий таълимсиз амалга ошириб бўлмайди. Худди ана шу маънода, амалий таълим алоҳида педагогик реаллик бўлиб, у ўзига хос хусусиятларга эга. Ҳар қандай илмий соҳа каби амалий таълими педагогикаси ҳам ўзининг тарихий шаклланиши босқичларида амалий ва назарий йўналишларда ривож- ланган, баъзан эса турғун ҳолатда бўлган. Бундай ҳолларда нафақат амалий фаолиятда бевосита фойдаланиладиган объектлар, балки фаннинг ривожланиши жараёнида аниқланган янги объектлар ҳам ўрганилган. Таниқли олим И.Я. Лернер таълим назарияси ҳолатини қуйидагича баҳолайди: “Энг асосий масала шундан иборатки, ҳозирги вақтга қадар дидактикада билимларнинг яхлит тизими ифода этилмаган, яъни дидактик бирликларнинг ҳар бир блоки (ёки бирлиги) олдингисидан келтириб чиқарилмаган ва олдингиси кейингисининг мазмунини белгилаб бермаган” [7] Дидактиканинг ҳолатини янада танқидий нуқтаи назардан баҳолаб шуни айтиш мумкинки, Я.А. Коменскийнинг “Буюк дидактика” асари ёзилганига ҳам 300 йилдан кўпроқ вақт ўтди, аммо шу вақтга қадар мукаммал таълим назарияси (ҳозирги вақтда “дидактика” атамаси айнан худди ана шундай таърифланади) яратилмади, у ҳозир ҳам йўқ. Албатта, биз бунда назарияни умуммаиший маънода (бирор ҳодисани тушунтиришга йўналтирилган қарашлар, тасаввурлар, ғоялар мажмуи сифатида) эмас, балки айни назариянинг объекти –борлиқнинг маълум соҳаларининг муҳим ўзаро боғлиқликлари ва қонуниятлари ҳақида яхлит тасаввур берувчи илмий билишни ташкил этиш шакли сифатида талқин этишни назарда тутмоқдамиз. Аммо шуни ҳам таъкидлаш жоизки, бизнинг фиримизча, Шарқда тарбия борасидаги дидактика пухта ишланган. Бунга мақоллар, топишмоқлар, маталлар, эртаклар, ҳикоялар, ҳикоятлар, ривоятлар, масаллар, ҳадислар ва бошқалар мисол бўла олади. 235 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 8 (2021) / ISSN 2181-1415 Агар назарий билим ҳолатига бизнинг тадқиқотимиз муаммоси бўйича эътибор берадиган бўлсак, у ҳолда бу ерда турғунлик белгиларини янада аниқроқ кўришимиз мумкин. Амалий таълим (ишлаб чиқариш таълими) назарияси бўйича энг аҳамиятли ишлар деярли ХХ асрнинг охирларида бажарилган эди. Улардан энг муҳимлари қуйидагилар ҳисобланади: Ишлаб чиқариш таълими дидактикаси (Н.И. Думченко, 1973); Касбий педагогиканинг аослари (С.А. Батишев ва С.А. Шапоринский таҳрири остида, 1977); Ўқув-тарбия жараёнини илмий т