Публикации, характеризующие социально-экономическое положение и принимаемые государством меры по обеспечению равноправия и равных возможностей мужчин и женщин в Узбекистане, и их совершенствование

Аннотация

Калит сўзлар: Мазкур мақолада Гендер тенглиги статистикаси ва уни гендер тенглиги, таҳлили юзасидан маълумотлар ёритилган, шунингдек ахоли, Ўзбекистонда гендер тенглигини таъминлаш бўйича Ўзбекистон аҳолисининг ҳозирги пайтда кўрилаётган чора-тадбирлар, чунончи жинсий таркиби, гендер тенглигига оид Ўзбекистон аҳолисининг жинсий таркиби, Ўзбекистонда муаммолар. гендер тенглигига оид муаммолар келтириб ўтилган. Публикации, характеризующие социально-экономическое положение и принимаемые государством меры по обеспечению равноправия и равных возможностей мужчин и женщин в Узбекистане, и их совершенствование АННОТАЦИЯ Ключевые слова: В статье представлена информация о статистике гендерное равенство, гендерного равенства и ее анализе, а также о текущих мерах население, по обеспечению гендерного равенства в Узбекистане, половой состав населения включая гендерный состав населения Узбекистана. Узбекистана, проблемы гендерного Отмечены проблемы гендерного равенства в Узбекистане. равенства. Дунёнинг барча мамлакатларида, уларнинг сиёсий тузилиши ва ижтимоий- иқтисодий ривожланинг даражасидан қатъий назар, аёллар ва эркаклар тенг ҳуқуқлилиги ва тенг имкониятли муносабатларини таъминлаш муаммоси долзарб ҳисобланади. Шу жумладан, “Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатлари тўғрисида” ги ЎРҚ (Ўзбекистон Республикаси Қонуни) – 562 имзоланди. Қонун - Қонунчилик палатаси томонидан 2019 йил 17 августда қабул қилинган. Сенат томонидан 2019 йил 23 августда маъқулланган. Ушбу қонун 7 боб, 32 моддадан иборат бўлиб, уушбу Қонуннинг мақсади хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятларни таъминлаш соҳасидаги муносабатларни тартибга солишдан иборатдир. Ушбу Қонунда қуйидаги асосий тушунчалар қўлланилади: Гендер сиёсати амалга оширилишини таъминлашга доир вақтинчалик махсус чоралар – жинсларнинг нотенглигини бартараф этиш, хотин-қизлар ва эркакларнинг ҳақиқий ёки асос бўладиган тенглигини таъминлаш бўйича аниқ мақсадларга эришиш учун давлат органлари томонидан кўриладиган ҳуқуқий, ташкилий ҳамда институциявий хусусиятга эга чора-тадбирлар; 97 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and innovations Special Issue – 8 (2021) / ISSN 2181-1415 Гендер – хотин-қизлар ва эркаклар ўртасидаги муносабатларнинг жамият ҳаёти ва фаолиятининг барча соҳаларида, шу жумладан сиёсат, иқтисодиёт, ҳуқуқ, мафкура ва маданият, таълим ҳамда илм-фан соҳаларида намоён бўладиган ижтимоий жиҳати; гендер статистикаси – давлат статистикасининг жамият ҳаёти ва фаолиятининг барча соҳаларида хотин-қизлар ва эркакларнинг ҳолати тўғрисида ҳар бир жинс бўйича алоҳида кўрсатилган маълумотларни ўз ичига олган, ҳар хил жинсдаги шахсларнинг ижтимоий-сиёсий ҳаётнинг барча соҳаларидаги тегишли ҳолатини акс эттирадиган, гендер муаммоларини ва жамиятдаги муносабатларни ёритадиган қисми. гендер-ҳуқуқий экспертиза – норматив-ҳуқуқий ҳужжатларни ҳамда уларнинг лойиҳаларини хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолатларини таъминлаш принципларига мувофиқлиги юзасидан таҳлил қилиш; жинс бўйича бевосита камситиш – жамият ҳаёти ва фаолиятининг барча соҳаларида хотин-қизлар ва эркакларнинг ҳуқуқлари ҳамда эркинликларини тан олмасликка қаратилган ҳар қандай тарзда фарқлаш, истисно этиш ёки чеклаш, шу жумладан оилавий ҳолати, ҳомиладорлиги, оилавий мажбуриятлари туфайли камситиш, шунингдек шаҳвоний шилқимлик қилиш, тенг меҳнат ва малака учун ҳар хил ҳақ тўлаш; жинс бўйича билвосита камситиш – бир жинсдаги шахсларни бошқа жинсдаги шахсларга нисбатан ноқулайроқ ҳолатга тушириб қўядиган вазиятларни, ҳолатларни ёки мезонларни яратиш, шу жумладан гендер тенгсизликни оммавий ахборот воситалари, таълим, маданият орқали тарғиб этиш, муайян жинсдаги шахслар учун салбий оқибатларга олиб келиши мумкин бўлган шарт-шароитлар ёхуд талаблар белгилаш. Хотин-қизлар ва эркаклар учун тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятлар кафолат- ларини таъминлашнинг асосий принциплари қуйидагилардан иборат: – қонунийлик; – демократизм; – хотин-қизлар ва эркакларнинг тенг ҳуқуқлилиги; – жинс бўйича камситишга йўл қўйилмаслиги; – очиқлик ва шаффофлик. Хотин-қизлар ва эркаклар давлат томонидан кафолатланган тенг ҳуқуқ ҳамда имкониятларга эга бўлади. Қуйидагилар жинс бўйича камситиш ҳисобланмайди: – бола туғиш ва она сути билан озиқлантириш вазифалари билан боғлиқ муносабатларни тартибга солишда фарқларни белгилаш; – қонунда белгиланган тартибда муддатли ҳарбий хизматга чақириш; – ушбу Қонун асосида гендер сиёсати амалга оширилишини таъминлашга доир вақтинчалик махсус чоралар кўриш; – хотин-қизлар ва эркаклар меҳнатини муҳофаза қилишда уларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш хусусиятлари; – мажбуриятлар фақат муайян жинсдаги шахслар томонидан бажарилиши мумкинлигига асосланган ҳолда касбий малакага доир тавсиялар бериш; – қамоқда сақлаш, жазони ижро этиш жойларида сақлаш тартиби ва шарт- ларини ҳамда ҳуқуқий жиҳатдан таъсир кўрсатишнингбошқа чораларини тартибга солишда фарқларни белгилаш; 98 Жамият ва инновациялар – Общество и инновации – Society and in